Chào mừng các thầy cô giáo đến dự giờ
KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Thế nào là nói quá? Nêu tác dụng của nói quá?
2. Trong các câu sau, câu nào có sử dụng biện pháp tu từ nói quá?
A. Lớp em chú ý nghe cô giảng bài.
B. Lời khen của cô giáo làm cho nó nở từng khúc ruột.
C. Bài văn của bạn viết dở quá đi thôi!
D. Bài văn của bạn viết chưa được hay lắm!
B
ĐÁP ÁN:
Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô tính chất của sự vật, sự việc, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.
- Bài văn của bạn viết dở quá đi thôi!
- Bài văn của bạn viết chưa được hay lắm!
NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
Nói giảm nói tránh
Bài 10 – Tiết 40 – Tiếng Việt:
I. Tìm hiểu chung:
Bài 10, Tiết 40, Tiếng Việt: NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
Dùng những từ ngữ có ý nghĩa giảm nhẹ mức độ của sự việc để tránh đi phần nào sự đau buồn.
a. đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác
b. đi
c. chẳng còn
CHẾT
VD1:
a. Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác, thì đồng bào cả nước, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột.
(Hồ Chí Minh, Di chúc)
b. Bác đã đi rồi sao, Bác ơi !
Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời.
(Tố Hữu, Bác ơi)


c. Lượng con ông Độ đây mà...Rõ tội nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ chẳng còn. (Hồ Phương, Thư nhà)


Bài 10, Tiết 40, Tiếng Việt: NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
VD2:
Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng.
(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

Diễn đạt tế nhị để tránh sự thô tục,
thiếu lịch sự và gây cảm xúc thân
thương, trìu mến khi nói về mẹ.

Con dạo này lười lắm.

Con dạo này không được chăm chỉ lắm.
A
B
VD3:
Nói nặng nề
Nói tế nhị, nhẹ nhàng
hơn đối với người
tiếp nhận.
I. Tìm hiểu chung:
Bài 10, Tiết 40, Tiếng Việt: NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I. Tìm hiểu chung:
Nói giảm nói tránh là biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự.

VD1: Dùng những từ ngữ có ý nghĩa giảm nhẹ mức độ của sự việc để tránh đi phần nào sự đau buồn.
VD2: Diễn đạt tế nhị để tránh sự thô tục,
thiếu lịch sự
VD3: Nói tế nhị, nhẹ nhàng hơn đối với
người tiếp nhận.
NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
Bài 10, Tiết 40, Tiếng Việt: NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I. Tìm hiểu chung:

Ví dụ:
Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã từ trần vào ngày 4 tháng 10 năm 2013 tại Hà Nội.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp được an táng vào ngày 13 tháng 10 năm 2013 tại Quảng Bình.
BÀI TẬP NHANH
Xác định biện pháp tu từ nói giảm nói tránh:
a. Bài văn này bạn phân tích chưa được hay lắm.


b. Hôm sau, lão Hạc sang nhà tôi. Vừa thấy tôi, lão báo ngay:
- Cậu Vàng đi đời rồi, ông giáo ạ!
(Nam Cao, Lão Hạc)

c. - Bạn học còn kém lắm.
- Bạn cần cố gắng hơn nữa.
d. Lão làm bộ đấy! Thật ra thì lão chỉ tâm ngẩm thế, nhưng cũng ra phết chứ chả vừa đâu: lão vừa xin tôi một ít bả chó…
(Nam Cao, Lão Hạc)
Dùng từ đồng nghĩa
Dùng cách nói vòng
Dùng cách nói phủ định từ trái nghĩa
Dùng cách nói trống (tỉnh lược)
Bài 10, Tiết 40, Tiếng Việt: NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I. Tìm hiểu chung:
Những tình huống giao tiếp như thế nào thì không nên sử dụng nói giảm nói tránh?
II. Luyện tập:
- Trong trường hợp cần phê bình, cần thiết phải nói thẳng, nói đúng sự thật thì không nên nói giảm nói tránh vì như thế là bất lợi.
- Khi cần thông tin chính xác, trung thực trong văn bản hành chính ( biên bản, báo cáo )

