Tiết 30 + 31:
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
NGUYỄN KHUYẾN
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả, tác phẩm
-Nguyễn Khuyến ( 1835 – 1909)
Quê ở thôn Vị Hạ, xã Yên Đổ, Huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.
Là người thông minh, học giỏi, đỗ đầu cả ba kì nên còn có tên gọi là Tam Nguyên Yên Đổ.
Ông ra làm quan khoảng mười năm, sau đó thời thế loạn lạc cáo quan về ở ẩn.
Nhà thơ lớn của dân tộc.
- Thơ ông đằm thắm, ngôn ngữ giản dị mà hóm hỉnh, sâu xa.
NGUYỄN KHUYẾN
(Lúc làm quan)
Ngôi nhà Nguyễn Khuyến cáo quan về ở ẩn
Văn học
Tiết 31 :
2. Đọc – Bố cục
- Từ khó:
Giải nghĩa các từ : nước cả, khôn,
rốn , chửa ?
+ nước cả : nước đầy, nước lớn
+ khôn : không thể, khó, e rằng khó
+ rốn : cuống hoa, cánh hoa bao bọc.
+ chửa : chưa
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
Cảm nghĩ về tình bạn.
Cảm xúc khi bạn đến nhà.
Tình huống và khả năng tiếp bạn.
“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà”.
Thời gian (lâu rồi)
Xưng hô thân mật, tôn trọng.
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Câu thơ đầu:
=> Câu thơ không chỉ là lời thông báo bạn đến chơi nhà mà còn là một tiếng reo vui, đầy hồ hởi, phấn khởi khi đã bao lâu mới được bạn đến thăm.

- Tr? - v?ng
- Ch? - xa

Tr? th?i di v?ng, ch? th?i xa
Ao sõu nu?c c?, khụn ch�i cỏ
Vu?n r?ng, r�o thua khú du?i g�
C?i ch?a ra cõy, c� m?i n?
B?u v?a r?ng r?n, mu?p duong hoa
D?u trũ ti?p khỏch, tr?u khụng cú
2. Sáu câu thơ tiếp:
khụng cú mún
cao sang dói b?n
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
2. Sáu câu thơ tiếp
- Phép đối lập: đối lập giữa cái CÓ và cái KHÔNG
- Ngôn ngữ thơ dung dị, tự nhiên như cách diễn đạt thường ngày.
- Sử dụng nhiều tính từ : sâu, cả, rộng, thưa
- Nhiều phó từ chỉ sự phủ định: khôn, chửa; chỉ thời gian hay sự tiếp diễn của hoạt động: mới, đương, vừa; lặp cấu trúc cụm từ ”chửa ra cây”, ”vừa rụng rốn”, ”mới nụ”, ”đương hoa”...
- Giọng điệu: vui đùa, thấp thoáng nụ cười hóm hỉnh của nhà thơ.
=> Khiến cho ngôn ngữ thơ chặt chẽ, nhất quán trong trong việc thể hiện nội dung.
=> Giúp tác giả giãi bày với bạn về tình huống khó xử của mình khi bạn đến thăm.
- Phép liệt kê: chợ, gà, cá, cải, cà, bầu, mướp, trầu
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
- Tình bạn hồn nhiên, vô tư, dân dã nhưng vô cùng đậm đà , thắm thiết



III.Tổng kết:
1/ Nghệ thuật:


2/Nội dung
- Sáng tạo nên tình huống thơ độc đáo.
Cách lập ý bất ngờ
- Phép đối, lối nói cường điệu.
- Vận dụng ngôn ngữ, thể loại điêu luyện
-Vẻ đẹp tâm hồn nhà thơ.
- Khắc họa tình bạn thắm thiết, chân thành
- Bài thơ thể hiện một quan niệm về tình bạn.
So sánh cụm từ ta với ta trong hai bài thơ Bạn đến chơi nhà và Qua Đèo Ngang

* Giống: Cùng khép lại hai bài thơ.
* Khác :