CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM
NGỮ VĂN 7
Hệ trục tọa độ
HÌNH HỌC 10
Đọc thuộc lòng bài thơ Bài ca nhà tranh bị gió thu phá
Nêu ý nghĩa văn bản
www.themegallery.com
CẢNH KHUYA, RẰM THÁNG GIÊNG
HỒ CHÍ MINH
TIẾT 45 VĂN BẢN
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:

- Chủ tịch Hồ Chí Minh(1890- 1969)
- Quê : Nam Đàn – Nghệ An
- Là lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới và là một nhà thơ lớn
www.themegallery.com
Chủ tịch Hồ Chí Minh
(1890 – 1969)
Chủ tịch Hồ Chí Minh làm việc ở chiến khu Việt Bắc
I. Tìm hiểu chung:
a/ Hoàn cảnh sáng tác
Hai bài thơ “Cảnh khuya; Rằm tháng giêng” được Bác Hồ viết khi sống và làm việc ở chiến khu Việt Bắc. Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp.
Việt Bắc
b. Thể thơ:
Bài Cảnh khuya, Rằm tháng Giêng: Thất ngôn tứ tuyệt
b. Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt
Đặc điểm:
Số chữ: Mỗi dòng thơ có 7 chữ (thất ngôn)
Số dòng: Mỗi bài có 4 dòng thơ (tứ tuyệt)
Hiệp vần: Chữ cuối cùng của các dòng 1  2 4.
Ngắt nhịp:  Cảnh khuya: Câu 1 nhịp ¾; Câu 2 + 3 nhịp 4/3; Câu 4 nhịp 2/5==> nhịp thơ có sự thay đổi linh hoạt
Rằm tháng giêng: Toàn bài 4/3.
Hướng dẫn học sinh đọc bài:
Giọng chậm, thanh thản, và sâu lắng.
+ Bài “Cảnh khuya” đọc theo nhịp 3/4 - 4/3 - 2/5
+ Bài “Rằm tháng giêng” đọc theo nhịp: bản phiên âm đọc với nhịp 4/3
Bản dịch thơ đọc theo nhịp: 2/2/2 - 2/4/2
c. Đọc :
RẰM THÁNG GIÊNG
(Nguyên tiêu)
Phiên âm

Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang xuân thủy tiếp xuân thiên;
Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.
CẢNH KHUYA

Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.



Dịch nghĩa

Đêm nay, đêm rằm tháng giêng, trăng đúng lúc tròn nhất,
Sông xuân, nước xuân tiếp giáp với trời xuân;
Nơi sâu thẳm mịt mù khói sóng bàn việc quân,
Nửa đêm quay về trăng đầy thuyền.



Dịch thơ

Rằm xuân lồng lộng trăng soi,
Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân;
Giữa dòng bàn bạc việc quân,
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền.

