SINH 9
KIỂM TRA BÀI CŨ
* Nêu những điểm khác nhau cơ bản giữa nguyên phân và giảm phân?
* Khác nhau:
- Xảy ra ở tế bào sinh dưỡng, tế bào mầm của tế bào sinh dục.
- Xảy ra ở tế bào sinh dục chín.
- Không có sự tiếp hợp và trao đổi đoạn.
- Có sự tiếp hợp và trao đổi đoạn.
- Một lần phân bào và một lần NST phân li
- Hai lần phân bào và hai lần NST phân li
- Từ một tế bào mẹ (2n) NP tạo ra 2 tế bào con có bộ NST như tb mẹ (2n).
- Từ một tế bào mẹ (2n) GP tạo ra 4 tế bào con, mỗi tb con có bộ NST đơn bội (n).
Nguyên phân
Giảm phân
Giao tử đực, giao tử cái còn gọi là gì ?
Giao tử đực
(Tinh trùng)
Giao tử cái
(Trứng)
Đầu
Đuôi
Thân




BÀI 11 : PHÁT SINH GIAO TỬ VÀ THỤ TINH
I – Sự phát sinh giao tử:
2n
2n
2n
n
n
Tinh trựng
Tinh b�o b?c 2
Tinh nguyờn b�o
Sơ đồ phát sinh giao tử
2n
n
n
n
n
Tinh b�o b?c 1(tb phỏt sinh giao t?)
n
n
n
n
T? b�o (tinh t?)
BÀI 11 : PHÁT SINH GIAO TỬ VÀ THỤ TINH
Sơ đồ phát sinh giao tử
n
n
n
n
n
2n
2n
2n
Noón nguyờn b�o
Noón b�o b?c 1 (tb phỏt sinh giao t?)
Noón b�o b?c 2
Th? c?c th? 1
2n
n
Th? c?c th? 2
T? b�o m?m
Tr?ng
2n
2n
2n
2n
n
n
n
n
n
Noãn nguyên bào
Noãn bào bậc 1
Trứng
Thể cực thứ 2
Nguyên phân
Gi?m phõn I
Gi?m phõn II
n
2n
2n
2n
Tinh bào bậc 1
Tinh bào bậc 2
n
n
n
n
n
n
2n
Tinh trùng
Thể cực thứ nhất
Tế bào mầm
Tế bào mầm
Tinh nguyên bào
Noãn bào bậc 2
Sự phát sinh giao tử cái
Sự phát sinh giao tử đực
Bài tập 1: Nêu sự giống nhau và khác nhau giữa 2 quá trình phát sinh giao tử ở đực và cái?
- Giống nhau:
- Đều phát sinh từ các tế bào mầm sinh dục.
- Đều lần lượt trải qua 2 quá trình: NP của các tế bào mầm và GP tạo ra giao tử.
- Đều xảy ra trong tuyến sinh dục của cơ quan sinh dục.
Khác nhau:
Noãn bào bậc 1 qua G’P I cho thể cực thứ nhất có kích thước nhỏ và noãn bào bậc 2 kích thước lớn
Tinh bào bậc 1 qua giảm phân I cho 2 tinh bào bậc 2.
Noãn bào bậc 2 qua G’P II cho thể cực thứ 2 (kích thước nhỏ) và 1 tế bào trứng (kích thước lớn)
Mỗi tinh bào bậc 2 qua G’P II cho 2 tinh tử - phát sinh thành tinh trùng.
Từ 1 noãn bào bậc 1 qua G’P cho 3 thể cực và 1 tế bào trứng, chỉ có trứng trực tiếp tham gia thụ tinh
Từ 1 tinh bào bậc 1 qua giảm phân cho 4 tinh trùng, đều tham gia thụ tinh
- Các tinh trùng đều chứa bộ NST đơn bội (nNST) nhưng lại khác nhau về nguồn gốc NST.
II - Thụ tinh:
BÀI 11 : PHÁT SINH GIAO TỬ VÀ THỤ TINH
n
Tinh trùng
Trứng
Thụ tinh
Hợp tử
2n
II - Thụ tinh:
- Thụ tinh là sự kết hợp giữa một giao tử đực với một giao tử cái tạo thành hợp tử.
- Bản chất l sự kết hợp của 2 bộ nhiễm đơn bội (n NST) tạo ra bộ nhiễm lưỡng bội (2n NST) ở hợp tử.
n
Hiện tượng thụ tinh:
1 trứng x 1 tinh trùng
1 Hợp tử
Thực chất của sự thụ tinh:
(n NST) x (n NST)
( 2n NST)





