CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI HỌC HÔM NAY!
Bài cũ :
Đọc thuộc lòng đoạn trích”Mã Giám sinh mua Kiều”
Kiểm tra bài cũ:

?Đọc thuộc đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng Bích”

?Nêu nghệ thuật và ý nghĩa của “Kiều ở lầu Ngưng Bích”
Đáp án:
* Nghệ thuật:
- Nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật: diễn biến
tâm trạng được thể hiện qua ngôn ngữ độc thoại và tả cảnh ngụ tình.
- Lựa chọn từ ngữ miêu tả giàu hình ảnh, sử dụng biện pháp tu từ điệp ngữ.

* Ý nghĩa:
Đoạn trích thể hiện tâm trạng cô đơn, buồn tủi và tấm lòng thủy chung, hiếu thảo của Thúy Kiều.
Nguyễn Đình Chiểu là một nhà văn, nhà thơ tiêu biểu của nền văn học Việt Nam, thơ văn của ông không có sự chau chuốt, cầu kì về câu từ mà lại rất mộc mạc, dân dã gắn liền với đời sống của con người Nam Bộ. Vì vậy trong nền văn học của Việt Nam, đại thi hào Nguyễn Du nổi tiếng với kiệt tác truyện Kiều, đây là tác phẩm được đông đảo độc giả trong nước, cũng như độc giả nước ngoài đón nhận bởi câu từ mượt mà, văn phong khoa học, giàu giá trị nội dung cũng như tư tưởng thì văn chương của cụ Đồ Chiểu đã thâm nhập vào đời sống, trở thành một phần đời sống của người dân Nam Bộ, người ta đọc Truyện Lục Vân Tiên của ông quen thuộc như những bài đồng dao dân gian. Truyện Lục Vân Tiên nổi tiếng bởi chính chất mộc mạc, gần gũi ấy, trích đoạn “Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga” cũng đã thể hiện được phần nào đặc trưng thơ văn của tác phẩm này.


