GIÁO VIÊN: TRẦN THỊ TÚ ANH
TIẾT 28
MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự
* Ví dụ: Sgk/91
Vua Quang Trung lại truyền lấy sáu chục tấm ván, cứ ghép liền ba tấm làm một bức, bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín, tất cả là hai mươi bức. Đoạn kén hạng lính khoẻ mạnh, cứ mười người khênh một bức, lưng giắt dao ngắn, hai mươi người khác đều cầm binh khí theo sau, dàn thành trận chữ "nhất", vua Quang rung cưỡi voi đi đốc thúc, mờ sáng ngày mồng 5 tiến sát đồn Ngọc Hồi. Quân Thanh nổ súng bắn ra, chẳng trúng người nào cả. Nhân có gió bắc, quân Thanh bèn dùng ống phun khói lửa ra, khói toả mù trời, cách gang tấc không thấy gì, hòng làm cho quân Nam rối loạn. Không ngờ trong chốc lát trời bỗng trở gió nam, thành ra quân Thanh lại tự làm hại mình.
Vua Quang Trung liền gấp rút sai đội khiêng ván vừa che vừa xông thẳng lên trước. Khi gươm giáo của hai bên đã chạm nhau thì quăng ván xuống đất, ai nấy cầm dao ngắn chém bừa, những người cầm binh khí theo sau cũng nhất tề xông tới mà đánh.
Quân Thanh chống không nổi, bỏ chạy tán loạn, giày xéo lên nhau mà chết. Tên Thái thú Điền Châu là Sầm Nghi Đống tự thắt cổ chết. Quân Tây Sơn thừa thế chém giết lung tung, thây nằm đầy đồng, máu chảy thành suối, quân Thanh đại bại.
TIẾT 28: MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự
* Ví dụ: Sgk/91
a) Vua Quang Trung đánh đồn Ngọc Hồi.
TIẾT 28: MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Vua Quang Trung đánh đồn Ngọc Hồi. Đoạn trích đã khắc hoạ hình ảnh vua Quang Trung lẫm liệt, hào hùng trong chiến trận: thân chinh cầm quân và là một tổng chỉ huy chiến dịch thực sự: hoạch định phương lược tiến đánh, tổ chức quân sĩ, tự mình thống lĩnh một mũi tiến công, cưỡi voi đi đốc thúc, xông pha tên đạn, bày mưu tính kế …
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự
* Ví dụ: Sgk/91
b) Chi tiết miêu tả:
TIẾT 28: MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Vua Quang Trung lại truyền lấy sáu chục tấm ván, cứ ghép liền ba tấm làm một bức, bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín, tất cả là hai mươi bức. Đoạn kén hạng lính khoẻ mạnh, cứ mười người khênh một bức, lưng giắt dao ngắn, hai mươi người khác đều cầm binh khí theo sau, dàn thành trận chữ "nhất", vua Quang rung cưỡi voi đi đốc thúc, mờ sáng ngày mồng 5 tiến sát đồn Ngọc Hồi. Quân Thanh nổ súng bắn ra, chẳng trúng người nào cả. Nhân có gió bắc, quân Thanh bèn dùng ống phun khói lửa ra, khói toả mù trời, cách gang tấc không thấy gì, hòng làm cho quân Nam rối loạn. Không ngờ trong chốc lát trời bỗng trở gió nam, thành ra quân Thanh lại tự làm hại mình.
Vua Quang Trung liền gấp rút sai đội khiêng ván vừa che vừa xông thẳng lên trước. Khi gươm giáo của hai bên đã chạm nhau thì quăng ván xuống đất, ai nấy cầm dao ngắn chém bừa, những người cầm binh khí theo sau cũng nhất tề xông tới mà đánh.
Quân Thanh chống không nổi, bỏ chạy tán loạn, giày xéo lên nhau mà chết. Tên Thái thú Điền Châu là Sầm Nghi Đống tự thắt cổ chết. Quân Tây Sơn thừa thế chém giết lung tung, thây nằm đầy đồng, máu chảy thành suối, quân Thanh đại bại.
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự
* Ví dụ: Sgk/91
b) Chi tiết miêu tả:
- “…cứ ghép liền ba tấm làm một bức ,bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín,…kén lính khỏe mạnh…Quang Trung cưỡi voi đi đốc thúc…”
- “Quân Thanh …bỏ chạy tán loạn,giày xéo lên nhau…thây nằm đầy đồng, máu chảy thành suối…”
 nổi bật hình ảnh QT cùng quân Tây Sơn dũng cảm  sự bất tài, hèn nhát của quân Thanh.
TIẾT 28: MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Các chi tiết miêu tả:
- cứ ghép liền 3 tấm làm một bức, bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín.
