Tập đọc lớp 4
Tuần 4
Thứ hai ngày 11 tháng 10 năm 2021
Tập đọc


Trang 36
CHỦ ĐIỂM
1. Thương người như thể thương thân
2. Măng mọc thẳng
3. Trên đôi cánh ước mơ
4. Có chí thì nên
5. Tiếng sáo diều
4
Thứ hai ngày 11 tháng 10 năm 2021
Tập đọc

Một người chính trực
Tô Hiến Thành làm quan triều Lý, nổi tiếng là người chính trực.
Năm 1175, vua Lý Anh Tông mất, di chiếu cho Tô Hiến Thành phò tá thái tử Long Cán, con bà thái hậu họ Đỗ, lên ngôi. Nhưng bà Chiêu Linh thái hậu lại muốn lập con mình là Long Xưởng. Bà cho người đem vàng bạc đút lót vợ Tô Hiến Thành để nhờ ông giúp đỡ. Tô Hiến Thành nhất định không nghe, cứ theo di chiếu lập Long Cán làm vua. Đó là vua Lý Cao Tông.
Phò tá Cao Tông được 4 năm, Tô Hiến Thành lâm bệnh nặng. Quan tham tri chính sự là Vũ Tán Đường ngày đêm hầu hạ bên giường bệnh. Còn gián nghị đại phu Trần Trung Tá do bận nhiều công việc nên không mấy khi tới thăm Tô Hiến Thành được.
Một hôm, Đỗ thái hậu và vua tới thăm ông, hỏi:
- Nếu chẳng may ông mất thì ai sẽ là người thay ông?
Tô Hiến Thành không do dự, đáp:
- Có gián nghị đại phu Trần Trung Tá.
Thái hậu ngạc nhiên hỏi:
- Vũ Tán Đường hết lòng vì ông, sao không tiến cử?
Tô Hiến Thành tâu:
- Nếu Thái Hậu hỏi người hầu hạ giỏi thì thần xin cử Vũ Tán Đường, còn hỏi người tài ba giúp nước, thần xin cử Trần Trung Tá.
Theo Quỳnh Cư, Đỗ Đức Hùng
MỘT NGƯỜI CHÍNH TRỰC
1
2
3
Luyện đọc
- Chính trực
- Tham tri chính sự
- Gián nghị đại phu
Luyện đọc câu
Nếu Thái hậu hỏi người hầu hạ giỏi thì thần xin cử Vũ Tán Đường, còn hỏi người tài ba giúp nước thần xin cử Trần Trung Tá.
Đọc đoạn 1 và trả lời câu hỏi:
Tô Hiến Thành là ai và được giới thiệu là người như thế nào?
Tô Hiến Thành làm quan triều Lý, nổi tiếng là một người chính trực.
Tô Hiến Thành (1102 – 1179)
Tô Hiến Thành (1102 – 1179), người làng Hạ Mỗ (nay là xã Hạ Mỗ, huyện Đan Phượng, Hà Nội), làm quan đại thần phụ chính qua hai triều vua là Lý Anh Tông và Lý Cao Tông.
Tô Hiến Thành làm quan nổi tiếng tài năng, lại công minh chính trực, không lụy vì tiền tài, nên được tin tưởng phong cho chức thái phó.
Tô Hiến Thành công minh và chính trực.
2. Sự chính trực của Tô Hiến Thành được thể hiện trong những tình huống nào?
Sự chính trực của Tô Hiến Thành được thể hiện trong 2 tình huống:
Lập ngôi vua
Tiến cử người tài
Năm 1175, vua Lý Anh Tông mất, di chiếu cho Tô Hiến Thành phò tá thái tử Long Cán, con bà thái hậu họ Đỗ, lên ngôi. Nhưng bà Chiêu Linh thái hậu lại muốn lập con mình là Long Xưởng. Bà cho người đem vàng bạc đút lót vợ Tô Hiến Thành để nhờ ông giúp đỡ. Tô Hiến Thành nhất định không nghe, cứ theo di chiếu lập Long Cán làm vua. Đó là vua Lý Cao Tông.
Trong việc lập ngôi vua, sự chính trực của Tô Hiến Thành thể hiện như thế nào?
 Tô Hiến Thành không ham tiền bạc của cải, một lòng trung thành với di chiếu của tiên đế.
Vị thái tử cuối cùng của triều Nguyễn
Thái tử
Con trai của vua được chọn để nối ngôi cha
Thái hậu
Mẹ của vua
Di chiếu
Lệnh (viết) của vua truyền lại trước khi mất
Đoạn 1: Thái độ của Tô Hiến Thành trong việc lập ngôi vua
HS đọc thầm đoạn 2 và đoạn 3 để trả lời các câu hỏi sau:
Khi Tô Hiến Thành ốm nặng, ai thường xuyên chăm sóc ông?
Quan tham tri chính sự Vũ Tán Đường ngày đêm hầu hạ ông.
Tô Hiến Thành tiến cử ai thay ông đứng đầu triều đình?
Quan gián nghị đại phu Trần Trung Tá.
Tham tri chính sự
Chức quan dưới tể tướng, cùng bàn công việc triều đình với tể tướng
Gián nghị đại phu
Chức quan giữ việc can ngăn vua để vua không làm điều trái
Vì sao Thái hậu ngạc nhiên khi Tô Hiến Thành tiến cử Trần Trung Tá?
Vì Vũ Tán Đường lúc nào cũng ở bên giường bệnh Tô Hiến Thành, tận tình chăm sóc ông nhưng lại không được tiến cử, còn Trần Trung Tá bận nhiều công việc nên ít khi tới thăm ông, lại được ông tiến cử.
Phò tá Cao Tông được 4 năm, Tô Hiến Thành lâm bệnh nặng. Quan tham tri chính sự là Vũ Tán Đường ngày đêm hầu hạ bên giường bệnh. Còn gián nghị đại phu Trần Trung Tá do bận nhiều công việc nên không mấy khi tới thăm Tô Hiến Thành được.
Một hôm, Đỗ thái hậu và vua tới thăm ông, hỏi:
- Nếu chẳng may ông mất thì ai sẽ là người thay ông?
Tô Hiến Thành không do dự, đáp:
- Có gián nghị đại phu Trần Trung Tá.
Thái hậu ngạc nhiên hỏi:
- Vũ Tán Đường hết lòng vì ông, sao không tiến cử?
Tô Hiến Thành tâu:
- Nếu Thái Hậu hỏi người hầu hạ giỏi thì thần xin cử Vũ Tán Đường, còn hỏi người tài ba giúp nước, thần xin cử Trần Trung Tá.
- Tô Hiến Thành cử người tài ba ra giúp nước chứ không cử người ngày đêm hầu hạ mình.
Trong việc tìm người giúp nước, sự chính trực của Tô Hiến Thành thể hiện như thế nào?
 Tô Hiến Thành luôn đặt lợi ích của đất nước lên trên lợi ích riêng.
Vì sao nhân dân ca ngợi những người chính trực như ông Tô Hiến Thành?
Vì những người chính trực bao giờ cũng đặt lợi ích của đất nước lên trên lợi ích riêng. Họ làm được nhiều điều tốt cho dân, cho nước.
Qua nhân vật Tô Hiến Thành, em hiểu “chính trực” là như thế nào?
 Chính trực: ngay thẳng, không vì lợi ích của mình mà che giấu sự thật.
Nội dung
Ca ngợi sự chính trực, thanh liêm, tấm lòng vì dân vì nước của Tô Hiến Thành – vị quan nổi tiếng cương trực thời xưa.
Em có biết?
Tô Hiến Thành còn có rất nhiều công lao:
Bình định nổi loạn
Tổ chức khai hoang lấn biển các vùng ven biển thuộc các tỉnh Quảng Ninh, Thanh Hóa và Hà Tĩnh ngày nay.
Giữ yên biên giới.
Giúp vua ban hành luật lệ mới giúp nước Đại Việt đi vào trật tự.
Kể về những tấm gương chính trực trong lịch sử mà em biết.
Trần Thủ Độ - không vì tình riêng mà làm sai phép nước
Thái sư Trần Thủ Độ (1194 - 1264) là người đoạt vương vị cho nhà Trần. Đây là người “đạo diễn” cho một sự thay đổi triều đại; cũng là người mang trọng trách gánh vác Hoàng triều Trần thời kỳ đầu, mở ra một vương triều huy hoàng trong cả việc giữ nước, chống giặc ngoại xâm, lẫn việc xây dựng đất nước. Ông còn là bậc thầy về quân sự, với lòng trung quân, ái quốc tột độ, với sự cai trị đất nước nghiêm minh.

