Bài 19
NHÂN DÂN VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP XÂM LƯỢC
(TỪ 1858 ĐẾN TRƯỚC 1873)
(Tiết 1)
NỘI DUNG CHÍNH
I) LIÊN QUÂN PHÁP – TÂY BAN NHA XÂM LƯỢC VIỆT NAM. CHIẾN SỰ Ở ĐÀ NẴNG 1858
1)Tình hình VN đến giữa thế kỷ XIX trước khi thực dân Pháp xâm lược
2) Thực dân Pháp ráo riết chuẩn bị xâm lược VN
3) Chiến sự ở Đà Nẵng
II) CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP Ở GIA ĐỊNH VÀ CÁC TỈNH MIỀN ĐÔNG NAM KÌ TỪ 1859 ĐẾN 1862
1) Kháng chiến ở Gia Định
2) Kháng chiến lan rộng ra các tỉnh Miền Đông Nam kỳ. Hiệp ước 5/6/1862
1)Tình hình VN đến giữa TK XIX trước khi thực dân Pháp xâm lược
Thảo luận nhóm:
nhóm 1: tình hình chính trị nước ta đến giữa thế kỉ XIX. Nêu nhận xét ?
nhóm 2: tình hình kinh tế nước ta đến giữa thế kỉ XIX. Lấy ví dụ ở những lĩnh vực tiêu biểu ?
nhóm 3: nhận xét về quân sự và đối ngoại dưới triều Nguyễn ?
nhóm 4: tình hình xã hội nước ta dưới triều Nguyễn ? Nhận xét?
1)Tình hình VN đến giữa TK XIX trước khi thực dân Pháp xâm lược
Về chính trị:
Giữa thế kỷ XIX VN là một nước độc lập, có chủ quyền nhưng chế độ PK đã lâm vào khủng hoảng, suy yếu trầm trọng
Kinh tế:
-Nông nghiệp sa sút, mất mùa, đói kém thường xuyên
-Công thương nghiệp đình đốn lạc hậu do chính sách “bế quan tỏa cảng” của nhà nước
Quân sự:
Lạc hậu
Đối ngoại: chính sách đối ngoại sai lầm “cấm đạo” đuổi giáo sĩ.


Lược đồ các cuộc khởi nghĩa dưới triều Nguyễn
Xã hội:
Các cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình nổ ra khắp nơi
2) Thực dân Pháp ráo riết chuẩn bị xâm lược VN
2) Thực dân Pháp ráo riết chuẩn bị xâm lược VN
Tư bản phương Tây và Pháp nhòm ngó xâm nhập vào VN rất sớm bằng con đường buôn bán và truyền đạo.
Thực dân Pháp đã lợi dụng việc truyền bá đạo Thiên chúa giáo để xâm nhập vào VN.
Năm 1787 Bá Đa Lộc đã giúp tư bản Pháp xâm nhập vào Việt Nam bằng hiệp ước Vécxai (1787).
Bá – Đa – Lộc
2) Thực dân Pháp ráo riết chuẩn bị xâm lược VN
Hoàng tử Cảnh và Bá-Đa-Lộc
Hoàng tử Cảnh
Năm 1857 Napôlêông III lập Hội đồng Nam kỳ để bàn cách can thiệp vào VN, đồng thời chuẩn bị đánh chiếm VN
 VN đứng trước nguy cơ bị thực dân Pháp xâm lược
3) Chiến sự ở Đà Nẵng
Ngày 31 tháng 8 năm 1858 liên quân Pháp – Tây Ban Nha dàn trận trước cửa biển Đà Nẵng.
Liên quân Pháp – TBN tấn công vào cửa biển Đà Nẵng 1858
Vị trí địa lý của Đà Nẵng
Tại sao Pháp lại tấn công
vào Đà Nẵng đầu tiên ?
1/9/1958 Pháp tấn công bán đảo Sơn Trà, mở đầu cuộc xâm lược VN
Pháp
đổ
bộ
lên
bán
đảo
Sơn
Trà
Lược đồ liên quân Pháp – Tây Ban Nha đánh chiếm Đà Nẵng
Triều đình cử Nguyễn Tri Phương chỉ huy kháng chiến
Quân và dân ta anh dũng chống trả quân xâm lược, thực hiện kế hoạch “vườn không nhà trống” gây cho địch nhiều khó khăn.
Nguyễn Tri Phương
Kết quả, Ý nghĩa:
Pháp bị cầm chân tại Đà Nẵng từ 8/1858 đến 2/1859, kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh bước đầu bị thất bại.
II. 1) kháng chiến ở Gia Định
Tháng 2/1859 Pháp đánh vào Gia Định, đến ngày 17/2/1859, Pháp đánh chiếm thành Gia Định

Pháp tấn công thành Gia Định
Tại sao Pháp lại chuyển hướng vào tấn công vào Gia Định
Năm 1860 Pháp gặp nhiều khó khăn, lực lượng địch ở Gia Định rất mỏng.
Nhân dân chặn đánh, quấy rối và tiêu diệt địch.
3/1860 triều đình cử Nguyễn Tri Phương vào Gia Định xây dựng phòng tuyến Chí Hòa để chặn giặc.
Nhân dân tiếp tục tấn công địch ở đồn Chợ Rẫy 7/1860 trong khi triều đình xuất hiện tư tưởng chủ hòa.
II. 2) kháng chiến lan rộng ra các tỉnh miền Đông Nam Kỳ. Hiệp ước 5/6/1862
Ngày 23/2/1861, Pháp tấn công và chiếm được đồn Chí Hoà.
Đại đồn Chí Hòa
Thừa thắng Pháp đánh chiếm 3 tỉnh miền Đông Nam Kì:
+ĐịnhTường: 12.4.1861
+ Biên Hoà: 18.12.1861
+Vĩnh Long: 23.3.1862
Các cuộc kháng chiến của nhân dân ta ngày càng phát triển mạnh mẽ.
Các toán quân của Trương Định, Trần Thiệu Chính và Lê Huy
Đặc biệt là trận đánh chìm tàu chiến Et-phê-răng ( Hi vọng ) của địch trên sông Vàm Cỏ Đông (đoạn chảy qua thôn Nhật Tảo) của nghĩa quân Nguyễn Trung Trực ngày 10/12/1961
Nguyễn Trung Trực
Kết quả, ý nghĩa
Pháp bị phá sản trong chiến lược “đánh nhanh thắng nhanh” và phải chuyển sang kế hoạch “chinh phục từng gói nhỏ”.
Quân Pháp ở vào thế “tiến thoái lưỡng nan”.
Giữa lúc phong trào kháng chiến của nhân dân dâng cao triều đình đã kí với Pháp Hiệp ước Nhâm Tuất 5/6/1862 cắt hẳn 3 tỉnh miền Đông cho Pháp và phải chịu nhiều điều khoảng nặng nề .
Lễ ký hiệp định Nhâm Tuất (5/6/1862)