SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO HÀ NỘI
TRƯỜNG THPT HỒNG THÁI
GV :NGUYỄN THỊ NGỌC ANH
CHÀO MỪNG
CÁC EM HỌC SINH THAM GIA TIẾT HỌC NGÀY HÔM NAY
Chủ đề : Muối
NHÀ VUA THIẾU MUỐI !
Ngày xưa, ở một vương quốc nọ, nhà vua có ba cô công chúa rất xinh đẹp. Tuy nhiên, nhà vua yêu quý cô con gái út nhất vì cô không những xinh đẹp mà còn khéo léo và dịu dàng hơn. Một hôm, khi đang nói chuyện cùng các con của mình, nhà vua bỗng hỏi:
- Các con hãy nói cho cha biết các con yêu quý ta tới mức nào?
Công chúa cả ví cha như vàng, ngọc, kim cương; còn cô hai thì nói yêu vua cha như trời cao, biển rộng. Nhà vua lấy làm hài lòng lắm.
- Thế còn con, con yêu quý cha tới mức nào?- Nhà vua quay sang hỏi cô út.
Con yêu cha như yêu hạt muối ạ!- Công chúa út đáp
- Cái gì? Chẳng lẽ con ví ta như hạt muối các nhà hay cất ở xó bếp ư?- Nhà vua vô cùng tức giận và ra lệnh đuổi cô công chúa út ra khỏi kinh thành.
Vừa đói, mệt và sợ hãi, công chúa cứ lang thang mãi, không biết đi đâu và rồi cô lạc vào một khu rừng và ngủ thiếp đi dưới một gốc cây. Hoàng tử nước láng giềng đi săn bắt gặp và đưa cô về cung điện của mình. Sau khi nghe công chúa kể lại sự tình, chàng an ủi:
- Nàng đừng lo lắng nữa. Ta nhất định sẽ giúp đỡ nàng.
Tuần lễ sau, Hoàng tử mời nhà vua vương quốc bên cạnh sang chơi và tiếp đãi rất trọng thể. Tiệc mừng tất thảy đều dùng đĩa vàng, thìa ngọc với mọi thứ cao lương mỹ vị, tuy nhiên hoàng tử đã dặn đầu bếp không được cho muối vào các món ăn.
Nhà vua ăn tiệc mới đến miếng thứ ba thì đã kêu lên: - Nhạt quá, ta không thể ăn được nữa, ta chẳng thấy ngon miệng chút nào cả.
Lúc này Hoàng tử mới nói:
- Thưa Hoàng đế, tôi nghe nói rằng nhà vua không thích muối và chính nhà vua đã đuổi con gái của mình đi vì nàng đã ví vua cha như hạt muối. Do vậy, tôi đã bảo đầu bếp không cho muối vào thức ăn đấy ạ.

- Ta rất hối hận- nhà vua nói
- Giờ đây Ta đã hiểu ra rằng hạt muối tuy bé nhỏ mà không hề tầm thường. Không ai có thể sống mà thiếu muối được.

« …  Thêm cái đói muối. Hũ muối nhà nào cũng ăn tới hột cuối cùng rồi. Hết muối phải đổ nước ngâm cái hũ một đêm rồi dốc ra lấy nước mặn mặn đó ăn với cơm. Bây giờ cái hũ cũng hết mặn. Con nít khóc kêu mẹ :
- Mẹ ơi, mẹ ơi, cho con cái mặn.
Mẹ cũng phải khóc. Nước da người nào cũng tái lét, bủng rẹt. Má con gái không còn màu đỏ. Hai ông già không có muối ăn, thở không nổi, ăn vào bao nhiêu, nôn ra bấy nhiêu rồi chết… » 
Trích « Đất Nước đứng lên » của Nguyên Ngọc.
Con có suy nghĩ gì khi nghe nội dung đoạn văn bản?
2. Công thức: gồm kim loại + gốc axit
- Công thức chung: MxAy
Trong đó: M - Kim loại (hoặc nhóm amoni - NH4)
A – gốc axit
x, y – chỉ số nguyên tử (hay nhóm nguyên tử)
VD: Na2CO3 ; NaHCO3; NH4NO3; (NH4)2SO4
Kiến thức đã học về MUỐI

