XIN CHÀO CÁC EM
Tiết 17 +18: EM BÉ THÔNG MINH
I. Tìm hiểu chung
1. Đọc – chú thích : sgk/4245
2. Thể loại :
3. Ngôi kể :
4. PTBĐ:
Truyện cổ tích
Ngôi thứ 3
tự sự
- Đọc với giọng vui, hóm hỉnh chú ý lời đối thoại giữa các nhân vật.
5. Bố cục:
- Phần 1: Từ đầu  thật lỗi lạc: Vua sai quan đi tìm người tài.
- Phần 2: Tiếp  Nước láng giềng: Những lần giải đố...
- Phần 3: Còn lại: Em bé được phong làm trạng nguyên.
3 phần
Tóm tắt theo tranh
5
1
6
4
5
2
3
6
2
3
4
5
1
Có ông vua nọ sai viên quan đi khắp nơi để tìm người tài giỏi. Khi qua một cánh đồng thấy hai cha con đang cày ruộng. Viên quan dừng lại hỏi: “Trâu của lão một ngày cày được mấy đường”?. Em bé hỏi ngược lại: “ Ngựa của ông một ngày đi được mấy bước”? Ông ta sửng sốt và cho đấy là người tài, viên quan về tâu với vua. Vua ra câu đố: “làm cho trâu đực đẻ con, thịt một con chim sẻ dọn ba cỗ thức ăn”? Cậu bé giải đố bằng cách: Ba cậu không đẻ, rèn cây dao bằng kim? Vua phục tài và ban thưởng cho cậu bé. Vua nước láng giềng muốn xâm phạm bờ cõi nước ta sai sứ đem một vỏ ốc đố: “ làm cách nào xâu sợi chỉ xuyên qua đường ruột ốc”. Cậu bé giúp vua giải đố: “lấy con kiến càng cột chỉ vào lưng, thoa mỡ đầu bên kia kiến mừng kiến sang”, trước sự thán phục của sứ giả.Vua phong em bé làm trạng nguyên xây dinh thự bên hoàng cung để tiện hỏi han.
TÓM TẮT TRUYỆN
13
II. Tìm hiểu về nhân vật
1. Kiểu nhân vật:
2. Phẩm chất
Nhân vật thông minh
a. Nhân vật chính:
Em bé
b. Những lần giải đố:
Viên
quan
Sứ
thần
Vua
Vua
Viên quan hỏi: “Trâu của lão cày ngày được mấy đường?”
Em bé hỏi lại viên quan: “ Ngựa của ông đi một ngày được mấy bước?”
b. Những lần giải đố:
* Lần 1: viên quan
- Nội dung:
“Trâu của lão cày ngày được mấy đường?”
- Cách giải:
Hỏi ngược lại quan(Gậy ông đập lưng ông)
 Viên quan sửng sốt
=> Cứu được cha
Vua
Ba trâu đực đẻ
thành chín con
Vua đố: “Ba con trâu đực đẻ thành chín con”
Em bé: “ bố đẻ em bé”
* Lần 2: Vua
- Nội dung:
“Ba trâu đực đẻ thành chín con”
- Cách giải:
Nhà vua phải nói ra sự phi lí trong câu đố và tự giải đố
 Vua thán phục
=> Cứu dân làng
Vua
Một con chim sẻ
làm ba mân cỗ
Vua yêu cầu: “Một con
chim sẻ làm ba mân cỗ”
Em bé: “ Rèn cây kim thành con dao để xẻ thịt chim”
Vua
Một con chim sẻ
làm ba mân cỗ
Đẩy thế bí về phía người ra câu đố
Chỉ ra sự vô
lí ở câu đố và đưa ra điều kiện để thực hiện lệnh vua
* Lần 3: Vua
- Nội dung:
Một con chim sẻ dọn thành ba mâm cỗ
- Cách giải:
Đưa cây kim mài thành dao  ra điều kiện để thực hiện lệnh vua
 Vua phục hẳn
=> Ban thưởng hậu hĩnh
Sứ giả nước ngoài
Xâu sợi chỉ xuyên qua ruột
con ốc vặn
Câu đố của sứ giả nước láng giềng: “Xâu sợi chỉ xuyên qua đường ruột ốc”
Em bé:Vừa nghịch vừa hát áp dụng kinh nghiệm của dân gian
Sứ giả nước ngoài
Xâu chỉ qua ruột
con ốc vặn
Vừa nghịch vừa hát
Vận dụng kinh nghiệm đời sống
* Lần 4: Sứ giả nước láng giềng
- Nội dung: “Xâu sợi chỉ xuyên qua đường ruột ốc”
- Cách giải: Vận dụng kinh nghiệm của dân gian
 Sứ giả thán phục
=> Phong làm trạng nguyên
=> Các thử thách trong truyện tạo tình huống thuận lợi cho nhân vật bộc lộ phẩm chất
III. Tổng kết:
- Kết thúc truyện có hậu  đặc điểm nổi bật của thể loại truyện cổ tích
- Kết thúc này phù hợp với diễn biến truyện, hấp dẫn, đúng với mong muốn...
2. Chủ đề:
Đề cao sự thông minh và trí khôn của dân gian.
1. Kết thúc truyện:
3. Bài học
Việc tích luỹ kiến thức, kinh nghiệm thực tế từ hiện thực đời sống rất quan trọng "trăm hay không bằng tay quen". Những điều đó giúp chúng ta có thể giải quyết những tình huống từ thực tiễn mà sách vở không thể cung cấp hết cho chúng ta.
IV. LUYỆN TẬP
Nêu cảm nghĩ của em sau khi học xong câu chuyện.
Câu 1: Em bé thông minh thuộc kiểu nhân vật nào trong truyện cổ tích?
Nhân vật mồ côi, bất hạnh.
Nhân vật khỏe mạnh.
Nhân vật thông minh,tài giỏi.
Nhân vật có phẩm chất tốt đẹp dưới hình thức bề ngoài xấu xí.
Câu 2: Truyện em bé thông minh được kể bằng lời của ai?
A.Nhân vật em bé.
B, Viên quan,
C. Nhà vua.
D. Người kể chuyện giấu mặt.
Củng cố
Câu 3: Em bé thông minh đã giải thành công bao
nhiêu câu đố ?
Ba B. Hai
C. Bốn D. Một
Câu 4: Lần thứ nhất ai là người ra câu đố ?
A. Vua B. Sứ giả
C. Viên quan D. Dân làng
20
* Hướng dẫn về nhà:
Học bài cũ
+ Về tập kể lại truyện
+ Chuẩn bị: Em bé thông minh (tt)