Giáo viên: VĂN AN TIÊN
MÔN: SINH HỌC 9
CHÀO MỪNG CÁC EM HỌC SINH
ĐẾN VỚI BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ
KIỂM TRA BÀI CŨ
Cho các từ: Nguyên phân, giảm phân, thụ tinh và sơ đồ sau. Hãy điền các quá trình đó vào các giai đoạn 1, 2, 3, 4, 5 ở sơ đồ.
Bố
Tinh trùng
Mẹ
Trứng
Hợp tử
Cơ thể
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
Giảm phân
Giảm phân
Nguyên phân
Thụ tinh
Nguyên phân
Vậy cơ chế nào xác định giơí tính?
Bài 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH:
Hình 8.2: Bộ NST ruồi giấm
Nêu những điểm giống và khác nhau ở bộ NST của ruồi đực và ruồi cái?
Giống nhau:
Số lượng: 8NST - Hình dạng: 1 đôi hình hạt, 2 đôi hình chữ V
Khác nhau: - Đực: 1 que, 1 móc - Cái: 1 đôi hình que
6A+XX
6A+XY
44A+XX
44A+XY
Hình 12.1: Bộ NST ở người
Trong tế bào lưỡng bội ở người có những loại nhiễm sắc thể nào?
So sánh bộ nhiễm sắc thể của nam và nữ?
Giới tính của nhiều loài phụ thuộc vào các cặp NST XX và XY trong tế bào (VD: Ở người, động vật có vú, ruồi giấm, cây gai,..cặp NST giới tính của giống cái là XX, giống đực là XY. Ở chim, ếch nhái, bò sát, bướm, dâu tây,.. cặp NST giới tính của giống đực là XX, của giống cái là XY. Ngoài ra có một số loài cặp NST giới tính của con cái là XX, con đực là XO
Bài 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: (2 phút) Nêu những đặc điểm cơ bản của NST giới tính về số lượng, hình dạng và chức năng.
- Số lượng: Chỉ có 1 cặp NST giới tính
- Hình dạng: Tương đồng (XX) hoặc không tương đồng (XY)
- Chức năng: Mang gen qui định: + Tính đực, cái + Tính trạng liên quan và không liên quan với giới tính
-Trong tế bào lưỡng bội (2n):
+ Có các cặp NST thường(A) luôn luôn tồn tại từng cặp tương đồng.
+ Có 1 cặp NST giới tính XX (tương đồng) hoặc không tương đồng(XY)

- NST giới tính mang gen qui định: +Tính đực, cái. +Tính trạng liên quan và không liên quan với giới tính.
Lưu ý: Trong cơ thể, không chỉ tế bào sinh dục có NST giới tính mà ở tất cả tế bào sinh dưỡng (xôma) cũng đều có NST giới tính.
Cơ chế xác định giới tính là gì?
Bài 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH:
-Trong tế bào lưỡng bội (2n):
+ Có các cặp NST thường(A) luôn luôn tồn tại từng cặp tương đồng.
+ Có 1 cặp NST giới tính XX (tương đồng) hoặc không tương đồng(XY)

- NST giới tính mang gen qui định: + Tính đực, cái. +Tính trạng liên quan và không liên quan với giới tính.
II. CƠ CHẾ NST XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH:
H12.2:Cơ chế NST xác định giới tính ở người
Giới tính được xác định vào lúc nào?
A. Trước khi thụ tinh
B. Trong quá trình thụ tinh
C. Sau khi thụ tinh
* Ở đa số loài giao phối giới tính được xác định trong quá trình thụ tinh.
Bài 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH:
II. CƠ CHẾ NST XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH:
H12.2:Cơ chế NST xác định giới tính ở người
* Ở đa số loài giao phối giới tính được xác định trong quá trình thụ tinh.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 (3 phút)
Quan sát H12.2 và trả lời các câu hỏi sau:
- Có mấy loại trứng và tinh trùng được tạo ra qua giảm phân?
- Sự thụ tinh giữa các loại tinh trùng mang NST giới tính nào với trứng để tạo hợp tử phát triển thành con trai hay con gái?
- Tại sao tỉ lệ con trai và con gái sơ sinh là xấp xỉ 1:1?
Bài 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH:
II. CƠ CHẾ NST XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH:
* Ở đa số loài giao phối giới tính được xác định trong quá trình thụ tinh.
- Có mấy loại trứng và tinh trùng được tạo ra qua giảm phân?
- Sự thụ tinh giữa các loại tinh trùng mang NST giới tính nào với trứng để tạo hợp tử phát triển thành con trai hay con gái?