II- Thụ tinh:

Thụ tinh là sự tổ hợp ngẫu nhiên giữa một giao tử đực với một giao tử cái tạo thành hợp tử.
Bản chất là sự kết hợp của 2 bộ nhân đơn bội (n NST) tạo ra bộ nhân lưỡng bội (2n NST) ở hợp tử.
Tại sao sự kết hợp ngẫu nhiên giữa các giao tử đực và giao tử cái lại tạo được các hợp tử chứa các tổ hợp NST khác nhau về nguồn gốc?
Vì trong quá trình phát sinh giao tử các NST trong cặp NST tương đồng phân li độc lập với nhau tạo nên các giao tử khác nhau về nguồn gốc NST và trong quá trình thụ tinh sự kết hợp ngẫu nhiên của các loại giao tử này tạo nên các hợp tử chứa các tổ hợp NST khác nhau về nguồn gốc.


III. Ý nghĩa cỦa giẢm phân và thỤ tinh:

GiẢm phân và thỤ tinh có ý nghĩa gì đỐi vỚi di truyỀn, tiẾn hoá và chỌn giỐng?




* Về mặt di truyền:
Sự phối hợp các quá trình nguyên phân, giảm phân và thụ tinh đảm bảo duy trì ổn định bộ NST đặc trưng của những loài sinh sản hữu tính qua các thế hệ cơ thể.

* Về mặt biến dị:
Tạo ra nguồn biến dị tổ hợp phong phú phục vụ cho công tác chọn giống và tiến hóa.
- Nhờ có GP tạo ra giao tử có bộ NST đơn bội (n) và qua thụ tinh bộ NST lưỡng bội (2n) được phục hồi. Sự phối hợp các quá trình NP,GP,thụ tinh đã duy trì ổn định bộ NST đặc trưng của các loài sinh sản hữu tính qua các thế hệ cơ thể.
- GP tạo ra nhiều giao tử khác nhau về nguồn gốc NST, sự kết hợp ngẫu nhiên các loại giao tử qua thụ tinh tạo ra các hợp tử có bộ NST khác nhau làm xuất hiện nhiều biến dị tổ hợp phong phú là nguồn nguyên liệu cho tiến hóa và chọn giống
Hợp tử (2n)
Cơ thể cái
Cơ thể trưởng thành (2n)
Noãn (2n)
Cơ thể trưởng thành (2n)
Nguyên phân
Hợp tử (2n)
Tinh trùng (2n)
Giảm phân, phát sinh giao tử
Thụ tinh
Hợp tử (2n)
Cơ thể đực
Nguyên phân
Cơ thể trưởng thành (2n)
Sơ đồ hệ thống hóa kiến thức
KẾt LuẬn:
- Qua gi?m phõn, ? d?ng v?t, m?i tinh b�o b?c 1 cho ra 4
tinh trựng, cũn m?i noón b�o b?c 1 ch? cho ra 1 tr?ng.
- Th? tinh l� s? t? h?p ng?u nhiờn gi?a m?t giao t? d?c
v?i m?t giao t? cỏi, v? b?n ch?t l� s? k?t h?p c?a 2 b?
nhõn don b?i (n NST) t?o ra b? nhõn lu?ng b?i (2n NST)
? h?p t?.
- S? ph?i h?p cỏc quỏ trỡnh nguyờn phõn, gi?m phõn v�
th? tinh dó duy trỡ ?n d?nh b? NST d?c trung c?a cỏc lo�i
sinh s?n h?u tớnh qua cỏc th? h? co th?.
- D?ng th?i cũn t?o ra ngu?n bi?n d? t? h?p phong phỳ cho
ch?n gi?ng v� ti?n hoỏ.
Câu 1/-36- SGK. Tự ghi lại sơ đồ bằng chữ.
Câu 2/-36- SGK. Giải thích vì sao bộ NST đặc trưng của loài sinh sản hữu tính lại được duy trì ổn định qua các thế hệ cơ thể?
Trả lời: Do sự phối hợp các quá trình NP, GP, thụ tinh đã duy trì….
Câu 3/-36- SGK. Biến dị tổ hợp xuất hiện phong phú ở loài sinh sản hữu tính, giải thích trên cơ sở tế bào học nào?
Trả lời: Về mặt di truyền: Sự phối hợp các quá trình nguyên phân, giảm phân và thụ tinh đảm bảo duy trì ổn định bộ NST đặc trưng của những loài sinh sản hữu tính qua các thế hệ cơ thể
Về mặt biến dị: Tạo ra nguồn biến dị tổ hợp phong phú phục vụ cho công tác chọn giống và tiến hóa.
CỦNG CỐ
Trả lời: Nhờ quá trình giao phối: Do sự phân li độc lập các NST (trong hình thành giao tử) và sự phối hợp ngẩu nhiên giữa các giao tử đực và cái (trong thụ tinh)
Do sự tổ hợp lại các gen vốn có của tổ tiên, bố mẹ làm xuất hiện các tính trạng đã có hoặc chưa có ở thế hệ trước.
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM:
BÀI 1: Sự kiện quan trọng nhất trong quá trình thụ tinh là gì trong các sự kiện sau đây?
a) Sự kết hợp theo nguyên tắc: một giao tử đực kết hợp với một giao tử cái.
b) Sự kết hợp nhân của hai giao tử đơn bội.
c) Sự tổ hợp bộ NST của giao tử đực và giao tử cái.
d) Sự tạo thành hợp tử.
BÀI 2 : Trong tế bào của một loài giao phối,2 cặp nhiễm sắc thể tương đồng Aa và Bb khi giảm phân và thụ tinh sẽ cho ra số kiểu tổ hợp nhiễm sắc thể trong hợp tử là :
a) 4 tổ hợp nhiễm sắc thể.
b) 8 tổ hợp nhiễm sắc thể.
c) 9 tổ hợp nhiễm sắc thể.
d) 16 tổ hợp nhiễm sắc thể
x
x






