PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN 2
TRƯỜNG THCS THẠNH MỸ LỢI
CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH
THAM DỰ TIẾT HỌC
MÔN NGỮ VĂN 9
Hiện tượng chuyển nghĩa của từ
Hãy nhớ và nhắc lại các nội dung đã ôn tập về tổng kết từ vựng.
Ti?t 55-Bài 11
I. Từ tượng thanh, từ tượng hình
TỔNG KẾT TỪ VỰNG
(tiếp theo)
II. Các biện pháp tu từ
I. Từ tượng thanh, từ tượng hình
Sắp xếp các từ sau vào hai cột thích hợp:
sầm sập
thướt tha
gập ghềnh
leng keng
khúc khích
lô nhô
lấp lánh
ha hả
Thế nào là từ tượng thanh, từ tượng hình.
- Từ tượng. thanh: là từ mô phỏng. âm thanh. của tự. nhiên, của. con. người.
- Từ tượng hình: là từ gợi tả hình ảnh dáng vẻ, trạng thái của sự vật.
Tìm thêm ví dụ về từ tượng thanh, từ tượng hình.
VD: gâu gâu, ào ào,...
VD: lạch bạch, lom khom …
1. Khái niệm
mô phỏng âm thanh
g?i t? hỡnh ?nh
I. Từ tượng thanh, từ tượng hình
 Từ tượng thanh, tượng hình thường được dùng trong văn miêu tả và tự sự vì nó gợi ra hình ảnh, âm thanh cụ thể, sinh động, có giá trị biểu cảm cao.
Hãy chỉ ra từ tượng thanh / tượng hình trong 2 câu thơ sau:
Lom khom dưới núi tiều vài chú,
Lác đác bên sông chợ mấy nhà.
Tác dụng của từ tượng thanh / tượng hình trong 2 câu thơ trên?
2. Tìm những tên loài vật là từ tượng thanh?
Tác dụng của từ tượng thanh / tượng hình?
 Quang cảnh hoang vu, vắng vẻ.
I. Từ tượng thanh, từ tượng hình
Chim tu hú
Chim chích chòe
Dùng từ tượng thanh để gọi tên các loài vật.
2. Tên loài vật là từ tượng thanh
I. Từ tượng thanh, từ tượng hình
3. Xác định từ tượng hình và nêu giá trị sử dụng của chúng trong đoạn trích sau:
Đám mây lốm đốm xám như đuôi con sóc nối nhau
bay quấn sát ngọn cây, lê thê đi mãi, bây giờ cứ
loáng thoáng nhạt dần, thỉnh thoảng đứt quãng,
đã lồ lộ đằng xa một bức vách trắng toát.
loáng thoáng
lê thê
lồ lộ
lốm đốm
 Từ tượng hình: lốm đốm, lê thê, loáng thoáng, lồ lộ
làm cho hình ảnh đám mây hiện lên một cách sinh động.
 Từ tượng hình có giá trị gợi hình, gợi cảm.
Hãy nhớ và nhắc lại các biện pháp tu từ đã học.
So sánh
Ẩn dụ
Nhân hóa
Hoán dụ
Nói quá
Nói giảm, nói tránh
Điệp ngữ
Chơi chữ
II. Các biện pháp tu từ
Vừa chơi vừa học
cïng c¸c biÖn ph¸p tu tõ
II. Các biện pháp tu từ



L� d?i chi?u s? v?t, s? vi?c n�y v?i s? v?t, s? vi?c khỏc cú nột tuong d?ng, nh?m tang s?c g?i hỡnh, g?i c?m.
L� g?i tờn s? v?t, hi?n tu?ng n�y b?ng tờn c?a s? v?t, hi?n tu?ng khỏc cú nột tuong d?ng v?i nú.
Là gọi hoặc tả đồ vật, cây cối, con vật bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi, tả người.
Là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm này bằng tên của sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi nhau nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
L� bi?n phỏp phúng d?i quy mụ, m?c d? tớnh ch?t c?a s? vi?c, hi?n tu?ng nh?m nh?n m?nh, gõy ?n tu?ng, tang s?c bi?u c?m.
L� bi?n phỏp tu t? dựng cỏch di?n d?t t? nh?, uy?n chuy?n, trỏnh gõy c?m giỏc dau bu?n, ghờ s?, trỏnh thụ t?c, thi?u l?ch s?.
Là biện pháp lặp lại từ ngữ nhằm làm nổi bật ý, gây cảm xúc.
Là lợi dụng đặc sắc về âm, nghĩa của từ ngữ tạo sắc thái dí dỏm, hài hước, làm câu văn thêm hấp dẫn thú vị.
Chơi chữ
Điệp ngữ

