KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu hỏi:
?
Tiết 24:
Bánh trôi nước
Hồ Xuân Hương
Văn bản
I. Đọc tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
- Quê quán: Quỳnh Lưu – Nghệ An.
- Là nữ thi sĩ tài hoa và độc đáo.
- Được mệnh danh là “Bà chúa thơ Nôm”.
- Hồ Xuân Hương 1772 – 1822)
Một số tác phẩm thơ Hồ Xuân Hương
I. Đọc tìm hiểu chung:
2. Tìm hiểu chung về văn bản:
- Thể thơ:
Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
4 câu
7 chữ/câu
c. Phương thức biểu đạt:
Biểm cảm.
Đọc, tìm hiểu chú thích:
b. Tác phẩm:
Xuất xứ: Bài “Bánh trôi nước” nằm trong chùm thơ Vịnh vật.
*Thơ vịnh vật :
+ Vịnh cái quạt
+ Vịnh quả mít
+ Vịnh con ốc nhồi
+ Vịnh đánh đu …
Tả, kể về đối tượng được vịnh. Nhằm bộc lộ cảm xúc, tâm tình
Tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật độc đáo của Hồ Xuân Hương.
Vịnh Cái Quạt
Tác giả: Hồ Xuân Hương

Một lỗ xâu xâu mấy cũng vừa,(1)
Duyên em dính dán tự bao giờ,(2)
Chành ra ba góc da còn thiếu,
Khép lại đôi bên thịt vẫn thừa.
Mát mặt anh hùng khi tắt gió,
Che đầu quân tử lúc sa mưa.
Nâng niu ướm hỏi người trong trướng,
Phì phạch trong lòng đã sướng chưa?


Quả mít

Thân em như quả mít trên cây,
Da nó xù xì múi nó dày.
Quân tử có yêu xin đóng cọc,
Đừng mân mó nữa nhựa ra tay.


Có hai lớp nghĩa
Nghĩa thực (nghĩa đen): Tả bánh trôi nước
Nghĩa ẩn dụ (nghĩa bóng): nói về thân phận, phẩm chất của người phụ nữ trong xã hội xưa.
BÁNH TRÔI NƯỚC
II. Phân tích
II. Phân tích
1. Nghĩa tả thực – Hình ảnh bánh trôi nước:
* Bài thơ có 2 tầng lớp ý nghĩa: Nghĩa tả thực, nghĩa ngụ ý.
- Nhân vật trữ tình dùng đại từ “em” để xưng hô: “thân em” -> gần gũi với ca dao, dân ca. Thể hiện sự dịu dàng, khiêm tốn, có chút tội nghiệp đáng thương
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
- Màu trắng, hình tròn.
- Cách nấu: luộc trong nước (sống: chìm, chín: nổi)
- Làm bánh: nhiều nước thì nhão (nát), ít nước thì cứng (rắn).
- Nhân bánh: bằng đường phên, màu nâu đỏ.
Tả thực bánh trôi nước: vừa đẹp, vừa ngon.
2. Nghĩa ngụ ý – Vẻ đẹp, thân phận người phụ nữ:
“trắng”, “tròn” -> vẻ đẹp đầy đặn, phúc hậu.
- Hình thức:
- Phẩm chất:
Son sắt, thủy chung.
- Thân phận:
+ Bảy nổi ba chìm
+ Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
 Sự phụ thuộc, không được làm chủ cuộc đời mình.
 Đảo thành ngữ: cuộc đời lận đận, bấp bênh.
Người phụ nữ đẹp về hình thức lẫn tâm hồn nhưng cuộc đời lại chịu nhiều bất hạnh.
=> Hai câu thơ cuối khẳng định phẩm giá của người phụ nữ : dù bị dập vùi, dù không quyết định được số phận cuộc đời mình song họ vẫn giữ phẩm chất trong sạch, cao đẹp trong XH đầy rẫy những bất công
Bà Tòng Thị Phóng - Ủy viên Bộ chính trị BCHTƯ
Bà Đặng Thị Ngọc Thịnh
Quyền Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam
Bà Nguyễn Thị Kim Ngân
Chủ tịch Quốc hội
III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
- Ẩn dụ, đảo thành ngữ, nghệ thuật đối, điệp từ, quan hệ từ.
- Kết cấu chặt chẽ, độc đáo.
- Ngôn ngữ bình dị, dễ hiểu.
- Trân trọng, ngợi ca vẻ đẹp của người phụ nữ; cảm thông với số phận chìm nổi, bị lệ thuộc của họ.
- Lên án chế độ phong kiến.
2. Nội dung:
Bài thơ:
Bánh trôi nước
Vẻ đẹp,
thân phận và phẩm chất
người phụ nữ
Miêu tả
bánh trôi nước
Màu trắng,
viên tròn
Rắn nát do người nặn
khi luộc, chín thì nổi
chưa chín thì chìm
Nhân
bánh
màu vàng
ẩn dụ
Vẻ đẹp
hoàn thiện:
“Vừa… lại
vừa…”
Thân phận
“Bảy nổi,
ba chìm”
Phẩm chất
trong trắng,
son sắt,
thủy chung,
tình nghĩa
SƠ ĐỒ BÀI HỌC
Tiết 26 Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
Hãy tìm những câu ca dao bắt đầu bằng cụm từ “Thân em”?

Thân em như trái bần trôi,
Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu.
27
1. Thân em như hạt mưa sa
Hạt vào đài các hạt ra ruộng cày.
2. Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai?
3. Thân em như giếng giữa đàng
Người thanh rửa mặt, người phàm rửa chân.
4. Thân em như quế giữa rừng
Thơm tho ai biết ngát lừng ai hay.
5. Thân em như chẽn lúa đòng đòng
Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai.
28
- Cảm xúc chung đều chỉ thân phận bấp bênh, chìm nổi của người phụ nữ. Họ không có quyền hạn gì, không làm chủ được cuộc đời mình mà hoàn toàn phụ thuộc vào xã hội trọng nam khinh nữ đầy rẫy bất công. Tiếng nói phản kháng, tố cáo xã hội phong kiến.
? Hãy cho biết mối tương quan giữa cảm xúc của bài thơ “Bánh trôi nước” với những câu hát than thân?
Học thuộc bài thơ: “ Bánh trôi nước”.
Nắm nghệ thuật, nội dung của bài thơ.
Hoàn chỉnh sơ đồ tư duy.
“ Qua Đèo Ngang”
- Xác định và nêu đặc điểm của thể thơ
- Nhận xét cảnh tượng đèo Ngang?
- Cảm nhận tâm trạng của tác giả?