Chào mừng các em học sinh
D?N V?I
Môn: Ngữ Văn 8


Câu 1: “Tôi đi học” của Thanh Tịnh được viết theo thể loại nào?
A. Bút kí 
B. Truyện ngắn trữ tình 
C. Tiểu thuyết
D. Tuỳ bút
Câu 2: Văn bản “ Tôi đi học” có chủ đề gì?
A. Kỷ niệm sâu sắc về tuổi học trò của tác giả.
B. Ý nghĩa và vai trò của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người.
C.Dòng cảm nghĩ thiết tha sâu lắng của tác giả khi nhớ lại ngày đầu tiên đi học.
D. Tâm trạng hồi hộp của nhân vật trong buổi tựu trường đầu tiên
Câu 3: Mạch truyện diễn biến theo trình tự thời gian nào?
A. Hiện tại - quá khứ
B. Hiện tại - tương lại
C. Hiện tại - quá khứ - hiện tại
D. Hiện tại - quá khứ - tương lai
B
C
A
Cả lớp cùng nghe bài “Lòng mẹ” và nêu cảm nhận của em về bài hát nhé!
Những mảnh đời bất hạnh khi không có cha mẹ
Trong lòng mẹ
- Nguyên Hồng -
GV: Nguyễn Minh Thắng
I. Đọc - tìm hiểu chung
Nhà văn Nguyên Hồng (1918 – 1982)
1. Tác giả
Em hãy nêu những hiểu biết của mình về nhà văn Nguyên Hồng.
1. Tác giả
Quê quán: sinh ra ở Nam Định nhưng sống chủ yếu ở Hải Phòng
- Là một trong những nhà văn có tuổi thơ ấu thật bất hạnh, cay đắng. Tuổi thơ cay đắng ấy được ghi lại bằng tập hồi kí cảm động "Những ngày thơ ấu". “Nhà văn của phụ nữ và trẻ em”
- Ông viết nhiều thể loại: truyện ngắn, tiểu thuyết, kí, thơ.
- Năm 1996 được truy tặng giải thưởng HCM
1. Tác giả
Phong cách nghệ thuật: Là nhà văn của phụ nữ, nhi đồng và những người cùng khổ.
Tác phẩm chính: Bỉ Vỏ, Những ngày Thơ ấu, Cửa Biển, Tập thơ Trời xanh và nhiều tập truyện ngắn khác
2. Tác phẩm
* Đọc và tìm hiểu chú thích.
* Đọc- tóm tắt.
*Thể loại: Hồi kí (Tiểu thuyết tự thuật - tự truyện)
- Là thể văn được dùng để ghi lại những sự việc có thật xảy ra trong cuộc đời một con người- thường là tác giả.
- Hồi kí là thể văn ghi chép, kể lại những hồi ức, biến cố đã xảy ra trong quá khứ mà tác giả đồng thời là người kể, người tham gia, chứng kiến.
Chú bé Hồng có một tuổi thơ đầy bất hạnh: Bố chết sớm vì nghiện ngập, mẹ vì cảnh cùng túng quá phải bỏ con đi tha hương cầu thực, chú sống với bà cô cay nghiệt. Một hôm, bà cô gọi Hồng đến và hỏi có muốn vào Thanh Hoá với mẹ không. Nhận ra vẻ mặt rất kịch và tâm địa độc ác của bà cô, Hồng nén lại niềm thương nhớ mẹ và trả lời không muốn vào. Nhưng bà cô vẫn cố tình kể chuyện mẹ Hồng khốn khổ, đã có con với người khác làm cho Hồng đau đớn, thương mẹ và căm phẫn những cổ tục đã đầy đọa mẹ mình. Gần đến ngày giỗ bố, trên đường đi học về, Hồng thấy bóng người ngồi trên xe kéo giống mẹ. Chú đã đuổi theo và khi nhận ra mẹ, Hồng đã oà khóc nức nở. Hồng cảm thấy sung sướng và hạnh phúc vô cùng khi được ở trong lòng mẹ. Hồng thấy mẹ vẫn đẹp như ngày nào. Chú đã quên hết mọi lời xúc xiểm của bà cô.
2. Tác phẩm
Xuất xứ: Trích từ chương IV hồi kí “Những ngày thơ ấu” 9 chương
Tác phẩm gồm 9 chương với tên gọi: 1. tiếng kèn, 2. Chúa thương xót tôi, 3.trụy lạc, 4. trong lòng mẹ, 5. đêm Noel, 6.trong đêm đông, 7.đồng xu cái, 8.sa ngã, 9. một bước ngắn.
