Dấu hai chấm
Thứ tư, ngày 20 tháng 10 năm 2021
LUYỆN TỪ VÀ CÂU
* Mục tiêu:
- Hiểu tác dụng của dấu hai chấm trong câu (Nội dung Ghi nhớ).
- Nhận biết tác dụng của dấu hai chấm (BT1); bước đầu biết dùng dấu hai chấm khi viết văn (BT2).
Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời của Dế Mèn (kết hợp với dấu gạch đầu dòng)
Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời nói của Bác Hồ (kết hợp với dấu ngoặc kép)
Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời giải thích cho bộ phận đứng trước (liệt kê những điều kì lạ mà bà cụ nhận thấy khi về nhà)
I. Nhận xét: Trong các câu văn, câu thơ sau đây, dấu hai chấm có tác dụng gì?
a. Chủ tịch Hồ Chí Minh nói : “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”
b. Tôi xòe cả hai càng ra, bảo Nhà Trò :
- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây.
c. Bà thương không muốn bán
            Bèn thả vào trong chum.
            Rồi bà lại đi làm
            Đến khi về thấy lạ :
            Sân nhà sao sạch quá
            Đàn lợn đã được ăn
            Cơm nước nấu tinh tươm
            Vườn rau tươi sạch cỏ.
4. Đến giờ chơi, học trò ngạc nhiên trông lên: Hoa nở lúc nào mà bất ngờ vậy?
1. Hôm trước mẹ dặn em: “Con ở nhà học trực tuyến nghiêm túc nhé.”
2. Vùng Hòn với đủ những vòm lá của đủ các loại cây trái: mít, dừa, mãng cầu, măng cụt,…
3. Mai hỏi Đào:
- Ước mơ lớn nhất của cậu là gì?
a. Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời nói của nhân vật
b. Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời giải thích cho bộ phận đứng trước
Hãy nối các câu có dấu hai chấm ở cột bên trái với tác dụng
của dấu hai chấm với cột bên phải:
1. Dấu hai chấm có những tác dụng gì?

2. Khi báo hiệu lời nói của nhân vật, dấu hai chấm được dùng phối hợp với dấu gì?
?

1. Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói của một nhân vật hoặc là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.
2. Khi báo hiệu lời nói của nhân vật, dấu hai chấm được dùng phối hợp với dấu ngoặc kép hay dấu gạch đầu dòng.
II. GHI NHỚ:
1. Trong các câu sau, mỗi dấu hai chấm có tác dụng gì?
Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời nói của nhân vật “tôi” (phối hợp với dấu gạch đầu dòng)
Báo hiệu bộ phận đứng sau là câu hỏi của cô giáo (phối hợp với dấu ngoặc kép)
Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời giải thích cho bộ phận đứng trước (những cảnh gì là cảnh tuyệt đẹp của đất nước)
III. Luyện tập
Tôi thở dài :
- Còn đứa bị điểm không, nó tả thế nào?
Cô hỏi: “Sao trò không chịu làm bài?”
Rồi những cảnh tuyệt đẹp của đất nước hiện ra: cánh đồng với những đàn trâu thung thăng gặm cỏ; dòng sông với những đoàn thuyền ngược xuôi.
2. Viết một đoạn văn theo truyện Nàng tiên ốc, trong đó có ít nhất hai lần dùng dấu hai chấm:

- Một lần, dấu hai chấm dùng để giải thích.
- Một lần, dấu hai chấm dùng để dẫn lời nhân vật.