NGHỀ
LÀM VƯỜN 11
NGUYỄN THỊ HỒNG
BÀI MỞ ĐẦU
GIỚI THIỆU NGHỀ
LÀM VƯỜN
I. VỊ TRÍ CỦA NGHỀ LÀM VƯỜN
Nghề làm vườn bổ sung thực phẩm và lương thực
Vườn tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho nông dân.
Làm vườn là cách thích hợp nhất để đưa đất chưa sử dụng thành đất nông nghiệp.
Làm vườn tạo nên môi trường sống trong lành cho con người
II. TÌNH HÌNH VÀ PHƯƠNG HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA NGHỀ LÀM VƯỜN
1. Tình hình nghề làm vườn hiện nay
- Làm vườn là một nghề truyền thống có từ lâu đời của nhân dân ta và đã mang lại hiệu quả kinh tế cao
- Phong trào làm vườn theo HST VAC và V-A-C-R được mở rộng khắp nơi từ đồng bằng đến trung du, miền núi, miền biển...
- Nhiều vùng trồng cây ăn quả chủ lực đem lại hiêu quả kinh tế cao. Thúc đẩy kinh tế các tỉnh phát triển; Kinh tế Nam bộ ( vĩnh Long, tp HCM )
* Hạn chế:
Phong trào kinh tế vườn chưa mạnh, số lượng vườn tạp nhiều, diện tích nhỏ, chưa chú ý đầu tư cơ sở vậy chất, giống, kĩ thuật.

2. Phương hướng phát triển của nghề Làm vườn
- Đẩy mạnh cải tạo vườn tạp, xây dựng mô hình vườn phù hợp với từng địa phương.
- Khuyến khích phát triển vườn đồi, vườn rừng trang trại ở trung du miền núi, phủ xanh đất trống đồi trọc, xây dựng các vùng kinh tế mới
- Áp dụng các tiến bộ kĩ thuật nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm cây trồng
- Tăng cương hoạt động của hội làm vườn, hướng dẫn trao đổi kinh nghiệm, chuyển giao kĩ thuật công nghệ cho nhân dân.
- Xây dựng các chính sách về đất đai tài chính... khuyến khích phát triển nghề làm vườn.
III. MỤC TIÊU, NỘI DUNG, CHƯƠNG TRÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP NGHỀ LÀM VƯỜN.

1. Mục tiêu
2. Nội dung chương trình
3. Phương pháp học tập môn nghề làm vườn
- Đối tượng chủ yếu của nghề làm vườn là cây trồng. khi học xong cần tìm hiểu kĩ những đặc điểm cũng như những yêu cầu điều kiện sống của từng cây, mối liên hệ giữa những hình thức này với các biện pháp kinh tế tác động
- Cần có sự liên hệ, phối hợp giữa các kiến thức đã học của nhiều môn: Sinh, hoá, kĩ, công nghệ...để làm sáng tỏ nội dung trong các bài học môn.
- Gắn nội dung bài học với thực tiễn sản xuất ở địa phương.
- Rèn các kĩ năng cơ bản qua các bài thực hành.
- HS chủ động tích cực, sáng tạo trong quá trình học tập.
IV. CÁC BIÊN PHÁP ĐẢM BẢO AN TOÀN LAO ĐỘNG, VỆ SINH MÔI TRƯỜNG VÀ VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM.