1. Định nghĩa:
Muối là hợp chất mà phân tử gồm một hay nhiều nguyên tử kim loại (hoặc nhóm amoni - NH4) liên kết với một hay nhiều gốc axit.
3. Tên gọi:
Tên muối = tên kim loại (chỉ kèm hóa trị nếu kim loại có nhiều hoá trị) hoặc amoni + tên gốc axit
VD: Na2SO4 : natri sunfat; Na2SO3 : natri sunfit
ZnCl2 : kẽm clorua Fe(NO3)3: sắt (III) nitrat
KHCO3 : kali hiđrocacbonat; (NH4)2SO4 : Amoni sunfat


4. Phân loại
a. Muối trung hoà: là muối mà trong gốc axit không có hiđro.
VD: Na2SO4 ; Na2SO3; Na2CO3 ; CaCO3
b. Muối axit: là muối mà trong đó gốc axit của phân tử còn nguyên tử hiđro H chưa được thay thế bằng kim loại.
(Hoá trị của gốc axit bằng số nguyên tử hiđro đã được thay thế bằng kim loại)
VD: Na2CO3; NaHCO3; KHCO3
I. TÍNH CHẤT HOÁ HỌC CỦA MUỐI
QS TN và trả lời các nội dung vào phiếu học tập
I. TÍNH CHẤT HOÁ HỌC CỦA MUỐI
QS TN và trả lời các nội dung vào phiếu học tập
- xuất hiện kim loại bạc bám bên ngoài dây đồng.
- Dd từ không màu thành xanh lam
Cu + 2AgNO3 -> Cu(NO3)2 + 2Ag
Muối + KL -> muối mới + KL mới
Bạc nitrat
(silve nitrate)
Đồng (II) nitrate
(copper (II) nitrate)
- xuất hiện kết tủa trắng
BaCl2 + H2SO4 -> BaSO4(r) + 2HCl
Bari clorua
(Barium chloride)
Bari sunfat
(Barium sulfate)
Muối + acid -> muối mới + acid mới
- xuất hiện kết tủa trắng
AgNO3 + NaCl -> AgCl (r) + NaNO3
Natri clorua
(sodium chloride)
Muối + muối -> 2 muối mới
- xuất hiện kết tủa xanh lam
CuSO4+ 2NaOH-> Cu(OH)2 (r) + Na2SO4
Muối + base-> muối mới + base mới
- Sinh ra khí Oxi làm bùng cháy tàn đóm đỏ
II. Phản ứng trao đổi trong dung dịch
1. Nhận xét về các phản ứng hoá học của muối
2. Phản ứng trao đổi
3. Điều kiện xảy ra phản ứng trao đổi
BaCl2 + Na2SO4 -> BaSO4(r) + 2NaCl
CuSO4 + 2NaOH-> Cu(OH)2(r) + Na2SO4
Na2CO3 + H2SO4 -> Na2SO4 + CO2(k) + H2O
Phản ứng trao đổi là phản ứng hoá học, trong đó hai hợp chất trao đổi với nhau những thành phần cấu tạo của chúng để tạo ra những hợp chất mới
Phản ứng trao đổi trong dung dịch của các chất chỉ diễn ra nếu sản phẩm tạo thành có chất không tan hoặc chất khí
BẢNG TÍNH TAN TRONG NƯỚC CỦA CÁC AXIT – BAZƠ – MUỐI
Quan sát hình ảnh muối ăn, liên hệ thực tế, nêu những hiểu biết của con về muối ăn?
Tên gọi Natri clorua
Tên khác Muối ăn
Công thức phân tử NaCl
Phân tử khối 58,5 g/mol
Là chất kết tinh màu trắng, vị mặn, tan trong nước.
15
Trong tự nhiên muối natri clorua (muối ăn) có ở đâu?
Nước biển
Trong lòng đất
(muối mỏ)
Trạng thái tự nhiên của muối ăn ( NaCl)
Trạng thái tự nhiên của muối ăn ( NaCl)
1m3 nước biển chứa khoảng bao nhiêu kg muối natri clorua?
Trạng thái tự nhiên của muối ăn ( NaCl)
Biển nào có nồng độ muối cao nhất?