So sỏnh giao t? d?c v� giao t? cỏi?
- Nh?ng di?m gi?ng nhau:
- D?u du?c hỡnh th�nh t? quỏ trỡnh gi?m phõn c?a cỏc t? b�o sinh giao t? ? vựng chớn c?a ?ng d?n sinh d?c.
- D?u ch?a b? nhi?m s?c th? don b?i (n).
- D?u cú kh? nang th? tinh d? t?o ra h?p t?.
- Nh?ng di?m khỏc nhau:
- Giao t? d?c du?c t?o ra t? t? b�o sinh tinh trong tinh ho�n, cũn giao t? cỏi du?c t?o ra t? t? b�o sinh tr?ng trong bu?ng tr?ng.
- Giao t? cỏi cú kớch thu?c l?n hon giao t? d?c cựng lo�i do giao t? cỏi tớch luy nhi?u ch?t dinh du?ng hon d? chu?n b? nuụi du?ng phụi ? giai do?n d?u, n?u x?y ra quỏ trỡnh th? tinh.
- Th?i gian s?ng c?a giao t? cỏi d�i hon so v?i th?i gian s?ng c?a giao t? d?c cựng lo�i.
- S? lu?ng giao t? d?c phỏt sinh nhi?u hon s? lu?ng giao t? cỏi phỏt sinh trong cựng 1 lo�i. M?t t? b�o sinh tinh gi?m phõn t?o 4 tinh trựng, trong khi m?t t? b�o sinh tr?ng gi?m phõn ch? t?o ra 1 tr?ng.
- Nhi?m s?c th? gi?i tớnh trong giao t? d?c v� trong giao t? cỏi cú th? khỏc nhau.
HưỚng dẪn vỀ nhà:

- Học bài, trả lời câu hỏi 1,2,3,4 SGK
- Đọc trước, chuẩn bị bài 12
- Đọc phần “Em có biết” Quá trình phát sinh giao tử ở cây có hoa.