Trên trời có những vì sao có ánh sáng khác thường nhưng thoạt nhìn chưa thấy sáng, song càng nhìn càng sáng. Nguyễn Đình Chiểu – nhà thơ yêu nước vĩ đại của nhân dân miền Nam thế kỉ XIX – là một trong những ngôi sao như thế
Phạm Văn Đồng
1822 - 1888
Tên
Quê hương
Năm sinh- mất
Gia đình
Tác giả
Quê nội: Thừa Thiên Huế, quê ngoại: Gia Định ( Hồ Chí Minh)
Gia đình có truyền thống nho giáo
Nguyên Đình Chiểu (Đồ Chiểu), tự Mạch Trạch, hiệu Trọng Phủ, Hối Trai
TÌM HIỂU CHUNG
Tác giả
a) cuộc đời
I.
1.
TÌM HIỂU CHUNG
Tác giả
a) cuộc đời
I.
1.
1849 : Mẹ mất > bỏ thi > Chịu tang > bị mù > bị bội hôn
Trước 1859
Khi mất
Sau 1859
Tác giả
Tham gia cuộc kháng chiến chống Pháp
Cánh đồng Ba Tri (Bến Tre)rợp trắng khăn tang
1843 : Đỗ Tú Tài
Bản thân
Sau đó về Gia Định mở trường dạy học, bốc thuốc, sáng tác thơ văn
Sáng tác thơ văn phục vụ kháng chiến
Thực dân Pháp dụ dỗ => kiên quyết bất hợp tác
Cuộc đời đau khổ bất hạnh nhưng là một người đầy nghị lực: vượt lên những éo le của số phận, trở thành thầy thuốc, thầy giáo, nhà văn có uy danh. Luôn sát cánh cùng phong trào yêu nước, đấu tranh giải phóng dân tộc.
TÌM HIỂU CHUNG
Tác giả
a) cuộc đời
I.
1.
Lăng mộ cụ Đồ Chiểu ở Ba Tri (Bến Tre)
TÌM HIỂU CHUNG
Tác giả
b) sự nghiệp sáng tác
I.
1.
Là nhà thơ lớn nhất của miền Nam Việt Nam trong nửa cuối thế kỉ XIX
Nhân đạo và yêu nước
Lấy văn chương làm vũ khí đánh giặc
Vị trí
Cảm hứng sáng tác
Quan niệm sáng tác
Một số tác phẩm:
Trước khi thực dân Pháp xâm lược
Truyền bá đạo lí làm người
TÌM HIỂU CHUNG
Tác giả
b) sự nghiệp sáng tác
I.
1.
Là nhà thơ lớn nhất của miền Nam Việt Nam trong nửa cuối thế kỉ XIX
Nhân đạo và yêu nước
Lấy văn chương làm vũ khí đánh giặc
Vị trí
Cảm hứng sáng tác
Quan niệm sáng tác
Một số tác phẩm:
Sau khi TDP xâm lược
Cỗ vũ lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến
TÌM HIỂU CHUNG
Tác phẩm
I.
2.
a) Truyện Lục Vân Tiên
Thể loại: truyện thơ Nôm
Thời gian sáng tác: khoảng đầu những năm 50 của thế kỉ XIX
Hình thức lưu truyền: sinh hoạt văn hóa dân gian “kể thơ”, “nói thơ”, “hát”…
Dung lượng: 2082 câu thơ lục bát
Được xuất bản nhiều lần và của nhiều NXB khác nhau:
Đặc biệt mới đây Truyện thơ "Lục Vân Tiên" có tranh minh họa được xuất bản thành sách vào năm 2016.
Nghệ sĩ Hồng Ánh, Chi Bảo – hai nhân vật chính trong phim truyện
“Lục Vân Tiên” – Hãng phim truyền hình thành phố Hồ Chí Minh
Được chuyển thể thành phim.
TÌM HIỂU CHUNG
Tác phẩm
I.
2.
TÌM HIỂU CHUNG
Tác phẩm
I.
2.
a) Truyện Lục Vân Tiên
TÌM HIỂU CHUNG
Tác phẩm
I.
2.
b) Đoạn trích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga
+ Phần 2: Đoạn còn lại (Cuộc trò chuyện giữa Lục Vân Tiên với Kiều Nguyệt Nga)
+ Phần 1: 14 câu đầu (Lục Vân Tiên đánh bọn cướp)
II. PHÂN TÍCH VĂN BẢN
II. PHÂN TÍCH VĂN BẢN
1. Hình tượng Lục Vân Tiên
Hoàn cảnh chiến đấu
a) Lục Vân Tiên chiến đấu với bọn cướp Phong Lai
II. PHÂN TÍCH VĂN BẢN
1. Hình tượng Lục Vân Tiên
Hoàn cảnh chiến đấu
a) Lục Vân Tiên chiến đấu với bọn cướp Phong Lai

