(1) Chim sâu hỏi chiếc lá:
- (2) Lá ơi! (3) Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi!
- (4) Bình thường lắm, chẳng có gì đáng kể đâu.

(Trần Hoài Dương)

Lá ơi!

- Thành phần CN được rút gọn.

KTBC: Tìm câu rút gọn và cho biết thành phần nào của câu được rút gọn ? Rút gọn câu như vậy để làm gì? Hãy phục hội lại thành phần được rút gọn.
- Câu văn ngắn gọn hơn, thông tin nhanh, tránh lặp lại từ ngữ đã xuất hiện trong câu đứng trước.

- Lá hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi!
- Cuộc đời tôi bình thường lắm, chẳng có gì đáng kể đâu.


–>Có đầy đủ CN và VN



Ví dụ 1: Hãy xác định CN và VN trong các câu sau:
(1) Ôi, em Thủy ! (2) Tiếng kêu sửng sốt của cô giáo làm tôi giật mình. (3) Em tôi bước vào lớp.
(Khánh Hoài)

(1) Ôi, em Thủy !



(2)Tiếng kêu sửng sốt của cô giáo làm tôi giật mình.

(3) Em tôi bước vào lớp.

> loại câu không cấu tạo theo mô hình CN – VN
> Không có CN và VN
CN VN
CN VN
> Câu đặc biệt
>cấu tạo theo mô hình CN – VN ->Câu bình thường
VD2: Tìm câu đặc biệt trong các câu sau:
Sài Gòn. Mùa xuân năm 1975. Các cánh quân đã sẵn sàng cho trận tấn công lịch sử.
Sài Gòn. Mùa xuân năm 1975.
a) Một đêm mùa xuân. Trên dòng sông êm ả, cái đò cũ của bác tài Phán từ từ trôi.
(Nguyên Hồng)
b) Đoàn người nhốn nháo lên. Tiếng reo. Tiếng vỗ tay.
(Nam Cao)
c) “Trời ơi!", Cô giáo tái mặt và nước mắt giàn giụa. Lũ nhỏ cũng khóc mỗi lúc một to hơn
(Khánh Hoài)
d) An gào lên:
- Sơn! Em Sơn! Sơn ơi!
- Chị An ơi!
Sơn đã nhìn thấy chị.
(Nguyễn Đình Thi)
VD3: Tìm câu đặc biệt trong các đoạn trích sau:
a) Một đêm mùa xuân. Trên dòng sông êm ả, cái đò cũ của bác tài Phán từ từ trôi.
(Nguyên Hồng)
b) Đoàn người nhốn nháo lên. Tiếng reo. Tiếng vỗ tay.
(Nam Cao)
c) “Trời ơi!", Cô giáo tái mặt và nước mắt giàn giụa. Lũ nhỏ cũng khóc mỗi lúc một to hơn
(Khánh Hoài)
d) An gào lên:
- Sơn! Em Sơn! Sơn ơi!
- Chị An ơi!
Sơn đã nhìn thấy chị.
(Nguyễn Đình Thi)
VD3: Tìm câu đặc biệt trong các đoạn trích sau:
X
X
X
X
1) Ôi! Trăm hai mươi lá bài đen đỏ, có cái ma lực gì mà run rủi cho quan mê được như thế?.
(Phạm Duy Tốn)
2) Cha ôi! Cha! Cha chạy đi đâu dữ vậy?
(Hồ Biểu Chánh)
3) Chiều, chiều rồi. Một chiều êm ả như ru văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào.
(Thạch Lam)
4) Khi thì ở chợ Cuối Chắm, ở đò Tràng Thưa, khi lại về phố Rỗ, chợ Bì, chợ Bưởi.
(Nguyễn Đình Thi)
BTTLN (3’): Tìm và nêu tác dụng của câu đặc biệt trong các đoạn trích sau:
BT1/ T29: Tìm và nêu tác dụng của câu đặc biệt và câu rút gọn.
a) Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý. Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy. Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm. Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày. Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.
(Hồ Chí Minh)
b) Đứng trước tổ dế, ong xanh khẽ vỗ cánh, uốn mình, giương cặp răng rộng và nhọn như đôi gọng kìm, rồi thoắt cái lao nhanh xuống hang sâu. Ba giây... Bốn giây... Năm giây... Lâu quá!


c) Sóng ầm ầm đập vào những tảng đá lớn ven bờ. Gió biển thổi lồng lộng. Ngoài kia là ánh đèn sáng rọi của một con tàu. Một hồi còi.

(Vũ Tú Nam)
(Nguyễn Trí Huân)
Làm cho câu văn ngắn gọn hơn, thông tin nhanh, tránh lặp lại từ ngữ đã xuất hiện trong câu đứng trước.
- Xác định thời diễn ra sự việc được nói đến trong đoạn văn.
- Bộc lộ cảm xúc.
Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện tượng.
III/ Tự học:
- Hoàn thành tất cả các bài tập vào vở bài tập.
- Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 5 – 7 câu) tả cảnh quê hương em, trong đó có sử dụng câu rút gọn và câu đặc biệt.