Tiết 21
Văn bản
QUA ĐÈO NGANG
- Bà Huyện Thanh Quan -
- Tên thật là Nguyễn Thị Hinh (thế kỉ 19).
1. Tác giả 
2. Tác phẩm 
I. Tìm hiểu chung
- Thể loại: thơ thất ngôn bát cú Đường luật.
- Là người học rộng tài cao, nữ sĩ tài danh hiếm có.
- Bút danh là Bà huyện Thanh Quan.
Bước tới Đèo Ngang/, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá/, lá chen hoa.
Lom khom dưới núi/, tiều vài chú,
Lác đác bên sông/, chợ mấy nhà.
Nhớ nước/ đau lòng/, con quốc quốc,
Thương nhà/ mỏi miệng/, cái gia gia.
Dừng chân đứng lại/, trời/, non/, nước,
Một/ mảnh/ tình/ riêng/, ta/ với ta.
- Bà Huyện Thanh Quan -
- Thời gian:
- Cảnh vật:
- Không gian:
Đèo Ngang
bóng xế tà (xế chiều)
cỏ, cây, đá, lá, hoa
- Nghệ thuật:
+ Điệp từ: chen (ĐT): Rậm rạp,um tùm
+ Liệt kê
+ Bút pháp tả thực
Thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ, cây cối rậm rạp, um tùm.
1. Hai câu đề
II. Đọc hiểu văn bản
Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá lá chen hoa.
2. Hai câu thực
Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
- Từ láy:
Gợi không gian rộng lớn, có dấu hiệu của sự sống nhưng còn thưa thớt, vắng vẻ
- Đảo:
- Phép đối:
gợi hình:Lom khom:vất vả, lác đác:thưa thớt
đảo ngữ, đảo trật tự ngữ pháp
lom khom >< lác đác.
dưới núi >< bên sông
tiều vài chú >< chợ mấy nhà.
3. Hai câu luận
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc
    Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia
- Âm thanh:
Gợi nỗi buồn, khắc khoải.
- Nghệ thuật:
+ Chơi chữ:
quốc quốc (nước)
gia gia (nhà)
+ Phép đối:
nhớ nước – thương nhà
đau lòng – mỏi miệng
quốc quốc – gia gia
Bộc lộ rõ tâm trạng hoài cổ, nhớ nước và thương nhà da diết.
4. Hai câu kết
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước
  Một mảnh tình riêng, ta với ta.
- Không gian:
Trời,non,nước:không gian bao la
Tương phản “một mảnh..” nhỏ bé.
Diễn tả sự cô đơn xa vắng của người lữ khách đứng trên đỉnh đèo Ngang lúc chiều tà.Đó là tâm trạng nhớ quê, nhớ nhà.
- Nhân vật trữ tình:
Nỗi buồn, nỗi cô đơn, thầm kín đến cực độ của tác giả.
tương phản
Tâm trạng: nỗi buồn cô đơn của người lữ khách.
- Nghệ thuật:
III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
- Sử dụng thể thơ Đường luật thất ngôn bát cú một cách điêu luyện.
- Sử dụng từ láy gợi cảm.
- Nghệ thuật đảo ngữ, chơi chữ.
- Sử dụng nghệ thuật đối hiệu quả trong việc tả cảnh, tả tình.
2. Nội dung
- Bức tranh cảnh vật bao la rộng lớn nhưng tiêu điều, hoang sơ.
- Tâm trạng con người cô đơn, hoài cổ, nhớ nước, thương nhà.
* Ghi nhớ (SGK – 104)
Tìm hàm nghĩa của cụm từ ta với ta trong câu
“ Một mảnh tình riêng ta với ta”?
“Ta với ta”: Ta là một, là riêng, là cá nhân
-> Diễn tả hình ảnh một con người bé nhỏ, cô đơn (không có ai để sẻ chia và cũng không thể chia sẻ cùng ai) đang đứng đối diện với thiên nhiên vũ trụ mênh mông, với nỗi niềm của chính bản thân mình.
IV. LUYỆN TẬP
Tìm đọc trên Internet một số bài thơ của Bà Huyện Thanh Quan: Thăng Long thành hoài cổ; Chiều nhớ nhà; Chùa Trấn Bắc
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
* Học bài cũ
- Học thuộc bài thơ, nắm được nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
- Hoàn thành công việc phần tìm tòi, mở rộng.
* Chuẩn bị bài mới: Soạn bài Bạn đến chơi nhà.
- Đọc bài thơ
- Trả lời các câu hỏi ở phần đọc-hiểu văn bản.
V. TÌM TÒI, MỞ RỘNG