- Tại sao tỉ lệ con trai và con gái sơ sinh là xấp xỉ 1:1?
P : Mẹ (44A + XX) x Bố (44A + XY)
Gp:
(22A + X)
(22A + Y)
(22A + X)
F1 :
(44A + XY)
(44A + XX)
Trai
Gái
Tuy nhiên, do đặc điểm cấu tạo và hoạt động sinh lí của nam và nữ có điểm khác nhau, nên tỉ lệ nam: nữ ở các lứa tuổi khác nhau cũng có điểm khác nhau.
Giới
Lứa tuổi
Cơ chế NST xác định giới tính ở người
Trình bày cơ chế xác định giới tính ?
* Sự phân li của cặp NST giới tính trong quá trình phát sinh giao tử và tổ hợp lại trong thụ tinh là cơ chế xác định giới tính.
Quan niệm cho rằng người mẹ quyết định việc sinh con trai hay con gái là đúng hay sai?
III. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÂN HÓA GIỚI TÍNH:
Dùng Mêtyl testostêrôn tác động vào cá vàng cái có thể làm cá cái biến thành cá đực.
Trứng rùa ủ ở nhiệt độ dưới 28oC sẽ nở thành con đực, trên 32oC thì nở thành con cái.
Th?u d?u tr?ng trong ánh sáng cu?ng độ yếu thì số hoa đực giảm
Bài 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH:
II. CƠ CHẾ NST XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH:
III. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÂN HÓA GIỚI TÍNH:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3 (2 phút)
- Nêu các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính?
-Tại sao người ta có thể chủ động điều chỉnh tỉ lệ đực cái ở vật nuôi? Điều đó có ý nghĩa gì trong thực tiễn? Cho ví dụ.
- Ảnh hưởng của môi trường trong:Do rối loạn tiết hoocmôn sinh dục dẫn đến biến đổi giới tính.
- Ảnh hưởng của môi trường ngoài: Nhiệt độ, ánh sáng, nồng độ CO2,..
- Nắm được cơ chế xác định giới tính và các yếu tố ảnh hưởng tới sự phân hóa giới tính, người ta có thể chủ động điều chỉnh tỉ lệ đực:cái ở vật nuôi cho phù hợp với mục đích sản xuất.
- Ví dụ: (SGK)
ĐÁP ÁN
- Nêu các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính?
-Tại sao người ta có thể chủ động điều chỉnh tỉ lệ đực cái ở vật nuôi? Điều đó có ý nghĩa gì trong thực tiễn? Cho ví dụ.
Ví dụ về sự điều chỉnh tỉ lệ đực cái ở cá rô phi, vấn đề tạo ra cá rô phi đơn tính - cá rô phi đực (cá rô phi đực cho nhiều thịt hơn cá rô phi cái)
- Dùng hoocmôn mêtyl testostêrôn tác động vào lúc trứng cá rô phi mới nở thì có 90% phát triển thành cá đực.
- Gây đột biến tạo ra cá rô phi siêu đực YY, cho lai với cá cái XX.
XX x XY
100%XY (100% là cá rô phi đực)
CỦNG CỐ
Câu 1: Hoàn thành nội dung bảng so sánh điểm khác nhau giữa NST thường và NST giới tính.
NST thu?ng
NST gi?i tính
-Thường tồn tại từng cặp lớn hơn 1 trong tế bào lưỡng bội
- Chỉ có 1 cặp trong tế bào lưỡng bội.
- Luôn luôn tồn tại từng cặp tương đồng
- Có cặp tương đồng (XX), hoặc không tương đồng (XY)
-Mang gen qui định tính trạng thường của cơ thể
- Chủ yếu mang gen qui định giới tính và tính trạng thường liên kết giới tính
CỦNG CỐ
Câu 2: Những loài mà giới đực là dị giao tử thì những trường hợp nào trong các trường hợp sau đây đảm bảo tỉ lệ đực: cái xấp xỉ 1:1?
A. Số giao tử đực bằng số giao tử cái.
B. Hai loại giao tử mang NST X và NST Y có số lượng tương đương.
C. Số cá thể đực và số cá thể cái trong loài vốn đã bằng nhau.
D. Xác suất thụ tinh của hai loại giao tử đực (mang NST X và NST Y ) với giao tử cái tương đương.
DẶN DÒ
- Học bài và trả lời các câu hỏi SGK trang 41.
- Bài sau: “Di truyền liên kết” Đọc SGK tìm hiểu so sánh với các thí nghiệm của Menđen
CẢM ƠN CÁC EM, CHÚC CÁC EM HỌC TỐT