KIỂM TRA BÀI CŨ
? Hãy xác định tỉ lệ phân ly kiểu gen, kiểu hình ở đời con trong trường hợp các gen phân li độc lập của phép lai : AaBb (vàng,trơn) x AaBb.
KIỂM TRA BÀI CŨ
? Hãy xác định tỉ lệ phân ly kiểu gen, kiểu hình ở đời con trong trường hợp các gen phân li độc lập của phép lai : AaBb (vàng,trơn) x AaBb.
TƯƠNG TÁC GEN VÀ
TÁC ĐỘNG ĐA HIỆU CỦA GEN
Bài 10
TIẾT 10 – TƯƠNG TÁC GEN VÀ TÁC ĐỘNG ĐA HIỆU CỦA GEN
I. TƯƠNG TÁC GEN

1. Tương tác bổ sung
* Thí nghiệm
* Nhận xét:
* Giải thích:
* Viết sơ đồ lai:
Ptc: Hoa trắng (AAbb) x Hoa trắng (aaBB)
F1: AaBb (100% hoa đỏ)
F1 x F1: AaBb x AaBb
F2: 9A-B- : 3A-bb: 3aaB- : 1aabb
9 đỏ
7 trắng
Tương tác bổ sung là kiểu tác động qua lại của hai hay nhiều gen không alen, làm xuất hiện một tính trạng mới.
I - TƯƠNG TÁC GEN:
1 - TƯƠNG TÁC BỔ SUNG ( BỔ TRỢ ):
* Thí nghiệm
P T/C: hoa trắng
X Hoa trắng
F1: 100 % Hoa đỏ
F2: 9 hoa đỏ : 7 hoa trắng
* Nhận xét:
F2 : 9 đỏ : 7 trắng =16 tổ hợp giao tử = 4 loại giao tử
( 16 TH = 4 gt đực X 4 gt cái ) AaBb x AaBb
- Mỗi cơ thể F1 chứa 2 cặp gen dị hợp mà chỉ biểu hiện 1 kiểu hình => Tương tác gen.
TT bổ sung gồm tỉ lệ: 9: 7,
9: 6: 1, 9: 3:3:1
- TT cộng gộp: 15: 1, 1: 4:6: 4:1
- TT át chế: 12: 3: 1, 13: 3, 9: 4: 3

P: t/c: H. Trắng x H. Trắng
F1: H. Đỏ
F1 x F1: H. Đỏ x H. Đỏ
F2: 9 H. Đỏ : 7 H. Trắng
Giải
F2: 9:7 = 16 tổ hợp giao tử = 4 x 4  KG của F1: AaBb (h. đỏ)
QUG: Aabb , aabb, aaBb, AAbb, aaBB
QUG: A-B- : H. Đỏ
aaB- , A-bb, aabb. H. trắng (aaBb,aaBB, AAbb, Aabb, aabb
Viết sơ đồ lai:
AAbb x aaBB  f1: AaBb
AaBb x AaBb

Gt: 1/4AB, 1/4AB,
¼ Ab, ¼ Ab
1/4aB, 1/4aB,
1/4ab 1/4ab
F2:

,
TIẾT 10 – TƯƠNG TÁC GEN VÀ TÁC ĐỘNG ĐA HIỆU CỦA GEN
I. TƯƠNG TÁC GEN
* Thí nghiệm
100% hoa đỏ
* Giải thích:
- Sự có mặt của 2 alen trội nằm trên 2 NST khác nhau quy định hoa đỏ (A-B-).
- Khi chỉ có 1 trong 2 gen trội hoặc không có gen trội nào quy định hoa màu trắng (A-bb, aaB-, aabb).
Tại sao P thuần chủng hoa trắng lại tạo F1 toàn hoa đỏ?
Giả thiết kiểu gen của bố mẹ
F1 tự thụ phấn thu được F2 theo tỉ lệ 9 đỏ: 7 trắng
 Giải thích?
I - TƯƠNG TÁC GEN:
1 - TƯƠNG TÁC BỔ SUNG ( BỔ TRỢ ):
* Sơ đồ lai:
100 % Hoa đỏ
Hoa trắng ( AAbb )
Hoa trắng ( aaBB )
PT//C:
F1:
F2:
GP:
GF1:
X
( AaBb )
Ab
aB
X
( AaBb )
AB,
Ab,
aB,
ab
I - TƯƠNG TÁC GEN:
1 - TƯƠNG TÁC BỔ SUNG ( BỔ TRỢ ):
aabb
aaBb
Aabb