* PTBĐ: TS + BC + MT
2. Tác phẩm
Bố cục: 2 phần
 Phần 1 (từ đầu đến “hỏi đến chứ?”): Cuộc đối thoại giữa người cô và chú bé Hồng.
 Phần 2 (Còn lại): Niềm hạnh phúc vô bờ của chú bé Hồng khi được gặp mẹ.
II. Tìm hiểu chi tiết văn bản
Đọc thầm văn bản một lần nữa về kể tên các nhân vật xuất hiện trong tác phẩm. Nêu một số cảm nhận chung của em về từng nhân vật
II. Tìm hiểu chi tiết văn bản
1- Tình cảnh của chú bé Hồng.
 Mở đầu VB giới thiệu chú bé Hồng rơi vào tình cảnh như thế nào ?
- Cha nghiện ngập chết sớm( sớm mồ côi cha).
- Mẹ nghèo túng phải tha hương cầu thực gần 1 năm không tin tức ( thiếu tình thương của mẹ).
- Phải sống nhờ nhà bà cô ruột lạnh lùng, thâm hiểm, luôn ghẻ lạnh cháu.
 ? Em có nhận xét gì về cảnh ngộ của chú bé?
=> Cảnh ngộ rất đáng thương.
 
Lời 1
- Cười hỏi: “ Hồng ! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?”
- Rớt nước mắt nhận ra những ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô
-> cúi đầu không đáp sau đó cười và từ chối.
“Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.”
2. Cuộc đối thoại giữa bà cô và bé Hồng
Lời 2
- Ngọt ngào hỏi:
“Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu !”
- Hai con mắt long lanh nhìn Hồng chằm chặp.
- Im lặng cúi đầu, lòng thắt lại, khoé mắt đã cay cay
Lời 3
- Vỗ vai, cười nói: “Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu. Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ ...”
- Cố ý ngân dài hai chữ “em bé”.
- “Nước mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hoà đầm đìa ở cằm và ở cổ.”, hai tiếng “em bé” xoáy chặt lấy tâm can, cười dài trong tiếng khóc
Từ những phân tích trên, em có nhận xét gì về tình cảm, thái độ của nhân vật người cô với chú bé Hồng? Nêu đánh giá của em về bản chất của nhân vật này.
-> Là đứa trẻ thông minh, nhạy cảm, tâm hồn trong sáng, tin và thương yêu mẹ; căm ghét cái xấu xa, độc ác
Là người phụ nữ độc ác, tàn nhẫn:
 Là người đại diện cho xã hội bất công với những hủ tục và lề thói cổ hủ.


- > NT: tương phản, so sánh, biểu cảm trực tiếp và gián tiếp, miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật tinh tế, nhạy cảm.
 
 
 ? Qua cuộc đối thợi em có nhận xét gì về nhân vật bà cô và chú bé Hồng?
3. Bé Hồng và cuộc gặp gỡ với mẹ
01.单击此处添加标题
 ? Thảo luận cặp đôi ?Những hành động, cảm xúc của chú bé Hồng khi gặp lại mẹ
* Khi gặp mẹ
Thoáng thấy bóng người giống mẹ
Vừa được ngồi lên xe cùng mẹ
Khi được ngồi trong lòng mẹ
- Trên đường đi học về.
- Thoáng thấy bóng người giống mẹ: Hồng đuổi theo, gọi bối rối.
- Sẽ là trò cười cho lũ bạn.
+ Thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi.
+ Ríu cả chân lại.
+ Oà lên khóc rồi cứ thế nức nở.
Ngắm nghía mẹ
ngây ngất, sung sướng, ấm áp, mơn man…hơi quần áo, hơi thở thơm tho.
Quên đi tất cả những cay độc, buồn tủi
Thảo luận cặp đôi ?Những hành động, cảm xúc của chú bé Hồng khi gặp lại mẹ
Tuy bé Hồng có số phận cay đắng, đau khổ nhưng có lòng yêu thương, sự kính trọng và niềm tin mãnh liệt về người mẹ của mình.
Nêu cảm nhận về tình cảm của chú bé Hồng với mẹ qua những ý nghĩ, cảm xúc trên
 Đoạn trích là bài ca về tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt
Th? giâc
X�c giâc
Kh?u giâc
Th�nh giâc
III.
Tổng kết
Sâu sắc và tinh tế trong việc diễn tả tâm lí nhân vật.