Nói giảm
nói tránh
Nói quá

Hoán dụ
Ẩn dụ
So sánh
Nhân hóa
Bài tập 2: Phân tích nét nghệ thuật độc đáo của những câu thơ sau: (Trích từ “Truyện Kiều” của Nguyễn Du)

a/ Thà rằng liều một thân con
Hoa dù rã cánh lá còn xanh cây.
Ẩn dụ
- Hoa, cánh: chỉ Thúy Kiều và cuộc đời của nàng.
- Cây, lá: Chỉ gia đình Thúy Kiều và cuộc sống của họ.
L�m n?i b?t t?m lũng hi?u thu?n, gi�u d?c hy sinh c?a Thỳy Ki?u.
II. Các biện pháp tu từ
Bài tập 2: Phân tích nét nghệ thuật độc đáo của những câu thơ sau: (Trích từ “Truyện Kiều” của Nguyễn Du)

b/ Trong như tiếng hạc bay qua,
Đục như tiếng suối mới sa nửa vời.
Tiếng khoan như gió thoảng ngoài,
Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa.
So sánh
Miờu t? ti?ng d�n c?a Thỳy Ki?u v?i nhi?u cung b?c khỏc nhau.
II. Các biện pháp tu từ
Bài tập 2: Phân tích nét nghệ thuật độc đáo của những câu thơ sau: (Trích từ “Truyện Kiều” của Nguyễn Du)

Miêu tả vẻ đẹp củaThúy Kiều, một trang tuyệt thế giai nhân.
II. Các biện pháp tu từ
c/ Làn thu thủy, nét xuân sơn
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh
Một hai nghiêng nước nghiêng thành
Sắc đành đòi một tài đành họa hai.
Ẩn dụ
Nhõn húa
Nói quá
Bài tập 2: Phân tích nét nghệ thuật độc đáo của những câu thơ sau: (Trích từ “Truyện Kiều” của Nguyễn Du)

Sự xa cách giữa thân phận và cảnh ngộ của Thúy Kiều và Thúc Sinh.
II. Các biện pháp tu từ
d/ Gác kinh viện sách đôi nơi,
Trong gang tấc lại gấp mười quan san.
Nói quá
Bài tập 2: Phân tích nét nghệ thuật độc đáo của những câu thơ sau: (Trích từ “Truyện Kiều” của Nguyễn Du)

Người có tài thường gặp nhiều tai ương, trắc trở.
II. Các biện pháp tu từ
e/ Có tài mà cậy chi tài,
Chữ tài liền với chữ tai một vần.
Chơi chữ
Bài tập 3: Xác định biện pháp tu từ và nêu tác dụng của chúng trong các câu thơ:

Miêu tả sinh động âm thanh của tiếng suối và cảnh rừng Việt Bắc dưới đêm trăng.
II. Các biện pháp tu từ
c/ Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa,
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
(Hồ Chí Minh, Cảnh khuya)
So sánh
Ai nhanh hơn?
II. Các biện pháp tu từ
Thảo luận nhóm
Xác định biện pháp tu từ
và nêu tác dụng của chúng
trongcác câu thơ:
TỔ 1: a/ Còn trời còn nước còn non
Còn cô bán rượu anh còn say sưa.
TỔ 2: b/ Gươm mài đá, đá núi cũng mòn,
Voi uống nước, nước sông phải cạn
TỔ 3:d/ Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ
TỔ 4: e/ Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời của mẹ em nằm trên lưng
Thảo luận nhóm
Ai nhanh hơn?
TỔ 1
TỔ 2
Điệp ngữ
Choi ch?
Tình cảm mạnh mẽ và kín đáo của chàng trai đối với cô gái.
Còn trời còn nước còn non
Còn cô bán rượu anh còn say sưa.
Gươm mài đá, đá núi cũng mòn,
Voi uống nước, nước sông phải cạn.
Nói quá
Sự lớn mạnh của nghĩa quân Lam Sơn.
TỔ 4
Nhân hóa
TỔ 3
Ẩn dụ
Tình cảm gắn bó giữa người mẹ với đứa con.
Điệp ngữ
Điệp ngữ
Trăng trở thành người bạn tri âm, tri kỉ.
TÁC DỤNG CỦA BIỆN PHÁP TU TỪ:
 Đem lại cho lời nói hằng ngày cũng như trong văn chương những hình ảnh giàu cảm xúc, tạo ấn tượng mạnh cho người đọc, người nghe.
Muốn làm nổi bật được nghệ thuật độc đáo của biện pháp tu từ,
chúng ta cần lưu ý điều gì?
MỘT SỐ LƯU Ý KHI PHÂN TÍCH CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ
1) Xác định chính xác các biện pháp tu từ.
2) Phân tích tác dụng các biện pháp tu từ.
+ Giá trị biểu vật: vật, việc, cảnh, người hiện lên qua hình ảnh như thế nào? (Giá trị gợi hình).
+ Giá trị biểu cảm: Những cảm xúc, liên tưởng được gợi lên qua biện pháp tu từ? (Giá trị gợi cảm) .
3) Lập luận để khẳng định cái hay, độc đáo của các biện pháp tu từ và cái tài của tác giả.
TỔNG KẾT TỪ VỰNG
 Vận dụng kiến thức để xác định giá trị sử dụng của từ, phân tích
nét nghệ thuật độc đáo trong đoạn trích hoặc trong văn bản.
 Tạo lập văn bản.
Tóm tắt bài học bằng sơ đồ tư duy.
2. Chuẩn bị bài: Tổng kết từ vựng
(Luyện tập tổng hợp)
HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

Chúc các em học giỏi
Kính chúc Quý Thầy Cô mạnh khỏe