AaBb
ab
aaBb
aaBB
AaBb
AaBB
aB
Aabb
AaBb
Aabb
AABb
Ab
AaBb
AaBB
1/16 AABb

1/16 AABB
AB
ab
aB
Ab
AB
♀
♂
1 - TƯƠNG TÁC BỔ SUNG ( BỔ TRỢ ):
* Giải thích về kiểu gen:
- Sự có mặt của 2 gen trội nằm trên 2 NST khác nhau qui định hoa đỏ (A- B- ).
- Khi chỉ có 1 trong2 gen trội hoặc không có gen trội nào cho hoa màu trắng ( A-bb, aaB-, aabb ).
Các trường hợp tương tác bổ sung
Trường hợp 1:
A+B= Kiểu hình 1
A=B=a+b= Kiểu hình 2
F2 có tỷ lệ phân ly 9:7
Trường hợp 2
A= B= Kiểu hình 1
A+B= Kiểu hình 2
a+ b = Kiểu hình 3
F2 có tỷ lệ phân ly 9:6:1
Trường hợp 3:
A: Kiểu hình 1
B: Kiểu hình 2
A+B: Kiểu hình 3
a+b = Kiểu hình 4
F2 có tỷ lệ phân ly 9:3:3:1
Ptc: (AAbb) x (aaBB)
F1: AaBb
F1 x F1: AaBb x AaBb
F2:
2. Các trường hợp tương tác át chế
Trường hợp 1:
A: trội; a: lặn
B: át A, a = kiểu hình át
( giống a)
F2 có tỷ lệ KH: 13 lặn :3 trội
Trường hợp 2
A: trội; a: lặn
B: át A, a = kiểu hình át
F2 có tỷ lệ phân ly
12 át:3 trội:1 lặn
Trường hợp 3:
A: trội; a: lặn
b: át A, a = kiểu hình át
F2 có tỷ lệ phân ly
9 trội:3 lặn : 4 át
Ptc: (AAbb) x (aaBB)
F1: AaBb
F1 x F1: AaBb x AaBb
F2:
TIẾT 10 – TƯƠNG TÁC GEN VÀ TÁC ĐỘNG ĐA HIỆU CỦA GEN
I. TƯƠNG TÁC GEN
3. Tương tác cộng gộp
PTC:

F1:
F2:
Sự di truyền màu sắc hạt lúa mì
15/16 hạt đỏ
1/16 hạt trắng
aabb
aaBb
Aabb

