(Trích : Truyện Kiều – Nguyễn Du)_
CHỦ ĐỀ 1 (tt)
Tiết 23-24: Kiều ở lầu Ngưng Bích
I/ Xuất xứ- Đại ý
- Thuộc phần 2- gia biến và lưu lạc.
- Đại ý: Tâm trạng đau đớn, tủi hổ của Kiều khi bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích.

(Ghi bài)
BỐ CỤC :3 PHẦN
+ 6 cầu đầu: Cảnh lầu Ngưng Bích
+ 8 câu tiếp : Nỗi thương
+ Nhớ Kim Trọng (4 câu)
+ Nhớ cha mẹ (4 câu)
+ 8 câu cuối: Nỗi buồn đau cho thân phận
( Bản chiếu) – Các em không ghi
“ Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya,
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.”
Thiên nhiên
( Bản chiếu)
( Lấy thiên nhiên miêu tả tâm trạng) => Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình
Cảnh lầu Ngưng Bích (6 câu)
- Non xa/ Trăng gần; Cát vàng/ Bụi hồng; Mây sớm/ đèn khuya ( Cảnh rộng lớn, hiu quạnh, buồn bã) -> Tâm trạng Kiều cô đơn, tủi nhục, tan nát cõi lòng.
=> Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình ( Mượn cảnh làm nổi bật tâm trạng nhân vật)
(Ghi bài)
II/PHÂN TÍCH
NỖI NHỚ NGƯỜI THÂN
“ Tưởng người dưới nguyệt chén đồng
Tin sương luống những rày trông mai chờ.
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.

Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm. ”


Bản chiếu
* Vì sao nhớ Kim Trọng, kiều đau đớn day dứt, nhưng nhớ cha mẹ chỉ xót xa nhớ thương?
*Việc đặt nỗi nhớ người yêu lên trước nỗi nhớ cha mẹ theo em có hợp lý không? Vì sao?
Suy nghĩ và trả lời
*/ Nhớ Kim Trọng ( 4 câu)
- Đau đớn, day dứt. Nghịch cảnh khiến Kiều trở thành kẻ bội ước.

*/ Nhớ cha mẹ ( 4 câu
-Xót thương, lo lắng.
=>Trọng nghĩa tình, thủy chung.
=> Hiếu thảo với cha mẹ.
2. Nỗi nhớ người thân
Ghi bài
Dặn dò: Học thuộc lòng 6 câu thơ đầu.
+Diễn đạt cảnh và tình được ND thể hiện như thế nào qua 6 câu?
+ Nỗi nhớ người yêu và nhớ cha mẹ của Kiều khác nhau như thế nào? Vì sao lại có sự khác nhau như thế?
“ Buồn trông cửa bể chiều hôm ,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?

Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?

Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.

Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.”
NỖI BuỒN
ĐiỆP NGỮ
Bản chiếu
ẨN DỤ
ẨN DỤ
Vì sao cánh buồm lại gợi nhớ quê nhà?
(?)
Ý nghĩa của tu từ ẩn dụ qua hình ảnh “ Hoa trôi”?
(?)
“Buồn trông nội cỏ rầu rầu ,
Chân mây mặt đất mặt màu xanh xanh .”
(?)
Chỉ ra cái hay trong cách sử dụng từ láy “ Rầu rầu” – “Xanh xanh”
Tiếng sóng ngầm chỉ điều gì?
(?)
“ Buồn trông cửa bể chiều hôm ,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.”
NỖI BuỒN
Bản chiếu
MỖI CẢNH VẬT GỢI NÊN MỘT NỖI BuỒN Ở NHIỀU CUNG BẬC => MƯỢN CẢNH DiỄN TẢ TÂM TRẠNG
=>(Tả cảnh ngụ tình)
Bản chiếu
Tổng hợp lại, có các phép nghệ thuật nào đã được ND sử dụng trong 8 câu thơ cuối đoạn trích?

-Các nghệ thuật và đặc biệt bút pháp tả cảnh ngụ tình đã làm nổi bật nỗi buồn của Kiều khác nhau thế nào qua 8 câu thơ ?
-Thấy cánh buồm xa – Buồn nhớ quê nhà
-Trông hoa trôi (ẩn dụ) – Buồn đau cho thân phận không biết sẽ về đâu.
-Nhìn cỏ rầu rầu- Buồn tuyệt vọng
-Nghe tiếng sóng ( ẩn dụ)- Lo sợ tai họa sắp ập đến
BuỒN TRÔNG
(Điệp ngữ)
CẢNH
TÌNH
=> Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình
3. Nỗi buồn ( 8 câu cuối)
Ghi bài
Ghi bài (tt)
=>Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình kết hợp các phép tu từ: Điệp ngữ, ẩn dụ làm nổi bât nỗi buồn ở nhiều cung bậc khác nhau.
(?) Ngoài các phép nghệ thuật, “ Đỉnh cao nghệ thuật” của thiên tài ND còn được thể hiện như thế nào qua 8 câu thơ này? ( Hoặc theo em, ngoài các phép nghệ thuật, em có phát hiện cái hay, cái tài nào của ND thể hiện qua cách diễn đạt ở 8 câu thơ này nữa không?
Bản chiếu
=> Học tập ở ND cách viết: Lời ít, ý nhiều, dùng từ chính xác và chọn lọc từ ngữ giàu hình ảnh.
Bản chiếu
III/ Tổng kết:
( Ghi nhớ SGK/ 96)


Dặn dò:
- Học thuộc lòng 8 câu thơ cuối và diễn đạt cảnh – tình qua bút pháp tả cảnh ngụ tình.
- Viết đoạn văn ngắn 8-10 dòng: Em thích nhất nghệ thuật nào hoặc cách diễn đạt nào của ND trong 8 câu cuối đoạn trích, vì sao?
- Xem bài: “ Miêu tả trong văn tự sự”
Ghi bài