Ảnh: Tượng thờ Thái sư Trần Thủ Độ tại Thiền viện Trúc Lâm Phương Nam tọa lạc tại ấp Mỹ Nhơn, xã Mỹ Khánh, huyện Phong Điền, TP. Cần Thơ.
Chu Văn An - dâng sớ Thất trảm
Chu Văn An (1292 - 1370) người làng Văn Thôn, huyện Thanh Đàm (nay là huyện Thanh Trì-Hà Nội) đương thời đã nổi tiếng là một nhà giáo tài đức, có nhiều học trò thành đạt. Đời vua Trần Minh Tông, ông được mời làm Tư nghiệp Quốc tử giám để dạy Thái tử học. Đến đời Trần Dụ Tông, triều chính suy vị, bị bọn gian thần lũng đoạn, ông dâng sớ Thất trảm (xin chém 7 kẻ nịnh thần). Vua không nghe, ông bỏ quan về ở ẩn. Với tài năng, đức độ và tính cương trực, ông được coi là tấm gương tiêu biểu cho nhà giáo Việt Nam.
Phạm Phú Thứ - dâng sớ can gián vua
Phạm Phú Thứ (1820-1883) quê làng Đông Bàn, huyện Diên Phước, nay thuộc xã Điện Trung, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, thông minh từ nhỏ, học rộng, tài cao, làm quan dưới triều Nguyễn. Ông thấy ở triều đình vua trẻ ham mê vui chơi, lơ là việc triều chính trong lúc đất nước đang đứng trước nguy cơ xâm lược của giặc ngoài, đã dũng cảm dâng sớ can gián nhà vua với lời lẽ thẳng thắn và thiết tha. Sớ tâu lên, Phạm Phú Thứ phải trả một giá khá đắt vì tội “phạm thượng. Ông bị cách chức, đày đi khổ sai một năm ở trạm bưu chính Thừa Nông, phía tây nam thành Huế. Tuy nhiên 23 năm sau, khi đã luống tuổi và ở địa vị cao, Phạm Phú Thứ lại một lần nữa dám phê bình vua: “Phóng túng, tuần du vô độ”. 
Dặn dò
* Viết ý nghĩa vào vở Bài học, nhờ ba mẹ kiểm tra.
* Luyện đọc lại câu chuyện và trả lời các câu hỏi cuối bài đọc.
* Xem trước bài : Tre Việt Nam/ 41.
CHÚC CÁC EM
HỌC TỐT