AaBb
ab
aaBb
aaBB
AaBb
AaBB
aB
Aabb
AaBb
Aabb
AABb
Ab
AaBb
AaBB
AABb

AABB
AB
ab
aB
Ab
AB
♀
♂
AABB
aabb
AaBb
P
F1
F2:
2. Tương tác cộng gộp
VD:
2. Tương tác cộng gộp
Sự di truyền màu sắc hạt lúa mì
Giải thích: Mỗi gen trội góp phần như nhau qui định màu sắc của hạt, có nhiều gen trội qui định màu đỏ đậm có ít gen trội màu đỏ nhạt, không có gen trội nào thì có màu trắng.
BÀI 10 : TƯƠNG TÁC GEN VÀ TÁC ĐỘNG ĐA HIỆU CỦA GEN
2. Tương tác cộng gộp
- Lưu ý: Những tính trạng số lượng thường do nhiều gen quy định theo kiểu tương tác cộng gộp và chịu ảnh hưởng nhiều của môi trường: sản lượng sữa, khối lượng gia súc, gia cầm, số lượng trứng gà …
- Khái niệm: Là kiểu tác động của nhiều gen, trong đó mỗi gen đóng góp 1 phần như nhau vào sự phát triển của cùng 1 tính trạng.
TIẾT 10 – TƯƠNG TÁC GEN VÀ TÁC ĐỘNG ĐA HIỆU CỦA GEN
I. TƯƠNG TÁC GEN
3. Tương tác cộng gộp:
- Là kiểu tương tác của 2 hay nhiều cặp gen cùng qui định 1 tính trạng, trong đó mỗi gen trội góp 1 phần như nhau vào sự biểu hiện của tính trạng.
TIẾT 10 – TƯƠNG TÁC GEN VÀ TÁC ĐỘNG ĐA HIỆU CỦA GEN
II. TÁC ĐỘNG ĐA HIỆU CỦA GEN
Là hiện tượng 1 gen tác động đến sự biểu hiện của nhiều tính trạng khác nhau.
* Ví dụ:
ĐBG gây hội chứng bệnh do hồng cầu hình liềm
A - T
T-A
ĐB thay 1 cặp Nu
Axit amin thứ 6 được mã hóa
Glu
Đổi mới axit amin
Val
Hồng cầu bình thường
HbA
HbS
Rối loạn tâm thần
Liệt
Viêm phổi
Thấp khớp
Suy thận
* Khái niệm:
II. TÁC ĐỘNG ĐA HIỆU CỦA GEN
Đậu hà lan màu tím có hạt màu nâu => trong nách của là có 1 chấm đen
- Đậu hà lan màu tím có hạt màu nhạt => Nách lá không có chấm đen
- Ruồi giấm: Ruồi có gen quy định cánh ngắn => đốt thân ngắn, lông cứng, sức khỏe kém, tuổi thọ ngắn
* Khái niệm: là hiện tượng 1 gen tác động đến sự biểu hiện của nhiều tính trạng khác nhau.
- Người gen quy định màu da bạch tạng thì lông và tóc có màu trắng, mắt có màu nhạt, da không khỏe => dễ mắc bệnh ung thư da
Hcầu bình thường
Hcầu hình lưỡi liềm
Hcầu bị vỡ
Thể lực suy giảm
Tiêu huyết
Suy tim
Các TB bị vón lại
gây tắc MM nhỏ
Đau, sốt
Tổn thương não
Gây hư hỏng
Các CQ khác
Lách bị tổn thương
Tích tụ các TB hình
liềm ở lách
Rối loạn tâm thần
Liệt
Viêm phổi
Thấp khớp
suy thận
ĐBG GÂY HỘI CHỨNG BỆNH DO HỒNG CẦU HÌNH LIỀM
TIẾT 9 – QUY LUẬT MENĐEN: QUY LUẬT PHÂN LI ĐỘC LẬP
F2
Bài tập: Chiều cao 1 loài cây do 2 cặp gen quy định. Cứ mỗi gen trội làm cây cao thêm 10cm. Cây thấp nhất cao 90cm. Viết sơ đồ lai từ P đến F2 khi cho cây cao nhất lai với cây thấp nhất?
Qui ước: Gen A, B qui định chiều cao.
Sơ đồ lai:
P: AABB (130cm) x aabb (90cm)
F1: AaBb (110 cm)

Củng cố
Câu 1. Tương tác gen là
Sự tác động qua lại giữa các phân tử mARN trong quá trình hình thành một kiểu hình.
Sản phẩm của các gen tương tác với nhau để tạo nên một tính trạng.
Sự tác động qua lại giữa các gen trong quá trình hình thành một kiểu hình.
Cả A, B và C.
Câu 2. Thực chất của tương tác gen là
Sự tác động qua lại giữa các phân tử tARN trong quá trình hình thành một kiểu hình.
Sản phẩm của các gen tương tác với nhau để tạo nên một kiểu hình.
Sự tác động qua lại giữa các gen trong quá trình hình thành một kiểu hình.
Cả B và C.
Câu 3. Thế nào là gen đa hiệu?
Gen tạo ra nhiều loại mARN.
Gen điều khiển hoạt động của các gen khác.
Gen mà sản phẩm của nó ảnh hưởng đến nhiều tính trạng.
Gen tạo ra sản phẩm với hiệu quả cao.
Câu 4. Loại tác động của gen thường được chú ý trong sản xuất nông nghiệp là
Tương tác bổ sung giữa 2 loại gen trội không alen.
Tương tác cộng gộp giữa các alen trội không alen(khác lôcut).
Tác động át chế giữa các gen không alen.
Tác động đa hiệu.
Câu 5. Điểm nổi bật của tương tác giữa các gen không alen là:
Xuất hiện kiểu hình giống bố mẹ.
Xuất hiện kiểu hình mới chưa có ở bố mẹ.
Làm tăng cường sự biểu hiện của tính trạng.
Làm giảm sự biểu hiện của tính trạng.