- Khỏe mạnh, cứ mười người khênh một bức ( vừa tự sự vừa miêu tả), lưng dắt dao ngắn, hai mươi người khác đều cầm binh khí theo sau, dàn thành trận chữ nhất ...
cưỡi voi đi đốc thúc, mờ sáng
(vừa tự sự vừa miêu tả)
- khói tỏa mù trời, cách gang tấc không thấy gì ...
vừa che vừa xông thẳng lên trước . Khi gươm giáo ….mà đánh (Vừa tự sự vừa miêu tả)
tán lọan, giày xéo lên nhau... chém giết lung tung, thây nằm đầy đồng , máu chảy thành suối ... ( vừa tự sự vừa miêu tả)
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự
* Ví dụ: Sgk/91
c)
4 sự việc đã đầy đủ  trận đánh không sinh động, nhân vật Quang Trung không nổi bật  vì chưa thấy được sự việc đó diễn ra như thế nào thiếu yếu tố miêu tả.
 Miêu tả trong văn tự sự dùng để tả người, hành động,cảnh vật…làm cho câu chuyện trở nên sinh động,hấp dẫn hơn.
* Ghi nhớ Sgk/92.
TIẾT 28: MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

- Đọc mục ( c ) Sgk / 91.
? Theo em, bạn học sinh nêu đầy đủ các sự việc chính chưa?
? Nếu chỉ kể lại sự việc diễn ra như thế thì câu chuyện có sinh động không? Vì sao?
Không sinh động, vì chỉ đơn giản kể lại các sự việc, tức là chỉ mới trả lời câu hỏi việc gì, chứ chưa trả lời được câu hỏi việc đó diễn ra như thế nào. Người đọc khó hình dung được đầy đủ cảnh tượng và không khí của trận đánh.
? So sánh các sự việc chính bạn đã nêu với đoạn trích, cho biết nhờ những yếu tố nào mà trận đánh được tái hiện một cách sinh động?
Nhờ có miêu tả bằng các chi tiết mới thấy rõ sự việc diễn ra như thế nào.
? Từ đó, em hãy cho biết vai trò của yếu tố miêu tả đối với văn bản tự sự?
Làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, gợi cảm, sinh động.
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự
* Ví dụ: Sgk/91
a) Vua Quang Trung đánh đồn Ngọc Hồi.
b) Chi tiết miêu tả:
- “…cứ ghép liền ba tấm làm một bức ,bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín,…kén lính khỏe mạnh…Quang Trung cưỡi voi đi đốc thúc…”
- “Quân Thanh …bỏ chạy tán loạn,giày xéo lên nhau…thây nằm đầy đồng, máu chảy thành suối…”
 nổi bật hình ảnh QT cùng quân Tây Sơn dũng cảm  sự bất tài, hèn nhát của quân Thanh.
c) 4 sự việc đã đầy đủ  trận đánh không sinh động, nhân vật Quang Trung không nổi bật  vì chưa thấy được sự việc đó diễn ra như thế nào thiếu yếu tố miêu tả.
 Miêu tả trong văn tự sự dùng để tả người, hành động,cảnh vật…làm cho câu chuyện trở nên sinh động,hấp dẫn hơn.
* Ghi nhớ Sgk/92.
TIẾT 28: MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự
II. Luyện tập:
1. Bài 1 /92:
* “Chị em Thuý Kiều”
- Yếu tố tả người:
+ “Mai …thần”
+ “Khuôn trăng …nở nang”
+ “Hoa cười …đoan trang.”
+ “Mây thua …màu da”
+ “ Làn thu thủy …”
+ “Hoa ghen …xanh”
 nổi bật chân dung “mỗi người…vẹn mười” của Thuý Vân, Thuý Kiều.
* “ Cảnh ngày xuân”
- Yếu tố tả cảnh:
+ “Cỏ non …trời”
+ “Cành lê trắng …hoa”
 cảnh giàu sức sống , trong trẻo, nhẹ nhàng, khóang đạt của ngày xuân.
2. Bài 3/92: Giới thiệu vẻ đẹp của chị em Thuý Kiều ( HS trình bày )
TIẾT 28: MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Dặn dò:
- Bài cũ :
+ Yếu tố miêu tả có vai trò như thế nào trong văn tự sự ?
+ Học ghi nhớ Sgk/92; Làm bài tập 2 Sgk/92.
- Bài mới: Soạn “ Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga”
+ Vài nét về tác giả Nguyễn Đình Chiểu..
+ Tác phẩm:
+ Xuất xứ? Thể loại? Kết cấu?
+ Tóm tắt tác phẩm
+ Giá trị nội dung, nghệ thuật tác phẩm.