Nằm ở biên giới của 3 nước Isaren, Palestin và Jocdan (thuộc khu vực Trung Đông)
Nếu khai thác hết lượng muối ở Biển Chết thì đủ dùng cho khoảng 60 tỷ người trong vòng khoảng 10.000 năm
BIỂN CHẾT

Do nồng độ muối cao nên nước của Biển Chết có khối lượng riêng lớn, chính vì vậy một số vật thể mà thông thường không nổi trong nước vẫn có khả năng nổi trên nước của biển này.



Em có biết ?
Nếu như toàn bộ nước trong các đại dương và biển bốc hơi, ta sẽ thu được một lượng muối natri clorua khổng lồ, đủ trải trên bề mặt Trái Đất một lớp muối có chiều dày tới 37 m
muối mỏ
Trạng thái tự nhiên của muối ăn ( NaCl)
Muối mỏ được hình thành như thế nào?
23
Một số mỏ muối
Mỏ muối Asse ở Remlingen - Đức
Một số mỏ muối
Mỏ muối ảo giác - “động thiên đường” của nước Nga
Một số mỏ muối
Mỏ muối Nemocon, thu hút khách du lịch nhiều nhất ở Colombia.
Cách khai thác muối?
Chuẩn bị ruộng làm muối.
Dẫn nước biển vào
sản xuất
Khai thác muối
Tinh chế muối


Chuyển muối vào kho.
Kiểm tra chất lượng 


Cách khai thác muối NaCl từ nước biển
? Căn cứ vào vị trí địa lý hãy cho biết những vùng nào có thể khai thác muối ăn từ nước biển.
? Những địa phương nào ở Việt Nam ta sản xuất muối ăn từ nước biển.
Ninh Thuận là địa phương dẫn đầu cả nước về diện tích sản xuất muối công nghiệp với khoảng 3.700 ha, gồm 4 cánh đồng muối lớn là Quán Thẻ, Cà Ná, Tri Hải, Đầm Vua.
Cho biết cách khai thác muối NaCl từ
mỏ muối?
Mỏ muối Wielicka ở Ba Lan

Ở những nơi có mỏ muối, khai thác bằng cách đào hầm hoặc giếng sâu qua các lớp đất, đá đến mỏ muối.
Sau khi khai thác được nghiền nhỏ và tinh chế để có muối sạch.
Thảo luận cặp: (3 phút)
Quan sát 1 số hình ảnh, liên hệ thực tế thảo luận theo cặp và ghi các ứng dụng của muối NaCl ra phiếu học tập.
+ Chế tạo hợp kim
+ Chất trao đổi nhiệt
+Sản xuất thủy tinh
+Chế tạo xà phòng
+Chất tẩy rửa tổng hợp
Điện phân dung dịch
NaCl
Cl2
NaOH
H2
Điện phân
nóng chảy
Chất tẩy trắng
Chất diệt trùng
Chế tạo xà phòng
Công nghiệp giấy
Nhiên liệu
Bơ nhân tạo
Sản xuất axit clohiđric
Sản xuất chất dẻo PVC
Chất diệt trùng, trừ sâu,
diệt cỏ
Sản xuất axit clohđric
Sơ đồ một số ứng dụng quan trọng của natri clorua
Na
NaHCO3
Na2CO3
NaClO
Gia vị và bảo quản thực phẩm
Cl2
Thảo luận nhóm (3 phút)
Xây dựng sơ đồ một số ứng dụng quan trọng của muối NaCl
+ Chế tạo hợp kim
+Chất trao đổi nhiệt
+SX thủy tinh
+Chế tạo xà phòng
+Chất tẩy rửa tổng hợp
(2)
+Chất tẩy trắng
+Chất diệt trùng
+Chế tạo xà phòng
+Công nghiệp giấy
+Nhiên liệu
+Bơ nhân tạo
+Sản xuất HCl
+SX chất dẻo PVC
+Chất diệt trùng, trừ sâu, diệt cỏ.
+SX HCl
35
+ Chế tạo hợp kim
+Chất trao đổi nhiệt
+SX thủy tinh
+Chế tạo xà phòng
+Chất tẩy rửa tổng hợp
(2)
NaCl
Na
Cl2
NaHCO3
Na2CO3
Gia vị, bảo quản thực phẩm
NaClO
NaOH
H2
Cl2
+Chất tẩy trắng
+Chất diệt trùng
+Chế tạo xà phòng
+Công nghiệp giấy
+Nhiên liệu
+Bơ nhân tạo
+Sản xuất HCl
+SX chất dẻo PVC
+Chất diệt trùng, trừ sâu, diệt cỏ.
+SX axit HCl
LÀM
GIA VỊ
BẢO QUẢN
THỰC PHẨM
37
LÀM
GIA VỊ
BẢO QUẢN
THỰC PHẨM
Ảnh hưởng xấu của muối ăn