Trong một cuộc họp lớp kiểm điểm bạn Hải hay đi học muộn:
Hà nói: - Từ nay cậu không được đi học muộn nữa vì như vậy không những ảnh hưởng đến việc rèn luyện đạo đức của bản thân cậu mà còn ảnh hưởng đến phong trào thi đua của lớp.
Bạn Trinh cho rằng Hà nói như vậy là quá gay gắt, chỉ nên nhắc nhở bạn Hải là : “Cậu nên đi học đúng giờ”.
TÌNH HUỐNG 1
TÌNH HUỐNG 2
Trong báo cáo gửi cho cô giáo chủ nhiệm, bạn lớp trưởng nêu nhận xét về những nhược điểm của các bạn như sau: “Tuần qua, một số bạn đi học không được đúng giờ lắm”.

Bạn lớp trưởng nói như vậy có được không? Vì sao?
muộn”.
Bài 10, Tiết 40, Tiếng Việt: NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I. Tìm hiểu chung:
II. Luyện tập:

Bài tập 1: Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh sau đây vào chỗ trống/…/: đi nghỉ, khiếm thị, chia tay nhau, có tuổi, đi bước nữa.
Bài tập 1: Chọn các từ ngữ nói giảm nói tránh cho sẵn điền vào chỗ trống/…/: đi nghỉ, khiếm thị, chia tay nhau, có tuổi, đi bước nữa.
a) Khuya rồi, mời bà/........................./
b) Cha mẹ em/........................./từ ngày em còn rất bé, em về ở với bà ngoại.
c) Đây là lớp học cho trẻ em/.................../
d) Mẹ đã /................../rồi, nên chú ý giữ gìn sức khoẻ.
e) Cha nó mất, mẹ nó/....................../, nên chú nó rất thương nó.
đi nghỉ
chia tay nhau
khiếm thị
có tuổi
đi bước nữa
Bài 10, Tiết 40, Tiếng Việt: NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I. Tìm hiểu chung:
II. Luyện tập:

Bài tập 2: Xác định câu có sử dụng cách nói giảm nói tránh:
Bài tập 2: Trong mỗi cặp câu dưới đây, câu nào có sử dụng cách nói giảm nói tránh?
a1/ Anh phải hoà nhã với bạn bè!
b1/ Anh ra khỏi phòng tôi ngay!
c1/ Xin đừng hút thuốc trong phòng!
c2/ Cấm hút thuốc trong phòng!
d1/ Nó nói như thế là thiếu thiện chí.
d2/ Nó nói như thế là ác ý.
e1/ Hôm qua em hỗn với anh, em xin anh thứ lỗi.
e2/ Hôm qua em có lỗi với anh, em xin anh thứ lỗi.
a2/ Anh nên hoà nhã với bạn bè!
b2/ Anh không nên ở đây nữa!
Bài 10, Tiết 40, Tiếng Việt: NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I. Tìm hiểu chung:
II. Luyện tập:

Bài tập 3: Khi chê trách điều gì, để người nghe dễ tiếp nhận, người ta thường nói giảm nói tránh bằng cách phủ định điều ngược lại với nội dung đánh giá. Chẳng hạn, đáng lẽ nói “Bài thơ của anh dở lắm” thì lại bảo “Bài thơ của anh chưa được hay lắm”. Hãy vận dụng cách nói giảm nói tránh để đặt năm câu đánh giá trong những trường hợp khác nhau.
Bài tập 3: Đặt câu có dùng biện pháp tu từ nói giảm nói tránh bằng hình thức phủ định từ trái nghĩa:
THẢO LUẬN ĐÔI BẠN (3 PHÚT)
- Bức vẽ này bạn tô màu xấu quá!
- Bài văn này bạn viết dài dòng quá!
- Kiến thức toán của bạn còn kém lắm!
Bức vẽ này bạn tô màu chưa được đẹp lắm.
Bài văn này bạn viết chưa thật ngắn gọn.
Kiến thức toán của bạn còn chưa tốt, cần cố gắng hơn.
HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
a. Bài vừa học:
- Học thuộc nội dung bài
- Làm hoàn chỉnh các bài tập
b. Bài sắp học:
Chuẩn bị: KIỂM TRA VĂN
- Đọc lại các văn bản truyện kí Việt Nam và văn bản nước ngoài
- Học bài theo cấu trúc
Quý thầy cô
và các em!