TRUYỆN CỔ TÍCH
TẤM CÁM
CHÀO MỪNG THẦY CÔ VÀ CÁC CON HỌC SINH LỚP 10H
ĐẾN VỚI BÀI GIẢNG CỦA THẦY
TRƯƠNG NGỌC TÙNG
Minh phú ngày 23.10.2021
Câu 1: Truyện cổ tích là một thể loại của văn học dân gian. Đúng hay sai?
ĐÚNG
SAI
Câu 4: Đáp án nào đúng?
A. Truyện cổ tích phản ánh số phận bất hạnh của những con người nhỏ bé trong xã hội phân chia giai cấp
C. Cả A và B đều đúng
B. Truyện cổ tích thể hiện ước mơ của người lao động về hạnh phúc gia đình, công bằng và khả năng của con người
Câu 2: Nhân vật Cinderella ở câu chuyện nào?
A. Sọ Dừa
B. Nàng lọ lem
C. Hoàng tử ếch
D. Ra – ma – ya - na
Câu 3: Truyện nào là truyện cổ tích?
A. Cây khế
B. Thánh Gióng
C. Qụa và Công
D. Em bé thông minh
E. Cả A, C, D
I. TIỂU DẪN
1. Khái niệm truyện cổ tích
Là tác phẩm tự sự dân gian, cốt truyện và hình tượng được hư cấu có chủ định, kể về số phận con người bình thường trong xã hội, thể hiện tinh thần nhân đạo và lạc quan của nhân dân lao động

2. Phân loại
Cổ tích loài vật; Cổ tích thần kì; Cổ tích sinh hoạt

3. Đặc trưng của truyện cổ tích thần kì:
Có sự tham gia của các yếu tố thần kì: tiên, bụt, sự biến hóa thần kì, vật có phép màu ...
- Thể hiện ước mơ cháy bỏng của nhân dân lao động về hạnh phúc gia đình, lẽ công bằng xã hội, về phẩm chất và năng lực tuyệt vời của con người
→Truyện “Tấm Cám” thuộc thể loại cổ tích thần kì
4. Bố cục: Chia 3 phần

*Phần 1. Mở truyện: Từ đầu đến “làm việc nặng”
Nội dung: Giới thiệu các nhân vật và hoàn cảnh truyện

*Phần 2. Tiếp đến “rước kiệu đưa Tấm về cung”
Nội dung: Diễn biến truyện - Cuộc đấu tranh gian nan, quyết liệt để giành và bảo vệ hạnh phúc của Tấm

Phần 3. Còn lại
Nội dung: Tấm trở lại thành người, ác giả ác báo





- Bố cục:
Thế giới

- Nàng Diệp Hạn (Trung Quốc)
- Con cá vàng (Thái Lan)
- Truyện con rùa (Mi-an-ma)
- Nê-ang Can-tóc (Cam-pu-chia)
- Cô Lọ Lem (Pháp)
- Cô Tro bếp (Đức)
Việt Nam

- Tua Gia -Tua Nhi (Tày)
- Ý Ưởi - Ý Noọng (Thái)
- Gầu Nà - Gầu Rềnh (Mông)
- Đôi giày vàng (Chăm)
- Ú và Cao (Hơ-rê)
- Gơliu - Gơlát (Xơrê)



Một số câu truyện cùng d? t�i: (Trên thế giới có 564 kiểu truy?n (Mụ tớp) nhu truy?n T?m Cỏm, Việt Nam có 30)
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Nhân vật và mâu thuẫn xung đột chủ yếu
Nhân vật và mâu thuẫn, xung đột
- Tấm – Cám (Chị em cùng cha khác mẹ)
- Tấm và dì ghẻ (Dì ghẻ con chồng)
Nhận xét: Mâu thuẫn Tấm – Cám là chủ yếu
- Mâu thuẫn dì ghẻ với Tấm đóng vai trò bổ sung
- Đó là mâu thuẫn gia đình
- Phát triển lên thành mâu thuẫn xã hội, khái
quát thành mâu thuẫn thiện ác
- Các nhân vật Bụt, nhà Vua thuộc phe thiện
đứng về phía Tấm – Tham gia ít, có mức độ cùng giải quyết mâu thuẫn trong truyện
Kết thúc: Thiện thắng ác
b. Diễn biến xung đột. Chia 3 chặng:
Chặng 1. Bắt cua – chăn trâu
– Xem hội – Hoàng hậu



Chặng 2. Bốn lần bị giết
– Bốn lần hóa thân





Chặng 3. Trả thù
Diễn biến mâu thuẫn xung đột sẽ được giải quyết ra sao, chúng ta sẽ tìm hiểu trong các phần tiếp theo


HẾT TIẾT 1 CHUYỂN TIẾT 2
CHÚC THẦY CÔ VÀ CÁC
CON HỌC SINH VUI VẺ
a.Thân phận
Tấm
-Mồ côi cha mẹ, ở với dì ghẻ
-Làm lụng vất vả, bị đối xử cay nghiệt
-Hiền lành, chăm chỉ, thật thà
→ Hiện thân của các thiện
Cám
-Con dì ghẻ
-Được nuông chiều.