Lục Vân Tiên đang trên đường đi thi thực hiện ước mơ khoa cử

Giữa đường thấy
bọn cướp Phong Lai hung hãn

Tạm hoãn hành trình => Ra tay cứu giúp người bị nạn
Hoàn cảnh thử thách, làm sáng lên phẩm chất nghĩa hiệp của Lục Vân Tiên.
II. PHÂN TÍCH VĂN BẢN
1. Hình tượng Lục Vân Tiên
a) Lục Vân Tiên chiến đấu với bọn cướp Phong Lai
Em có nhận xét gì về hoàn cảnh chiến đấu của Lục Vân Tiên, qua đó em thấy Lục Vân Tiên có phẩm chất gì?
Vân Tiên ghé lại bên đàng,
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô.
Kêu rằng: “Bớ đảng hung đồ,
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.”
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
“Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.
Trước gây việc dữ tại mầy,
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng.”
Vân Tiên tả đột hữu xông,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang.
Lâu la bốn phía vỡ tan,
Đều quang gươm giáo tìm đàng chạy ngay.
Phong Lai trở chẳng kịp tay,
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong…”
Hãy tìm những chi tiết, hành động, lời nói của Lục Vân Tiên khi đánh cướp?
II. PHÂN TÍCH VĂN BẢN
1. Hình tượng Lục Vân Tiên
a) Lục Vân Tiên chiến đấu với bọn cướp Phong Lai
Hành động, lời nói ấy cho thấy thái độ của Lục Vân Tiên đối với bọn cướp như thế nào?
Hành động và lời nói thể hiện thái độ căm ghét, khinh bỉ lũ côn đồ
1. Hình tượng Lục Vân Tiên
a) Lục Vân Tiên chiến đấu với bọn cướp
“Bẻ cây làm gậy”; “Xông vô”
=> Hành động có tính chất dứt khoát, mạnh mẽ, quyết liệt
“Bớ đảng
hung đồ…”
Lời nói
Hành động
=> Lời nói dõng dạc, mạnh mẽ
Hành động và lời nói thể hiện thái độ căm ghét, khinh bỉ lũ côn đồ
1. Hình tượng Lục Vân Tiên
a) Lục Vân Tiên chiến đấu với bọn cướp
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.
Trước gây việc dữ tại mầy,
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng.
Vân Tiên tả đột hữu xông
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Giang
Lâu la 4 phía vỡ tan
Vội quăng gươm giáo tìm đàng chạy ngay
Phong Lai chẳng kịp trở tay
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong
*. Lục Vân Tiên đánh cướp:
Vân Tiên ghé lại bên đàng,
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô.
Kêu rằng: “Bớ đảng hung đồ,
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.”
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
“Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.
Trước gây việc dữ tại mầy,
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng.”
Vân Tiên tả đột hữu xông,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang.
Lâu la bốn phía vỡ tan,
Đều quang gươm giáo tìm đàng chạy ngay.
Phong Lai trở chẳng kịp tay,
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong…”
Hãy tìm những chi tiết miêu tả bọn cướp?
Tiết 39: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)
*. Lục Vân Tiên đánh cướp:
Vân Tiên ghé lại bên đàng,
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô.
Kêu rằng: “Bớ đảng hung đồ,
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.”
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
“Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.
Trước gây việc dữ tại mầy,
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng.”
Vân Tiên tả đột hữu xông,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang.
Lâu la bốn phía vỡ tan,
Đều quăng gươm giáo tìm đàng chạy ngay.
Phong Lai trở chẳng kịp tay,
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong…”
Kết quả trận đánh như thế nào?
Tiết 39: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)
1. Hình tượng Lục Vân Tiên
a) Lục Vân Tiên chiến đấu với bọn cướp
=> Giữa vòng vây của cái ác, dũng khí, tài ba của người anh hùng Lục Vân Tiên hiện lên thật đẹp, rõ nét, sống động. Càng trong hiểm nguy, Nguyễn Đình Chiểu càng làm sáng lên ý chí, sức mạnh của Lục Vân Tiên.
Câu thơ miêu tả những hành động của Lục Vân Tiên khi gặp một sự cố ở trên đường, đó là chứng kiến cảnh lũ cướp hoành hành, đang gây họa cho người dân, bản tính cương trực, căm ghét cái ác lại đề cao hành động nhân nghĩa đã thôi thúc Vân Tiên hành động, và hành động của chàng dường như cũng chỉ diễn ra trong một cái chớp mắt, chàng không hề suy nghĩ, tính toán thiệt mất nếu như mình can dự vào mà chàng lập tức ra tay diệt trừ mối nguy hại ấy, bảo vệ người dân. Và sự gấp rút của tình huống nên chàng không kịp chuẩn bị gì mà tiện tay bẻ luôn cành cây bên đường để làm vũ khí diệt trừ cái ác “Bẻ cây làm gậy nhằm đằng xông vô”. Lời nói của Lục Vân Tiên là hướng đến chỉ trích, phê phán lũ giặc cướp nhưng cũng là tuyên ngôn sống đầy cao đẹp của chàng, sống là phải hướng đến bảo vệ cuộc sống của những người dân lành, chứ không phải mang đến những đau khổ cho họ.  Và những hành động bạo tàn, “hồ đồ” chàng càng không cho phép nó xâm hại đến những con người lương thiện ấy. Vân Tiên không chỉ là một con người có tình thương với con người, mang trong mình tinh thần chính nghĩa cao đẹp mà chàng còn là một chàng trai khỏe mạnh, tài giỏi.