40
Ngoài các ứng dụng trên, trong đời sống em còn biết những ứng dụng hay mẹo vặt nào của muối ăn?
41
Giữ cho gương sáng bóng: Nếu cửa kính trong nhà bạn bị hoen ố, bạn chỉ cần lấy giẻ bọc một nhúm muối, nhúng nước cho hơi ướt, chà mạnh lên kính, rồi dùng khăn sạch lau khô lại, kính sẽ sáng loáng.

- Tẩy vết khó chùi rửa ở xoong chảo: Rắc muối lên chỗ dơ, để một giờ sau đó chùi rửa lại, xoong chảo sẽ sạch.
Mẹo vặt về muối natri clorua
42
Bảo quản đồ thủy tinh: Khi mua về, bạn cho vào nồi nước có pha muối, nấu sôi lên. Sau đó để thật nguội rồi vớt ra và rửa lại bằng nước lạnh, đồ thủy tinh sẽ có thể chịu nhiệt tốt.

- Tẩy quần áo dơ: Vắt chanh tươi lên quần áo bị dơ, sau đó lấy muối bột rắc lên, để một đêm và giặt lại bằng xà phòng và nước lạnh.
Mẹo vặt về muối:
Câu 2: Nước muối sinh lí là dung dịch muối ăn có nồng độ:
A. 9% B. 0,9% C. 20% D.2%
Câu 1: Người dân khai thác muối được gọi là gì?
A. Diêm dân C. Công nhân
B. Nông dân D. Ngư dân
BÀI TẬP
A
B
Câu 2: Sử dụng muối như thế nào thì tốt cho sức khỏe?
A. Không quá 30 - 40g muối mỗi ngày.
B. Không quá 6 - 10g muối mỗi ngày.
C. Không quá 6 - 10g muối mỗi tuần.
D. Không quá 6 - 10kg muối mỗi tháng.
B
Bài tập 1 trang 36 (SGK)
Có những muối sau : CaCO3 ; CaSO4 ; Pb(NO3)2 ; NaCl . Muối nào nói trên :

a) không được phép có trong nước ăn vì tính độc hại của nó ?...................
b) không độc nhưng cũng không được có trong nước ăn vì vị mặn của nó ?.............
c) không tan trong nước, nhưng bị phân hủy ở nhiệt độ cao ?.....................
d) Rất ít tan trong nước và khó bị phân hủy ở nhiệt độ cao ?.....................
Pb(NO3)
NaCl
CaCO3
CaSO4
Bài tập 2 trang 36 (SGK)
Hai dung dịch tác dụng với nhau, sản phẩm thu được có NaCl. Hãy viết 2 phương trình hóa học minh họa?
Đáp án:



NaOH(dd) + HCl(dd) NaCl(dd) + H2O(l)
BaCl2(dd) + Na2SO4(dd) 2NaCl(dd) + BaSO4(r)
Bài tập 3 trang 36 (SGK)
a - Viết phương trình điện phân dung dịch muối ăn (có màng ngăn)?
b - Những sản phẩm của sự điện phân dung dịch NaCl ở trên có nhiều ứng dụng quan trọng:
Khí clo dùng để: 1)……..2)………3)………
Khí hiđro dùng để: 1)………2)……….3)……….
Natri hiđroxit dùng để: 1)………2)……….3)……..
Điền những ứng dụng sau đây vào chỗ trống ở trên cho phù hợp:
Tẩy trắng vải, giấy; nấu xà phòng; sản xuất axit clohiđric; chế tạo hóa chất trừ sâu, diệt cỏ dại; hàn cắt kim loại; sát trùng, diệt khuẩn nước ăn; nhiên liệu cho động cơ tên lửa; bơm khí cầu, bóng thám không; sản xuất nhôm, sản xuất chất dẻo PVC; chế biến dầu mỏ



Đáp án:

Quỳ tím
-
-
đỏ
xanh
dd AgNO3
↓ trắng
-
X
X
PTHH: NaCl + AgNO3 → AgCl ↓ + NaNO3
Bằng phương pháp hóa học hãy nhận biết các lọ đựng các dung dịch bị mất nhãn sau:
NaCl, KNO3, H2SO4, NaOH
TỔNG KẾT BÀI HỌC BẰNG SƠ ĐỒ TƯ DUY
1. Trạng thái tự nhiên.
Ruộng muối
Mỏ muối
? Trong tự nhiên muối ăn có ở đâu?
2. Cách khai thác.
Muối iốt
Muối ăn ngày nay là muối tinh, chứa chủ yếu là NaCl nguyên chất (95% hay nhiều hơn). Thông thường nó được bổ sung thêm iốt dưới dạng của một lượng nhỏ KI. Nó được sử dụng trong nấu ăn và làm gia vị. Muối ăn chứa iốt làm tăng khả năng loại trừ các bệnh có liên quan đến thiếu hụt iốt. Iốt là chất quan trọng trong việc ngăn chặn việc sản xuất không đủ của các hoóc môn tuyến giáp, thiếu iốt là nguyên nhân của bệnh bướu cổ hay chứng đần ở trẻ em và chứng phù niêm ở người lớn.
? Muối iot là gì
? Một số người cho rằng muối thô tốt cho sức khỏe hơn muối đã qua tinh chế. Quan điểm của em về ý kiến này
Bệnh bướu cổ
Ăn nhạt quá có nguy hiểm?
SKĐS - Muối, hay natriclorua (NaCl) có lẽ là chất mà loài người không thể thiếu trong thức ăn hàng ngày, thậm chí đối với nhiều người, có thể thiếu thịt chứ không thể thiếu... muối trong bữa ăn. Ăn quá nhiều muối đã được chứng minh là có hại đối với tim mạch và huyết áp nhưng ăn nhạt quá dẫn đến thiếu muối thì cũng nguy hiểm không kém.
Vai trò của muối trong cơ thể
Trong cơ thể, muối đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì áp lực thẩm thấu, giữ cho cân bằng lượng nước bên trong, ngoài tế bào và trong lòng mạch máu. Ngoài ra, muối còn có vai trò trong việc duy trì điện thế tế bào, dẫn truyền xung động thần kinh, đảm bảo thăng bằng kiềm toan. Điều hòa natri trong cơ thể do hormon vỏ thượng thận aldosteron (tái hấp thu Na và thải K , H qua ống thận) và hormon vasopressin (hay ADH, hormon chống bài niệu) của tuyến hậu yên. Natri máu bình thường là 135 - 145 mEq/l. Muối trong máu giảm khi lượng natri máu dưới 135mEq/l.
Một chế độ ăn ít muối là khi lượng thức ăn, nước uống trong 24 giờ đưa vào cơ thể có tổng lượng NaCl dưới 2.400mg (tương đương với khoảng 1 thìa cà phê). Cơ thể cần một lượng muối tối thiểu là 500mg/ngày với điều kiện là muối không bị mất đi qua nước tiểu, mồ hôi hoặc các loại dịch khác.
Đối với những người ăn kiêng muối quá mức, lượng natri máu giảm nhiều sẽ ảnh hưởng không tốt tới sức khỏe, thậm chí có thể tử vong nếu lượng natri máu xuống quá thấp.
Cơ quan đầu tiên bị ảnh hưởng khi natri máu hạ quá mức bình thường đó là não bộ. Lượng natri thấp làm cho nhu mô não bị phù (phù não) gây nên các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, mất tập trung, nôn mửa, rối loạn ý thức và nặng hơn: co giật, hôn mê. Các triệu chứng xuất hiện nặng nề nếu hạ natri nhanh và đột ngột.
Khi natri máu giảm, áp lực thẩm thấu trong lòng mạch máu bị giảm dẫn đến huyết áp thấp hoặc tụt. Khi huyết áp tụt sẽ làm các cơ quan quan trọng của cơ thể như tim, não, thận, gan, hệ cơ... bị thiếu ôxy và các chất dinh dưỡng từ đó làm cho cơ thể mệt mỏi, suy kiệt.
Natri máu giảm cũng làm cho nước tự do thoát ra ngoài khoảng kẽ dẫn đến hiện tượng phù tay, chân hoặc nặng hơn: phù toàn thân.