1. Biện pháp bảo đảm an toàn lao động.
- Hết sức cẩn thận, không đùa nghịch khi trong tay cầm nhiều dụng cụ thực hành, lao động sản xuất.
- Chuẩn bị đầy đủ nón, áo mưa, nước uống.
- Cần có găng tay, ủng, kính bảo hộ, khẩu trang khi tiếp xúc với hoá chất: Thuốc trừ sâu, phân bón...
2. Biện pháp bảo vệ môi trường.
- Hạn chế dùng các loại phân bón hoá học, nên tăng cường dùng phân hữu cơ.
- Hạn chế dùng thuốc hoá học bảo vệ thực vật nên thay thế bằng các chế phẩm sinh học.
3. Biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm
- Hạn chế dùng phân bón hoá học, thuốc hoá học
- Nếu dùng các chất hoá học để bón hay phun cho rau, quả cần phải tính toán đảm bảo thời gian cách li để hạn chế tối đa các dư lượng hoá chất độc hại trong sản phẩm
CHƯƠNG I. THIẾT KẾ VƯỜN
BÀI 1. THIẾT KẾ VƯỜN VÀ MỘT SỐ MÔ HÌNH VƯỜN
I. THIẾT KẾ VƯỜN
1. Khái niệm.
Thiêt kế vườn là công việc đầu tiên của người lập vườn, nhằm xây dựng mô hình vườn trên cơ sở điều tra,thu thập các thông tin về nguồn nguyên liệu thiên nhiên, về hoạt động sản xuất king doanh trong khu vực và các yếu tố về kinh tế – xã hội của địa phương.
2. yêu cầu:
a. Đảm bảo tính đa dạng trong vườn cây, góp phần ổn định canh tác, đa dạng hóa những nguồn thu nhập của người làm vườn, vừa hạn chế rủi ro, thất bát
b. Đảm bảo và tăng cường hoạt động sống của vi sinh vật trong đất.
c. Sản xuất trên một cấu trúc nhiều tầng.
3. Nội dung thiết kế vườn.
a. Thiết kế tổng quát vườn sản xuất: Là thiết kế địa điểm nhằm xác định vị trí của vườn trong không gian sinh sống và hoạt động sản xuất của con người.
b.Thiết kế các khu vườn.
Sau khi xác định vị trí các khu (thiết kế tổng quát), tiến hành thiết kế cụ thể cho từng khu. mỗi khu gắn với mục đích sử dụng khác nhau nên yêu cầu thiết kế có khác nhau.
II. MỘT SỐ MÔ HÌNH VƯỜN SẢN XUẤT Ở CÁC VÙNG SINH THÁI KHÁC NHAU
1. Vườn sản xuất vùng đồng bằng Bắc Bộ.
a. Đặc điểm
- Đất hẹp
Mực nước ngầm thấp
Mùa hè nắng gắt gió tây nóng, mùa đông gió mùa đông bắc lạnh và khô
b. Mô hình vườn.
- Vườn bố trí trên đất thổ cư, liền kề với nhà ở
- Trong vườn trồng (1- 2) loại quả chính, xen kẽ với các cây khác có yêu cầu điều kiện sống khác nhau.
- Mặt ao trồng giàn mướp, bầu, bí
- Chuồng nuôi gia súc bố trí xa khu nha ở
- Ngoài cùng của vườn là hàng rào bảo vệ
2. Vườn sản xuất vùng đồng bằng Nam Bộ
a. Đặc điểm
- Đất thấp, tầng đất mặt mỏng, tầng dưới thường nhiễm mặn nhiễm phèn
- Mực nước ngầm cao mùa mưa dễ úng
- Khí hậu 2 mùa : mưa đễ úng và khô nắng hạn
b. Mô hình vườn
* Vườn: Khi lậ̣p vườn phải vượt đất cao bằng cách đào mương, lên liếp ( luống) qquanh vườn có đê bao bảo vệ trong mùa mưa, ngăn mặn, giữ nước ngọt.
* Ao
- Mương giữ vai trò của ao
- không đào mương sâu quá tầng phèn, bề rộng mương = ½ bề rộng của luống
* Chuồng: Chuồng lợn bố trí gần nhà (có nơi làm ở cạnh mương) Nước rửa chuồng chảy xuống mương
3. Vườn sản xuất vùng trung du, miền núi
a. Đặc điểm
- Diện tích rộng, dốc dễ bị rửa trôi dinh dưỡng mùn
- Ít bão nhưng rét và có sương muối
- Nguồn nước tưới khó khăn
b. Mô hình vườn
- Vườn nhà: thường bố trí ở chân đồi quanh nhà, đất bằng và ẩm, trong vườn trồng các loại cây ăn quả: Cam, quýt, chuối....vườn cạnh ao.
- Vườn đồi: Xây dựng trên đất thoải, ít dốc, thường trồng cây ăn quả lâu năm (mơ, mận...)
- Vườn rừng:
+ Trồng cây theo nhiều tầng, nhiều lớp và có nhiều loại cây xen nhau ở trên các loại đất có độ dốc cao (20-30)
+ Trên cao còn một số khoảng thứ sinh, giữ lại để tu bổ, chăm sóc và bổ sung tầng cây lấy gỗ
4. Vườn sản xuất vung ven biển
a. Đặc điểm
- Đất cát, thường mặn, nước tưới ngấm nhanh
- Mực nước ngầm cao
- Thường có bão, gió mạnh làm di chuyển cát
b. Mô hình
- Vườn: Được chia thành các ổ có bờ cát bao quanh, trên bờ trồng cây phi lao kết hợp với mây để bảo vệ và có tác dụng phòng hộ.
- Trong vườn trồng các cây ăn quả chịu được gió, bão
- Ao: cạnh nhà nuôi tôm cá, bờ ao trồng dừa
- Chuồng làm cạnh ao.
BÀI 2:
CẢI TẠO TU BỔ VƯỜN TẠP
- Đa số vườn mang tính chất tự sản, tự tiêu là chính, Tổ chức vườn manh mún, hạn chế áp dụng khoa học kĩ thuật và áp dung các biện pháp cải tạo đất
- Cơ cấu cây trồng trong vườn được hình thành một cách tự phát.
- Cây trồng trong vườn phân bố, sắp xếp không hợp lí dẫn đến kìm hãm sinh trưởng phát triển của cây.
- Giống cây trồng trong vườn thiếu chọn lọc, kém chất lượng, năng suất, phẩm chất kém
=>Những tồn tại trên đòi hỏi vườn phải được cải tạo