Bọn cướp Phong Lai – Thế mạnh vì rất đông
Lục Vân Tiên – Yếu thế vì chỉ có một mình
Đại diện cho kẻ xấu, gian tà
Đại diện cho chính nghĩa
THẤT BẠI
CHIẾN THẮNG
“Với lý do chính nghĩa, kẻ yếu sẽ chiến thắng kẻ mạnh” Sophocles
1. Hình tượng Lục Vân Tiên
b) Lục Vân Tiên đối thoại với
Kiều Nguyệt Nga
Dẹp rồi lũ kiến chòm ong
Hỏi : “ai than khóc ở trong xe nầy”
* Khi vừa đánh tan bọn cướp
- Lục Vân Tiên ân cần hỏi han. Hành động của chàng xuất phát từ tấm lòng nhân hậu, sự quan tâm dành cho những con người khi gặp tai ương.
1. Hình tượng Lục Vân Tiên
b) Lục Vân Tiên đối thoại với Kiều Nguyệt Nga
« Khoan khoan ngồi đó chớ ra
Nàng là phận gái ta là phận trai »
* Khi vừa đánh tan bọn cướp
Lục Vân Tiên rất tế nhị, hiểu và giữ đúng phép tắc Nho giáo.
1. Hình tượng Lục Vân Tiên
b) Lục Vân Tiên đối thoại với Kiều Nguyệt Nga
* Khi Kiều Nguyệt Nga tỏ ý trả ơn
Vân Tiên nghe nói liền cười
“Làm ơn há dễ trông người trả ơn
Nay đà rõ đặng nguồn cơn
Nào ai tính thiệt, so hơn làm gì
Nhớ câu kiến nghĩa bất vi
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”.
1. Hình tượng Lục Vân Tiên
b) Lục Vân Tiên đối thoại với Kiều Nguyệt Nga
* Khi Kiều Nguyệt Nga tỏ ý trả ơn
Nụ cười
Lời nói
Lục Vân Tiên hành động như một nhiệm vụ của bản thân chứ không màng đến danh lợi, thể hiện quan niệm sống của người anh hùng: không chấp nhận cái xấu, cái ác hoành hành làm hại những con người vô tội
Nụ cười của người quân tử, thể hiện sự tự nhiên và rộng lượng của một con người lương thiện.
Mượn tư tưởng của người xưa “kiến nghĩa bất vi vô dũng dã” => Làm việc nghĩa không mong trả ơn
Coi thường danh lợi
Lục Vân Tiên là một người rất coi trọng đạo lí và khuôn phép xã hội. .Có thể thấy Lục Vân Tiên không chỉ là một người có học thức, hơn thế chàng còn là một người hào hiệp, trượng nghĩa. Chàng không muốn nhận sự cúi lạy của Kiều Nguyệt Nga cũng như sự báo đáp của nàng, bởi hành động của chàng xuất phát từ tấm lòng chứ không vì mục đích được đền đáp. “Làm ơn há dễ trông người trả ơn”, câu nói của chàng với Kiều Nguyệt Nga đã khiến cho người đời rất đáng trân trọng.

1. Hình tượng Lục Vân Tiên
Gan dạ, dũng cảm, nghĩa hiệp
Trọng lễ nghĩa
Có tấm lòng nhân hậu,
Coi thường danh nghĩa
Là hình mẫu lí tưởng về một trang nam nhi hào kiệt,
trừ gian diệt bạo, văn võ toàn tài
2. Nhân vật Kiều Nguyệt Nga