 Những tác hại nguy hiểm của việc thừa muối trong cơ thể
Thừa muối cũng gây ra hậu quả nghiêm trọng như thiếu muối. Khi lượng muối bị dư, nó sẽ đi vào dịch cơ thể trong đó có máu. Khi lượng muối trong máu tăng cao, nước trong tế bào được huy động vào máu để pha loãng muối.
Tế bào mất nước nên đòi hỏi phải được cung cấp nước, điều này cũng lý giải tại sao khi ăn mặn thì khát nước. Cảm giác khát nước dẫn đến việc uống quá lượng nước cơ thể cần, nước tích tụ trong cơ thể sẽ gây tăng huyết áp, căn bệnh được gọi là “kẻ giết người thầm lặng”, vì nó diễn biến âm thầm và gây nhiều biến chứng nguy hiểm như: đột quỵ, đau tim...
Khi trong cơ thể có quá nhiều muối, cơ thể sẽ tự động tăng đào thải natri qua nước tiểu, kéo theo mất kali, canxi và nhiều khoáng chất khác, gây áp lực lên hệ bài tiết.
Hệ thống tim mạch, thận và hệ tiết niệu phải tăng cường hoạt động nên sẽ sớm bị suy giảm chức năng, tăng nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch, suy tim, suy thận, sỏi thận...
 Ăn bao nhiêu là đủ lượng muối cho cơ thể
Thừa hay thiếu muối đều gây hại cho sức khỏe? Vậy ăn bao nhiêu là vừa đủ? Các nhà dinh dưỡng học đề nghị một người trưởng thành mỗi ngày chỉ nên ăn 3 – 6 gam muối.
Ngoài tránh lạm dụng muối trong chế biến thức ăn, còn phải hạn chế sử dụng thực phẩm chế biến sẵn có nhiều natri như mì ăn liền, các món dưa chua, thức ăn nhanh như khoai tây chiên, snack, bánh phồng tôm...
Thay vào đó chúng ta nên ăn nhiều rau xanh, tươi và hoa quả vì trong những thực phẩm này có chứa kali, nó có công dụng cân bằng những tác động của muối lên cơ thể.
Riêng người bị bệnh cao huyết áp chỉ nên nạp tối đa 2 – 4 gam muối/ ngày, nếu dùng muối i-ốt thì liều lượng phải thấp hơn nữa vì nó có độ mặn cao hơn muối thường.

Chân thành cảm ơn thầy cô và các em !