www.themegallery.com
 Bài “Nguyên tiêu” gợi cho em nhớ tới những từ thơ, câu thơ và hình ảnh nào trong thơ cổ Trung Quốc có trong Ngữ văn 7, tập một?
Bài Nguyên tiêu của Hồ Chí Minh gợi em nhớ đến bài thơ Phong Kiều dạ bạc của Trương Kế
www.themegallery.com
Câu cuối của bài Nguyên tiêu và câu thơ cuối của Trương Kế đều nói về lúc đêm khuya (dạ bán) và đều nói về hình ảnh con thuyền trên sông nước. Tuy vậy, điểm khác là ở chỗ, một bên “người khách” đến thăm tác giả là tiếng chuông chùa (Hàn Sơn), còn bên kia “người khách” ấy chính là trăng xuân chứa chan bát ngát, đượm tình.
c/ Bố cục: Theo mạnh cảm xúc của hai bài thơ
*Cảnh khuya( 2 phần)
+ Bức tranh cảnh khuya( 2 câu đầu)
+ Tâm trạng của nhà thơ( 2 câu cuối)
*Rằm tháng Giêng( 2 phần)
+ Cảnh đêm Rằm( 2 câu đầu)
+Hình ảnh con người giữa đêm Rằm( 2 câu cuối)
II. Đọc hiểu:
“Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
Tiếng suối trong như tiếng hát
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa
Hai câu đầu tả cảnh có gì độc đáo?
Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ở 2 câu đầu?
*Cảnh thiên nhiên hiện lên qua âm thanh,cảnh đẹp, thanh bình của thiên nhiên rừng núi.
*So sánh, tiếng suối với tiếng hát xa, động từ lồng, đệp từ ,thiên nhiên hòa hợp với nhau sống động.
Qua việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật, hai câu thơ cho ta thấy vẻ đẹp của thiên nhiên như thế nào.
* Thiên nhiên trong trẻo, tươi sáng, gần giũ, gợi niềm vui cho con người.
www.themegallery.com
II. Đọc hiểu:
“Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà”
Cảnh khuya như vẽ
lo nỗi nước nhà
chưa ngủ
Chưa ngủ
“ Người chưa ngủ” ở câu thơ thứ 3 vì lí do gì?.
+ Chưa ngủ vì thưởng ngoạn vẻ đẹp của thiên nhiên.
Điều đó nói lên tác giả là người như thế nào?.
+ Yêu thiên nhiên, hòa hợp với thiên nhiên.
“ Người chưa ngủ ở câu cuối thể hiện tâm trạng gì ở nhà thơ?.
Nhà thơ lo cho cuộc kháng chiến làm sao để thắng lợi.
Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Và hai câu cuối diễn tả tâm trạng gì của nhà thơ?.
+ Điệp ngữ, nhà thơ thiết tha với vẻ đẹp của thiên nhiên và lo cho vận mệnh của đất nước.
www.themegallery.com
II. Đọc hiểu:
“Nguyệt chính viên” có nghĩa là gì?.
Trăng tròn nhất
Câu thơ thứ 2 sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Tác dụng của BPNT đó?.
+ Sử dụng điệp từ, nhấn mạnh sức sống mùa xuân đang tràn ngập cả đất trời.
Hai câu thơ đầu gợi tả cảnh tượng gì?.
Không gian cao rộng , bát ngát, tràn ngập ánh trăng và sức sống của mùa xuân trong đêm rằm tháng giêng .
II. Đọc hiểu:
+ Giữa cảnh xuân ấy tác giả đang làm gì?.
Bác cùng các đồng chí lãnh đạo đang bàn việc nước
www.themegallery.com
Em hiểu câu thơ Nguyệt mãn thuyền có nghĩa là gì ?
Nguyệt mãn thuyền : Trăng đầy thuyền
www.themegallery.com
Con tuyền trở cả trăng và người đang trên sông, lúc này Bác đang bàn việc quân nhưng đồng thời Bác cũng đang thưởng thức trăng, đều đó cho ta thấy phong thái gì ở Bác?
Phong thái ung dung, tinh thần lạc quan rộng mở với thiên nhiên
Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang xuân thủy tiếp xuân thiên,
Trăng
Sông, nưuớc, trời
Tròn đầy, sáng nhất
Tràn ngập sắc xuân
Cảnh sông nưuớc đêm rằm tháng giêng
Không gian cao rộng, bát ngát,
tràn đầy ánh sáng, tràn đầy sắc xuân.
Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền
Con ngưuời
Bàn bạc việc quân
Ung dung, lạc quan
Đi trên thuyền chở đầy trăng
Thảo luận cặp đôi:(3 phút)
Em hãy so sánh mối quan hệ giữa trăng và người trong bài “Cảnh khuya” với trăng và người trong bài “Rằm tháng giêng”?
“Rằm tháng giêng”
“Cảnh khuya”
Trăng với con người còn khoảng cách, con người say đắm thưởng ngoạn trăng từ xa.
Trăng không chỉ là bầu bạn, là tri ân, tri kỉ ngồi cùng thuyền bàn việc quân, trăng còn đi vào trái tim thi sĩ, chiến sĩ Hồ Chí Minh.
II. Đọc hiểu:
+ Thơ thất ngôn tứ tuyệt, hình ảnh so sánh, điệp ngữ, nhiều hình ảnh thiên nhiên đẹp.
+ Màu sắc thơ cổ điển mà bình dị tự nhiên
II. Đọc hiểu:
- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt đường luật
- Kết hợp miêu tả và biểu cảm
- Ngôn từ gợi cảm
- Biện pháp tu từ được vận dụng tinh tế, sáng tạo
II. Đọc hiểu:
www.themegallery.com
Chọn môn
C©u 1: Sãng ©m kh«ng thÓ truyÒn trong m«i tr­êng nµo?
Tự do
4 chữ
Thất ngôn tứ tuyệt
Lục bát
Bài thơ cảnh khuya và rằm tháng giêng thuộc thể thơ gì ?
Câu 1
Chọn môn
C©u 1: Sãng ©m kh«ng thÓ truyÒn trong m«i tr­êng nµo?
Tuyết
Mây
Gió
Trăng
Hình ảnh thiên nhiên nào xuất hiện ở hai bài thơ?
C�U 2
Chọn môn
C©u 1: Sãng ©m kh«ng thÓ truyÒn trong m«i tr­êng nµo?
Là bài thơ về làng cảnh Việt Nam
Là bài thơ lục bát hay
Màu sắc thơ cổ điển mà bình dị tự nhiên
Bài thơ mang nhiều hoài niệm
Nhận xét nào sau đây đúng về bài thơ rằm tháng giêng?
C�U 3
Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:
- Học thuộc lòng hai bài thơ, học thuộc ghi nhớ
- Chuẩn bị bài kiểm tra tiếng Việt 45 phút
Cảm ơn quý thầy cô
Và các em!