Quê ở quận Tây Xuyên
Cha làm tri phủ miền Hà Khê
Đang trên đường đến gặp cha thì gặp nạn
Lai lịch, hoàn cảnh
…Trước xe quân tử tạm ngồi,
Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thưa…
Hà Khê qua đó cũng gần,
Xin theo cùng thiếp đền ân cho chàng.
2. Nhân vật Kiều Nguyệt Nga
Hành động lễ nghĩa, biết ơn người cứu nạn
? Em có nhận xét gì về hành động của Kiều Nguyệt Nga?
? Em có nhận xét gì về cách xưng hô của Kiều Nguyệt Nga?
Thưa rằng: “ Tôi Kiều Nguyệt Nga,
Con này tì tất tên là Kim Liên.
Quê nhà ở quận Tây Xuyên,
Cha làm tri phủ ở miền Hà Khê.
Sai quân đem bức thơ về,
Rước tôi qua đó định bề nghi gia.
Làm con đâu dám cãi cha,
Ví dầu ngàn dặm đàng xa cũng đành…
 Cách xưng hô: Tế nhị, dịu dàng, khiêm nhường.
2. Nhân vật Kiều Nguyệt Nga
…Trước xe quân tử tạm ngồi,
Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thưa…
Hà Khê qua đó cũng gần,
Xin theo cùng thiếp đền ân cho chàng.
Qua cách xưng hô và hành động của Kiều Nguyệt Nga ta thấy rằng nàng là người con gái truyền thống: gia giáo, nề nếp, đoan trang, có học thức, trọng ân nghĩa.
2. Nhân vật Kiều Nguyệt Nga
Bên cạnh nhân vật chính là Lục Vân Tiên, thì Kiều Nguyệt Nga cũng là một nhân vật được Nguyễn Đình Chiểu khá ưu ái. Thông qua phần nói chuyện với Lục Vân Tiên, thì ta có thể nhận thấy rằng nàng là một người con gái có nề nếp gia giáo, và có học thức. Nguyệt Nga có một xuất thân quyền quý, là tiểu thư khuê các con quan tri phủ Hà Khê, xong nàng lại là người rất giản dị, chân thành, không khoa trương, kênh kiệu đài các. Điều đó bộc lộ ở lời giới thiệu của nàng rất đầy đủ, nhưng vẫn chứng tỏ được sự ngưỡng mộ của mình dành cho Lục Vân Tiên. Lối xưng hô "quân tử-tiện thiếp" và hành động "lạy-thưa" cho thấy sự khiêm nhường, lòng biết ơn rất đỗi chân thành của nàng. Tổng kết lại, Kiều Nguyệt Nga là người con gái thông minh, mực thước và hiểu lễ nghĩa trong lời ăn tiếng nói. Từ câu nói "Làm con đâu dám cãi cha/Ví dầu ngàn dặm đàng xa cũng đành" cho thấy Nguyệt Nga là người sống đúng với khuôn phép gia đình, với lễ giáo phong kiến. Vượt ngàn dặm từ Tây Xuyên đến Hà Khê để định bề nghi gia nghi thất, không quản khó khăn, mệt nhọc, không quản thân gái dặm trường, thể hiện tấm lòng hiếu thảo với cha mẹ. Từ đó để lại một ấn tượng tốt đẹp về một người con gái thùy mị, nết na, thông minh, sắc sảo có học thức.
III. TỔNG KẾT
2. NGHỆ THUẬT
Miêu tả nhân vật chủ yếu qua cử chỉ, hành động, lời nói.
Sử dụng ngôn ngữ mộc mạc, bình dị, gần với lời nói thông thường, mang màu sắc Nam bộ rõ nét.
1. NỘI DUNG
Khắc hoạ những phẩm chất đẹp đẽ của hai nhân vật Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga.
Thể hiện khát vọng hành đạo giúp đời của tác giả
 Trích đoạn Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga là một đoạn trích hay, bộc lộ được vẻ đẹp lý tưởng của người quân tử theo quan niệm Nho học thông qua nhân vật Lục Vân Tiên, với sự toàn vẹn về văn võ, sự hiểu biết lễ nghi, đức tính khiêm nhường, cẩn thận, sử quả cảm và thân thủ phi thường. Bên cạnh đó ta còn thấy hiện lên hình ảnh Kiều Nguyệt Nga là kết tinh cho vẻ đẹp của người phụ nữ truyền thống, dịu dàng, nết na, ân tình thủy chung, thấu hiểu lễ nghĩa. Bộc lộ tấm lòng khao khát hành đạo cứu người của tác giả, hướng con người ta đến với chữ `thiện", ước vọng con người đối xử với nhau bằng tình nghĩa, và niềm tin về chân lý cái thiện sẽ luôn luôn chiến thắng cái ác.
Theo em cuộc sống hiện nay còn hiện hữu con người như Lục Vân Tiên Không? Ví dụ cụ thể?
“Lục Vân Tiên” hiện hữu quanh ta
Những tấm gương người tốt việc tốt, giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn hoạn nạn…
Hay những con người có tấm lòng nhân ái…
“F0 cứu F0 ở TPHCM: Câu chuyện về những tấm lòng nhân ái”
…Và còn những con người không ngại khó khăn trong cuộc chiến chống đại dịch Covid…
Hơn ai hết tinh thần “Lục Vân Tiên” ấy còn có thể hiện hữu trong mỗi chúng ta…
Hướng dẫn về nhà
- Học thuộc văn bản, ghi nhớ. Đọc thêm VB: “Kiều Nguyệt Nga đi cống giặc Ô Qua”
- Nắm nghệ thuật, nội dung.
- Viết đoạn văn có độ dài từ 10 đến 15 câu nêu cảm nhận sâu sắc nhất của em về nhân vật Lục Vân Tiên qua đoạn trích “Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga”.
- Chuẩn bị bài “Nghị luận trong văn tự sự”.