Kiểm tra bài cũ
1. Yếu tố miêu tả dùng trong văn bản tự sự để miêu tả những đối tượng nào ? Có tác dụng gì?
2. Tìm yếu tố miêu tả trong đoạn trích sau. Nêu tác dụng của việc miêu tả trong đoạn trích.
Tiết 34,35 – Tập làm văn MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN TỰ SỰ
….Tôi dắt em ra khỏi lớp.Nhiều thầy cô ngừng giảng
bài, ái ngại nhìn theo chúng tôi .Ra khỏi trường, tôi kinh ngạc thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật…..
(Cuộc chia tay của những con búp bê-Khánh Hoài)
Em hãy xác định và nêu tác dụng của yếu tố miêu tả được sử dụng trong đoạn văn trên.
….Tôi dắt em ra khỏi lớp.Nhiều thầy cô ngừng giảng
bài, ái ngại nhìn theo chúng tôi .Ra khỏi trường, tôi kinh ngạc thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật…..
(Cuộc chia tay của những con búp bê-Khánh Hoài)


Yếu tố miêu tả là tái hiện lại những hình ảnh không gian, con người trong hoàn cảnh hai anh em họ phải chia ly. Khẳng định hoàn cảnh của họ chỉ là đặc biệt còn cuộc sống vẫn cứ bình thường.
Tôi là đứa được coi là nghịch ngợm nhất lớp. Và cứ như thường lệ đến giờ sinh hoạt lớp là y như rằng tôi được nêu gương trước lớp. Tất cả là do đứa lớp trưởng khó ưa ấy, mặc cho tôi luôn nói khản cả giọng mà nó vẫn thưa với cô giáo. Tôi nghĩ bụng sẽ có lần tôi trả thù nó. Và rồi, trong giờ ra chơi chúng tôi đang chơi đá bóng, bỗng nhiên tôi thấy người mà tôi ghét (lớp trưởng) đi ngang qua. Tôi nghĩ đây là cơ hội tốt để trả thù, thế rồi tôi sút một phát mạnh, quả bóng bay trúng đầu lớp trưởng, nó choáng và ngã xuống. Đáng lẽ tôi thấy vui nhưng không, tôi chợt nhận ra sự ích kỉ của bản thân mình. Từ lúc đó tôi luôn cảm thấy bứt rứt, khó tả vì mình đã làm một việc tệ hại. Trong đầu tôi nảy ra nhiều ý nghĩ có nên xin lỗi và nói thật với bạn ấy hay cứ coi như chuyện ngoài ý muốn. Ôi ! đầu tôi như muốn nổ tung ra với những suy nghĩ đó và cuối cùng tôi đã nói thật. Hôm sau khi đến lớp tôi đã xin lỗi bạn ấy và nói sự thật. Bạn ấy đã tha lỗi cho tôi, tôi cảm động trước sự rộng lượng ấy, vậy mà tôi đã làm gì chứ, tôi hối hận vô cùng.
Hãy dọc đoạn sau và cho biết đâu là ý nghĩ của nhân vật.
-> Ý nghĩ của nhân vật là điều không dược nói ra- Vậy làm thế nào để nhân ra-> Cùng tìm hiểu bài học.
Tiết 34,35 – Tập làm văn MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN TỰ SỰ
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1. Ví dụ: Đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng bích”
Kiều ở lầu Ngưng Bích
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia….
….Tưởng người dưới nguyệt chén đồng
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai
Xót người tựa cửa hôm mai
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ
Sân Lai cách mấy nắng mưa
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

2. Nhận xét
?Tìm những câu thơ tả cảnh và những câu thơ miêu tả tâm trạng của Thúy Kiều. Theo em, tâm trạng Kiều lúc này như thế nào?
Tiết 34,35 – Tập làm văn MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN TỰ SỰ
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1. Ví dụ: Đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng bích”
Kiều ở lầu Ngưng Bích
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia….
….Tưởng người dưới nguyệt chén đồng
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai
Xót người tựa cửa hôm mai
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ
Sân Lai cách mấy nắng mưa
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

2. Nhận xét
a. Câu thơ tả cảnh
b. Câu thơ tả tâm trạng
Bốn bề bát ngát xa trông
Cát vàng còn nọ bụi hồng dặm kia
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng
...
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
Tiết 34,35 – Tập làm văn MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN TỰ SỰ
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1. Ví dụ: Đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng bích”
2. Nhận xét
a. Câu thơ tả cảnh
b. Câu thơ tả tâm trạng
Bốn bề bát ngát xa trông
Cát vàng còn nọ bụi hồng dặm kia
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng
...
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
* Tác dụng của tả cảnh, tả tâm trạng trong văn tự sự
- Những câu thơ tả cảnh có mối liên hệ mật thiết với việc thể hiện nội tâm nhân vật :
Không gian, cảnh sắc hoang vắng, mênh mông không bóng người gợi hoàn cảnh cô đơn, trơ trọi tội nghiệp của Kiều.
 Miêu tả nội tâm trực tiếp (tả cảnh ngụ tình
- Miêu tả những suy nghĩ,tâm trạng của Kiều: nỗi nhớ về cha mẹ, về Kim Trọng và thân phận buồn tủi của chính mình. =>miêu tả nội tâm
* Miêu tả nội tâm có tác dụng khắc họa sinh động, chân thật hình tượng nhân vật. Từ đó thể hiện được chiều sâu những suy tưởng của nhân vật.
1. Xót người tựa cửa hôm mai
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ
Sân Lai cách mấy nắng mưa
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
2. Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trong nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi
? Đọc hai đoạn thơ trên, em cho biết cách miêu tả nội tâm nhân vật của tác giả có giống nhau không? Vì sao?


Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?



Buồn trông ngọn nước mới sa
Hoa trôi man mác biết là về đâu?





Buồn trong nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh







Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi
Tủi phận
Tuyệt vọng
Hoảng sợ
Cô đơn
Miêu tả cảnh cho thấy tâm trạng của Kiều (tả cảnh ngụ tình).
Tiết 34,35 – Tập làm văn MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN TỰ SỰ
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1. Ví dụ: Ví dụ 1. Đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng bích”. Ví dụ 2. Đoạn trích Lão Hạc
2. Nhận xét
- Nội dung đoạn: Tâm trạng:đau khổ, ân hận, day dứt của Lão Hạc khi bán con Vàng.
- Dấu hiệu: Miêu tả nội tâm gián tiếp qua miêu tả nét mặt, cử chỉ,..
3. Kết luận
* Cách miêu tả nội tâm:
- Miêu tả gián tiếp: thông qua cảnh vật, nét mặt cử chỉ, trang phục, giọng nói,…của nhân vật để bộc lộ tâm trạng
-Miêu tả trực tiếp: là diễn tả những ý nghĩ cảm xúc, tình cảm của nhân vật, cụ thể qua từ ngữ như: yêu, ghét, xót thương, nhớ…….
(?) Xác định đoạn văn có sử dụng miêu tả nội tâm.Nếu trong văn tự sự ta bỏ đi phần miêu tả nội tâm nhân vật thì em thử hình dung nhân vật đó như thế nào?
 Nhân vật không sinh động, không thể hiện được tình cảm rõ ràng, không có sức sống…
 Nhân vật sinh động thể hiện rõ các cung bậc cảm xúc; làm cho lời văn hay hơn, cuốn hút người đọc (người nghe)
? Từ đây, em hãy cho biết tác dụng của miêu tả nội tâm trong văn tự sự.
Tiết 34,35 – Tập làm văn MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN TỰ SỰ
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1. Ví dụ:
2. Nhận xét
- Nội dung đoạn: Tâm trạng:đau khổ, ân hận, day dứt của Lão Hạc khi bán con Vàng.
- Dấu hiệu: Miêu tả nội tâm gián tiếp qua miêu tả nét mặt, cử chỉ,..
3. Kết luận
* Cách miêu tả nội tâm:
- Miêu tả gián tiếp: thông qua cảnh vật, nét mặt cử chỉ, trang phục, giọng nói,…của nhân vật để bộc lộ tâm trạng
-Miêu tả trực tiếp: là diễn tả những ý nghĩ cảm xúc, tình cảm của nhân vật, cụ thể qua từ ngữ như: yêu, ghét, xót thương, nhớ…….
* Vai trò của miêu tả nội tâm trong văn tự sự: Làm cho nhân vật trở nên sinh động, có sức sống, cuốn hút người đọc(người nghe)
Tiết 34,35 – Tập làm văn MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN TỰ SỰ
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1. Ví dụ:
2. Nhận xét
3. Kết luận
* Cách miêu tả nội tâm:
- Miêu tả gián tiếp: thông qua cảnh vật, nét mặt cử chỉ, trang phục, giọng nói,…của nhân vật để bộc lộ tâm trạng
-Miêu tả trực tiếp: là diễn tả những ý nghĩ cảm xúc, tình cảm của nhân vật, cụ thể qua từ ngữ như: yêu, ghét, xót thương, nhớ…….
* Vai trò của miêu tả nội tâm trong văn tự sự: Làm cho nhân vật trở nên sinh động, có sức sống, cuốn hút người đọc(người nghe)
II. Luyện tập
Bài tập 1.Tìm yếu tố miêu tả nội tâm và cho biết cách miêu tả.
“…Tôi giật sững người. Chẳng hiểu sao tôi phải bám chặt lấy tay mẹ. Thoạt tiên là sự ngỡ ngàng, rồi đến hãnh diện, sau đó là xấu hổ. Dưới mắt em tôi, tôi hoàn hảo đến thế kia ư? Tôi nhìn như thôi miên dòng chữ đề trên bức tranh: “Anh trai tôi” (Bức tranh của em gái tôi)
Tình huống 1: Em cho một người bạn khác lớp mượn máy tính. Đến giờ học, em không nhớ nên đã nghi cho bạn ngồi bên cạnh lấy trộm máy tính của mình và tỏ ra ghét bạn. Một thời gian sau, em mới biết là mình nghi oan cho bạn. Tâm trạng em lúc đó thế nào?
Tình huống2: Vô tình đã xem trộm nhật kí của bạn và bị bạn phát hiện.
Tình huống3:Tôi hay vi phạm nội quy của lớp nên thường xuyên bị lớp trưởng nhắc nhở.Tôi tức lắm nên đã trả thù bằng cách sút quả bóng vào mặt làm cho máu mũi của nó trào ra. Trả thù được nhưng sao tôi thấy không vui.
Bài tập 2
Bài tập 3: Viết đoạn văn ghi lại tâm trạng của em sau khi để xảy ra một chuyện có lỗi với bạn(chọn 1/3 tình huống trên)
* Lưu ý: Không phải kể lại sự việc mà ghi lại tâm trạng của em khi gây ra sự việc đó.
HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
-Học bài cũ: nắm được cách miêu tả nội tâm
-Chuẩn bị bài: Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga
CÁM ƠN QUÝ THẦY CÔ
VÀ CÁC EM
SEE YOU