Tiết 10 :NHỮNG CÂU HÁT
VỀ TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG, ĐẤT NƯỚC, CON NGƯỜI
CHỦ ĐỀ: NHỮNG CÂU HÁT DÂN GIAN
Tiết trước các em đã được
học ca dao, dân ca, những
câu hát về chủ đề gì?
Tình yêu quê hương, đất nước, con người là một trong những chủ đề góp phần thể hiện đời sống tâm hồn, tình cảm của người Việt Nam...
I. Tìm hiểu chung
Văn bản thuộc thể loại gì?
- Thể loại: ca dao - dân ca
Văn bản được viết theo
thể thơ gì?
- Thể thơ: lục bát, lục bát biến thể.
Phương thức biểu đạt?
- PTBĐ: biểu cảm
II. Đọc- hiểu văn bản
CÁCH ĐỌC
– Đọc lưu loát, trôi chảy các bài ca dao ( thể lục bát).
– Diễn cảm với giọng tâm tình nhẹ nhàng...
Bài 4:
Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát,
Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông.
Thân em như chẽn lúa đòng đòng,
Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai.
II. Đọc- hiểu văn bản
Cho biết bố cục của bài 4 ?
Bố cục : 2 phần
+ Hai câu đầu : Tả cánh đồng lúa trong buổi bình minh.
+ Hai câu cuối : Tả dáng hình của cô thôn nữ.

4. Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát,
Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông.
=> Gợi sự rộng lớn, mênh mông, tươi đẹp, trù phú của cánh đồng lúa. Biểu hiện sự phấn chấn, yêu đời của người nông dân.
? Những nét đặc biệt ấy
có tác dụng, ý nghĩa gì?
Hai dòng thơ đầu bài 4 có
những gì đặc biệt về từ ngữ?
"ni","tê" là tiếng
của miền nào?Có
nghĩa gì?
+ Hai câu đầu : Tả cánh đồng lúa trong buổi bình minh.
Hai dòng thơ đầu có cấu trúc đặc biệt :Dòng thơ 12 tiếng/ dòng, nhịp 4/4/4
Tác giả sử dụng biện
pháp nghệ thuật gì trong
hai câu ca dao?
- Sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật: đối xứng, điệp từ, đảo từ ngữ, từ láy.
Thân em như chẽn lúa đòng đòng,
Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai.
Hai câu cuối được
sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì? Tác dụng?
+ Câu 3,4 : Tả dáng hình của cô thôn nữ.
Câu lục 7 tiếng/ dòng, nhịp 2/3/2, lục bát biến thể
Mô típ “ thân em…”
So sánh : “ như chẽn lúa đòng đòng phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai”
-> Người con gái tràn đầy sức sống, xuân sắc.
+ Ý nghĩa : Bài ca dao ca ngợi vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên rộng lớn, trù phú cùng vẻ đẹp và sức sống của con người lao động
Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát,
Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông.
Thân em như chẽn lúa đòng đòng,
Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai.

Bài 4 là lời của ai?
Người ấy muốn biểu hiện
tình cảm gì?

=> Đây có lẽ là lời của người con gái; đi thăm đồng một buổi sáng mai, vừa ngắm nhìn cánh đồng tươi đẹp mênh mông vừa nghĩ tới mình với niềm vui rạo rực của tuổi thanh xuân.
Nhưng cũng có một số ý kiến cho rằng đây là lời của chàng trai, chàng trai đang nói về cánh đồng và cô gái đẹp trẻ trung đầy sức sống.
Ý kiến này cũng có cơ sở song chưa thật hợp lý lắm. Bởi vì cụm từ “Thân em như” thường là dùng để người con gái tự nói về mình.
Ví dụ như: - Thân em như tấm lụa đào.
- Thân em như miếng cau khô.
- Thân em như hạt mưa sa.


Em có biết cách hiểu nào
khác về bài ca này và có đồng
ý với cách hiểu ấy không?
Vì sao?


Bức tranh hoàn chỉnh về vẻ đẹp của người con gái trên cánh đồng lúa quê hương mênh mông bát ngát. Bài ca dao thể hiện tình yêu, lòng tự hào, ý tình kết bạn tinh tế và sâu sắc.

2. Nghệ thuật
- Sử dụng kết cấu lời hỏi đáp, lời chào mời, lời nhắn gửi..., thường gợi nhiều hơn tả.
- Có giọng điệu tha thiết, tự hào.
- Cấu tứ đa dạng, độc đáo.
- Sử dụng thể thơ lục bát và lục bát biến thể...
3. Ý nghĩa văn bản
Ca dao bồi đắp thêm tình cảm cao đẹp của con người đối với quê hương đất nước.
Những câu hát về tình yêu quê hương, đất nước, con người thường gợi nhiều hơn tả, hay nhắc đến tên núi, tên sông, tên vùng đất với những nét đặc sắc về hình thể, cảnh trí, lịch sử, văn hóa của từng địa danh. Đằng sau những câu hỏi, lời đáp, lời mời, lời nhắn gửi và các bức tranh phong cảnh là tình yêu chân chất, tinh tế và lòng tự hào đối với con người và quê hương, đất nước.
Học thuộc các bài ca dao đã học.

2.Sưu tầm các bài ca dao cùng hệ thống.
3.Soạn bài Ca dao về quê hương đất nước
DẶN DÒ
Sưu tầm một số bài ca dao khác có
nội dung tương tự.
Soạn bài : Những câu hát than thân ( bài 2 )
Xem và trả lời các câu hỏi 3,4 SGK/T49