I. ĐẶC ĐIỂM VƯỜN TẠP Ở NƯỚC TA.
II. MỤC ĐÍCH CẢI TẠO VƯỜN.
Tăng giá trị của vườn thông qua các sản phẩm sản xuất ra, Nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường, thị hiếu của người tiệu dùng.
Sử dụng triệt để nguồn tài nguyên thiên nhiên, cần thay đổi cơ cấu cây trồng, thay đổi giống cây trong vườn, cách sắp xếp, bố trí vị trí các loài cây, áp dụng các biện pháp kĩ thuật tiến tiến trong quá trình trồng, chăm sóc, thu hoạch
III. NGUYÊN TẮC CẢI TẠO VƯỜN.
1. Bám sát những yêu cầu của một vườn sản xuất.
- Đảm bảo có tính sinh học đa dạng trong vườn.
- Bảo vệ đất, tăng cường kết cấu đất, thành phần các chất hữu cơ và sự hoạt động tốt của hệ vi sinh vật đất.
- Vườn có nhiều tầng tán.
2. Cải tạo, tu bổ vườn dựa vào.
- Căn cứ vào cơ sở thực tế, những điều kiện cụ thể của từng địa phương, của người chủ vườn và chính khu vườn cần cải tạo.
IV. CÁC BƯỚC THỰC HIỆN CẢI TẠO, TU BỔ VƯỜN TẠP.
Xác định hiện trạng, phân loại hiện trạng
 
Điều tra đánh giá các yếu tố liên quan đến cải tạo vườn
Mục đích cải tạo
Lập kế hoạch cải tạo vườn
1
2
3
4
Kiểm tra 15p
Tại sao cần cải tạo vườn tạp?
Nêu đặc điểm và mô hình vườn ở đồng bằng Bắc bộ?
BÀI 3: THỰC HÀNH:
QUAN SÁT MÔ TẢ MỘT SỐ MÔ HÌNH VƯỜN Ở ĐỊA PHƯƠNG
Quan sát địa điểm lập vườn
Thu thập các thông tin khác có liên quan
Khảo sát cơ cấu cây trồng trong vườn
Phân tích đánh giá hiệu quả của vườn
Địa hình
Vẽ sơ đồ
Nguồn nước
Diện tích
Tính chất đất
Công thức trồng
Loại cây trồng
Kĩ thuật
Đầu tư
Nhu cầu tt
Cơ cấu giống
Thời gian
Nhân lực
Đối chiếu, phân tích
Đánh giá hiệu quả
1
2
3
4
BÀI 4 : THỰC HÀNH :
KHẢO SÁT, LẬP KẾ HOẠCH CẢI TẠO, TU BỔ MỘT VƯỜN TẠP
Xác định mục tiêu cải tạo vườn
Vẽ sơ đồ vườn tạp
Lên kế hoạch cải tạo cho từng giai đoạn
Nhận xét đánh giá chỉ ra những tồn tại của cải tạo
Dự kiến giống cây trồng trong vườn
Thiết kế sơ đồ vườn sau cải tạo
Dự kiến cải tạo vườn
1
2
3
4
5
6
7