-Độc ác, xấu xa, lười nhác
→Hiện thân của cái ác

b. Các sự việc dẫn đến mâu thuẫn
Tấm
Mẹ con Cám
*Về chiếc yếm đỏ
- Cám ham chơi
- Lừa Tấm, chiếm yếm đỏ
- Chăm chỉ
- Khóc hu hu→bụt giúp
* Về con cá bống
- Giết cá bống
- Không nói gì, òa khóc
b. Các sự việc dẫn đến mâu thuẫn
Tấm
Mẹ con Cám
*Về việc đi xem hội, thử giày
-Trộn thóc với gạo, bắt Tấm nhặt
- Khóc một mình→Bụt giúp
- Đi xem hội→ đánh rơi giày, thử giày→thành hoàng hậu
b. Các sự việc dẫn đến mâu thuẫn
* Về cái chết của Tấm
- Mẹ Cám chặt cây cau
- Cám vào cung thay chị
- Ngã xuống ao chết
→ Mâu thuẫn, xung đột này phát triển từ thấp đến cao: ban đầu chỉ là những hơn thua về vật chất, tinh thần, sự ganh ghét giữa mẹ ghẻ và con chồng→Tấm luôn là người nhường nhịn, chịu thua thiệt.
Càng về sau, mâu thuẫn chuyển thành sự đố kị, một mất một còn, tiêu diệt lẫn nhau.
 Mâu thuẫn và xung đột trong gia đình phụ quyền thời cổ Mâu thuẫn giữa cái thiện và cái ác.
2.Ý nghĩa những lần biến hóa của Tấm.
- Chim vàng anh:
“Phơi áo chồng tao,phơi lao phơi sào,chớ phơi bờ rào, rách áo chồng tao”
 Cảnh cáo Cám.
2.Ý nghĩa những lần biến hóa của Tấm.
- Cây xoan đàokhung cửi:


“Cót ca cót két,
Lấy tranh chồng chị,
Chị khoét mắt ra”
Tuyên chiến trực tiếp với Cám
2.Ý nghĩa những lần biến hóa của Tấm.
- Quả thị→đoàn tụ và hưởng hạnh phúc bên nhà vua→ sự chiến thắng của cái thiện.
* Ý nghĩa của miếng trầu:
- Là biểu tượng của hạnh phúc, tình yêu.
- Thể hiện rõ bản sắc văn hóa dân tộc.
2.Ý nghĩa những lần biến hóa của Tấm.
Sự đấu tranh quyết liệt để giành lại sự sống của Tấm khẳng định: Cái thiện, chính nghĩa không bao giờ khuất phục, đầu hàng. Cái thiện sẽ chiến đấu đến cùng để bảo vệ lẽ phải, công lí.
3.Ý nghĩa việc trừng trị Cám
Là hành động của cái thiện trừng trị cái ác, phù hợp với quan niệm: “Ở hiền gặp lành”, “Ác giả ác báo” của nhân dân.
III.TỔNG KẾT
1.Nghệ thuật
-Xây dựng những mâu thuẫn, xung đột ngày càng tăng tiến.
-Xây dựng nhân vật theo hai tuyến đối lập cùng tồn tại và song song phát triểnbản chất nhân vật được nhấn mạnh, tô đậm.
-Có nhiều yếu tố thần kì song vai trò của nó cũng khác nhau trong từng giai đoạn.
-Kết cấu quen thuộc của cổ tích thần kì: người nghèo khổ, bất hạnh trải qua nhiều hoạn nạn cuối cùng được hưởng hạnh phúc.
-Sự đan xen của những đoạn văn vần trong văn tự sự.
2.Ý nghĩa văn bản.
Truyện Tấm Cám ngợi ca sức sống bất diệt, sự trỗi dậy mạnh mẽ của con người và cái thiện trước sự vùi dập của kẻ xấu, cái ác, đồng thời thể hiện niềm tin của nhân dân vào công lí và chính nghĩa.
 IV.GHI NHỚ (T.72)
IV. Luyện tập.
Tìm và phân tích những dẫn chứng trong truyện Tấm Cám để làm rõ các đặc trưng của truyện cổ tích thần kì?
Gợi ý
-Có yếu tố thần kì: nhân vật thần kì (Bụt), có vật thần kì (xương cá bống), bản thân nhân vật chính cũng có sự biến hóa thần kì.
-Nhân vật chính (Tấm) trải qua nhiều hoạn nạn, cuối cùng được hưởng hạnh phúc.
-Thể hiện ước mơ về lẽ công bằng của nhân dân, niềm tin vào sức mạnh của cái thiện.