TÂY TIẾN
Quang Dũng
MỤC TIÊU BÀI HỌC
Cảm nhận được vẻ đẹp riêng của thiên nhiên miền Tây và hình ảnh người lính Tây Tiến trong bài thơ.
Nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ: bút pháp lãng mạn, những sáng tạo về hình ảnh, ngôn ngữ và giọng điệu
CẤU TRÚC BÀI HỌC
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
III. TỔNG KẾT
IV. LUYỆN TẬP, CỦNG CỐ
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
- Quang Dũng là một chiến sĩ – thi sĩ tài hoa, lãng mạn
- Thơ ông thể hiện một tâm hồn phóng khoáng, hồn hậu và bay bổng
2. Tác phẩm
a. Hoàn cảnh sáng tác
Được sáng tác năm 1948, tại Phù Lưu Chanh (Hà Nội), lúc đầu lấy tên Nhớ Tây Tiến
b. Về đoàn quân Tây Tiến
là thanh niên, học sinh, sinh viên Hà Nội
thành phần
vùng rừng núi hiểm trở, gập ghềnh
đánh tiêu hao lực lượng địch
địa bàn hoạt động
nhiệm vụ chính
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc, xác định bố cục
TÂY TIẾN
Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời!
Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người
Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi

Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa
Kìa em xiêm áo từ bao giờ
Khèn lên man điệu nàng e ấp
Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhơ dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá dữ oai hùm
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm
Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành

Tây Tiến người đi không hẹn ước
Đường lên thăm thẳm một chia phôi
Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy
Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi



a. Đọc
b. Bố cục
TÂY TIẾN
14 câu thơ đầu
Khung cảnh thiên nhiên nơi đoàn quân Tây Tiến đi qua
Những kỷ niệm đẹp về tình quân dân
8 câu thơ tiếp
8 câu thơ tiếp theo
4 câu thơ cuối
Chân dung người lính Tây Tiến
Lời thề sắt son
2. Tìm hiểu chi tiết
a. Khung cảnh thiên nhiên nơi đoàn quân Tây Tiến đi qua
“Tây Tiến ơi”
tiếng gọi
da diết, vang vọng cả không gian lẫn thời gian
tiếng gọi
nỗi nhớ chiếm ngự cả tâm hồn
“nhớ chơi vơi”
cách kết hợp từ lạ lẫm
bắt đúng mạch, chỉ đúng trạng thái của nỗi nhớ
gợi dẫn cảm xúc chủ đạo của cả đoạn thơ
dốc
cồn mây
ngàn thước
khúc khuỷu
thăm thẳm
heo hút
lên – xuống
bằng câu, từ tài hoa, độc đáo
cảnh núi rừng cheo leo, hiểm trở, dữ dội
tạo hình
chiều chiều
đêm đêm
thác
gầm thét
cọp
trêu người
Với âm điệu ấn tượng
Gợi lên sự dữ dội, hoang sơ đầy bí ẩn
Những Mai Châu
Những em
Những mùa
Những
nếp xôi
một niềm nhớ bâng khuâng, xa xôi, ngọt ngào
các địa danh được nhắc đến trong đoạn thơ
Sài Khao
Mường Lát
Pha Luông
Mường Hịch
Mai Châu
gợi về những vùng đất xa xôi, hiểm trở, hoang vu và bí ẩn
Bức tranh thiên nhiên đan bện giữa chất dữ dội, hoang sơ với chất trữ tình, lãng mạn
b. Những kỷ niệm đẹp về tình quân dân
Hội đuốc hoa
xiêm áo [sơn nữ]
[tiếng] khèn
nhạc
biểu đạt niềm hứng khởi, phơi mở tâm hồn lãng mạn, hào hoa của người lính
Chiều sương
hồn lau
thấy
dáng người trên độc mộc
nhớ
hoa đong đưa
một chiều sương lặng lẽ, man mác nỗi buồn cổ sơ
những kỷ niệm
nhạc
thơ
hoa
chất trẻ, chất Tây Tiến
c. Chân dung người lính Tây Tiến
Tây Tiến
không mọc tóc
xanh màu lá
dữ oai hùm
thực tại nghiệt ngã
cứng cỏi, mạnh mẽ
gửi mộng qua biên giới
mơ dáng kiều thơm
những người lính vừa gân guốc, mạnh mẽ vừa đa tình, lãng mạn
mồ viễn xứ
rải rác
rải rác
áo báo thay chiếu
về đất
về đất
Giọng điệu bùi ngùi, xót xa
chẳng tiếc đời xanh
bi thương
hùng tráng
quên mình vì nghĩa
Sông Mã gầm lên khúc độc hành
tiếng vọng, lời vĩnh biệt rền vang của đất trời, tiếp âm cho bước chân mãi mãi của người lính
d. Lời thề sắt son
Tây Tiến
đi không hẹn ước
xa cách thời gian
đường…thăm thẳm chia phôi
xa cách không gian
chẳng về xuôi
mùa xuân
ai
lời thề thủy chung, sắt son
III. TỔNG KẾT
Nghệ thuật
sự pha trộn giữa cảm hứng lãng mạn và bi tráng
sự độc đáo, tài hoa trong bút pháp: sử dụng từ ngữ, hình ảnh, cấu tứ
2. Nội dung
Tây Tiến là nỗi nhớ về một thời tuổi xanh nhưng kết đọng và lưu luyến mãi mãi. Tây Tiến gợi dẫn người đọc từ xúc cảm lãng mạn, hào hùng về đất nước, về người lính, về tuổi trẻ ở trong mỗi chúng ta
IV. LUYỆN TẬP, CỦNG CỐ
Hãy viết lời bình (khoảng 150 chữ) về chi tiết “súng ngửi trời” trong câu thơ:
Heo hút cồn mây súng ngửi trời