PTBĐ: Kết hợp khéo léo giữa kể, tả, biểu cảm
Đoạn trích tiêu biểu cho bút pháp đậm chất trữ tình của văn Nguyên Hồng
NGHỆ THUẬT
Câu chuyện của người mẹ âm thầm chịu đựng những thành kiến…
Lòng yêu thương mẹ, nỗi khát khao sự ấm áp của tình mẹ thiêng liêng cao đẹp của bé Hồng.
Tình mẫu tử là tình cảm thiêng liêng, không thể thiếu đối với mỗi chúng ta.
NỘI DUNG
Con người thật, đầy bản lĩnh của Nguyên Hồng ngay từ thuở ấu thơ.
Luyện tập
Có nhà nghiên cứu nhận định Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng. Nên hiểu thế nào về nhận định đó? Qua đoạn trích Trong lòng mẹ, em hãy chứng minh nhận định trên.
 *. Nguyên Hồng được xem là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng bởi vì;
    – Những nhân vật chính trong trong sáng tác của ông chủ yếu là phụ nữ và nhi đồng.
    – Trong những sáng tác của mình, đây là hai đối tượng được ông dành nhiều tình cảm nhất, ông thấu hiểu và sẻ chia đối với số phận của họ
    – Nói về người phụ nữ và nhi đồng ông luôn ngợi ca và trân trọng những vẻ đẹp ở họ.
   *. Đoạn trích “trong lòng mẹ” thể hiện rõ điều đó.
    – Đồng cảm với bi kịch của Hồng và mẹ cậu bé:
        + Hồng cha mất sớm, mẹ đi tha phương cầu thực phải sống trong sự thiếu thốn tình thương và ghẻ lạnh của họ hàng.
        + Mẹ Hồng, người phụ nữ phải hi sinh cả tuổi thanh xuân vì hủ tục phong kiến, sống trong nỗi vất vả và sự tủi nhục.
    – Nguyên Hồng trân trọng và ngời ca vẻ đẹp ở họ
        + Hồng là cậu bé ngoan ngoãn, hiểu biết có tình yêu mẹ tha thiết.
        + Người mẹ: tần tảo, hi sinh, thương con.
    *. Cảm nhận của em về nhà văn Nguyên Hồng: Là nhà văn tài ba, với ngòi bút trữ nhẹ nhàng, thấm thía dễ đi sâu vào lòng người.
Luyện tập
- Lật mảnh ghép -
- Lật mảnh ghép -
Luật chơi
- GV đưa ra 7 ô chữ tương ứng với 7 câu hỏi
- Mỗi câu hỏi đúng tương ứng với 1 miếng ghép được mở ra
- Mở hết miếng ghép sẽ ra được từ khóa
Câu hỏi 1:
Cho biết vài nét về tác giả Nguyên Hồng.
T
Câu hỏi 2: Nhân vật người cô trong truyện là người như thế nào?
T
R
Câu hỏi 3: Em hiểu thế nào là hồi kí?
T
R
Ữ
Câu hỏi 4: Khi được ngồi trong lòng mẹ, bé Hồng có cảm xúc như thế nào?
T
R
Ữ
T
Câu hỏi 5: Khi nghe lời trò chuyện của bà cô, bé Hồng có cảm giác như thế nào?
T
R
Ữ
T
Ì
Câu hỏi 6:
"Trong lòng mẹ" trích từ tác phẩm nào?
T
R
Ữ
T
Ì
N
Câu hỏi 7:
Nêu một vài sáng tác của Nguyên Hồng.
T
R
Ữ
T
Ì
N
H
Có ý kiến cho rằng: “Ở chương Trong lòng mẹ, có thể thấy chất trữ tình thấm đượm ở nội dung câu chuyện được kể; ở những cảm xúc căm giận, xót xa và yêu thương đều thống thiết đến cao độ và ở cách thể hiện (giọng điệu, lời văn …) của tác giả”.
- Làm việc theo nhóm để tìm hiểu chất trữ tình trong văn bản được thể hiện ở các phương diện sau:
+ Nhóm 1, 2: Tình huống và nội dung câu chuyện
+ Nhóm 3, 4: Dòng cảm xúc phong phú của chú bé Hồng
+ Nhóm 5, 6: Sự kết hợp các PTBĐ; các hình ảnh thể hiện tâm trạng, cách so sánh; lời văn; …
- Nêu nhận xét của em về ý kiến trên
HD tự học ở nhà
Tạm biệt các em