Kiểm tra bài cũ
Đọc thuộc lòng 2 bài thơ Cảnh khuya và Rằm tháng giêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Tiếng gà trưa
Xuân Quỳnh
1.Tác giả
- Xuân Quỳnh (1942-1988) quê La Khê- Hà Đông- Hà Tây, là nhà thơ nữ xuất sắc trong nền thơ hiện đại Việt Nam.
- Thơ gần gũi, biểu hiện những rung động, khát vọng chân thành, tha thiết, và giàu nữ tính
+ Tác phẩm chính: Chồi biếc (1963), Hoa dọc chiến hào (1968), Sân ga chiều em đi (1984), Tuyển tập truyện thiếu nhi( 1995).
I. Đọc và tìm hiểu chung
2. Tìm hiểu chung về văn bản
a.Đọc và giải nghĩa từ khó
 - GV đọc mẫu- gọi HS đọc- nhận xét cách đọc
- Hướng dẫn Hs giải nghĩa từ ngữ khó

Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục... cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ

TiÕng gµ trư­a
æ r¬m hång nh÷ng trøng
Nµy con gµ m¸i m¬
Kh¾p m×nh hoa ®èm tr¾ng
Nµy con gµ m¸i vµng
L«ng ãng như­ mµu n¾ng



Tiếng gà trưua
Có tiếng bà vẫn mắng
- Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt!
Cháu về lấy gưuơng soi
Lòng dại thơ lo lắng

Tiếng gà truưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp

Cứ hàng năm hàng năm
khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
cháu đuược quần áo mới
Ôi cái quần chéo go
ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt.

Tiếng gà trưua
mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng


Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi,cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
ổ trứng hồng tuổi thơ.



Tác giả: Xuân Quỳnh



Tiếng gà trưa

2. Tìm hiểu chung về văn bản
a.Đọc và giải nghĩa từ khó
 - GV đọc mẫu- gọi HS đọc- nhận xét cách đọc
- Hướng dẫn Hs giải nghĩa từ ngữ khó
b. Tác phẩm
* Hoàn cảnh:  
Được viết trong thời kỳ đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, được trích từ tập “ Hoa dọc chiến hào” năm 1968- tập thơ đầu tay của tác giả.
Khổ 1 gồm 7 dòng; khổ 2 gồm 6 dòng; khổ 3 : 6 dòng; khổ 4: 14 dòng; khổ 5 : 10 dòng.
Số chữ trong câu: 5 chữ. Tuy nhiên có dòng số chữ có thể hơn 5
Gieo vần cách ở cuối câu.
- Thể thơ:
5 tiếng
- Phưuơng thức biểu đạt:
- Bố cục:
3 phần.
- P 1: Bảy câu đầu ( khổ 1): tiếng gà cất lên trên đường hành quân khơi nguồn cảm xúc.
- P 2 : 26 câu thơ tiếp ( khổ 2,3,4) Tiếng gà gọi về tuổi thơ.
- P 3 : còn lại : Tiếng gà giục giã tinh thần chiến đấu.

Mạch cảm xúc: hiện tại -> quá khứ -> hiện tại.
Biểu cảm, tự sự, miêu tả.
1.Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê.
Trên đưuờng hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
"Cục...cục tác cục ta"
Nghe xao động nắng truưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ

(Thị giác)
(Xúc giác)
(Cảm xúc )
- Âm thanh quen thuộc: tiếng gà nhảy ổ:
Cục…cục tác, cục ta
- Thời điểm: Buổi trưa, nắng trong xóm nhỏ, trên đường hành quân.
- Điệp từ “ nghe”( 3 lần)-> tạo ra những liên tưởng nghệ thuật
-> Là người có tâm hồn ,tình yêu làng quê thắm thiết, sâu nặng, kỷ niệm tuổi thơ luôn thường trực trong lòng nhà thơ.


....


Tiếng gà trưa
ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng




Tiếng gà trưa
Có tiếng bà vẫn mắng
- Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt!
Cháu về lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng

Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp

Cứ hàng năm hàng năm
khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
cháu được quần áo mới
Ôi cái quần chéo go
ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt.

Tiếng gà trưa
mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng


Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi,cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
ổ trứng hồng tuổi thơ.



Tác giả: Xuân Quỳnh



Tiếng gà trưa

2. Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ
 a. Kỷ niệm về ổ trứng và đàn gà .

* Khổ thơ thứ hai : Tiếng gà khơi dậy:
- Hình ảnh những con gà mái mơ.
- Hình ảnh những con gà mái vàng.
- Ổ rơm hồng những trứng.
- Nghệ thuật: tính từ, điệp ngữ
+ Sử dụng những tính từ chỉ màu sắc tươi sáng( hồng, mơ, vàng, đốm trắng, óng...) -> gợi vẻ đẹp tươi sáng, đầm ấm, hiền hòa, bình dị của làng quê.
+ Sử dụng điệp từ “ này”-> như giới thiệu một cách đầy hồ hởi, vui sướng hân hoan khiến người đọc như đang nhìn thấy trước mắt những con gà mái mơ, mái vàng

Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng
Kỉ niệm về ổ trứng, đàn gà

Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng
Tính từ gợi tả
Phép liệt kê,so sánh, điệp từ
b. Kỷ niệm về bà
- Tò mò xem trộm gà đẻ bị bà mắng
Tiếng gà trưa
Có tiếng bà vẫn mắng
- Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt !
Cháu về lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng
Bà luôn quan tâm, lo lắng , mong muốn cháu có khuôn mặt đẹp.
* Khổ thơ thứ ba : tiếng gà khơi dậy kỉ niệm nhìn gà đẻ, bị bà mắng yêu.
* Khổ thơ thứ tư: Tiếng gà khơi dậy :
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp

Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
Người bà hiện lên mang vẻ đẹp của những bà mẹ VN nghèo nhưng hết lòng vì con cháu
Qua niềm vui tuổi thơ, nỗi nhớ về bà
Tình cảm bà cháu thật sâu nặng, thắm thiết
Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt.
=> Niềm vui đơn sơ và ấm áp tình bà cháu.
=> Bà rất mực thương cháu, chịu thương, chịu khó, giàu đức hi sinh.
* Niềm vui của cháu
- Điệp ngữ “Vì”
- Liệt kê:Tổ quốc, xóm làng, bà , ổ trứng
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
ổ trứng hồng tuổi thơ

-Khẳng định mục đích chiến đấu cao đẹp của người chiến sĩ.
- Lòng yêu nước bắt nguồn từ tình yêu những gì bình dị , gần gũi nhất.
3. Những suy nghĩ của người cháu.
a. Suy tư về hạnh phúc.
- Mơ ước tuổi thơ đi vào giấc ngủ:
“ Giấc ngủ hồng sắc trứng”
-> Mơ được hạnh phúc, ấm no một mơ ước nhỏ bé, giản dị của trẻ em thời chiến.
b.Suy tư về hiện tại.
* Tiếng gà giục giã người chiến sĩ nhận thức trách nhiệm của người cầm súng:
-> Khẳng định niềm tin chân thật và chắc chắn của con người : Vì mục đích chiến đấu hết sức cao( Vì tổ quốc) cả nhưng cũng hết sức bình dị( tiếng gà, ổ trúng hồng).
Tác giả đặc tên cho tác phẩm là “Tiếng gà trưa” vì:
- Tiếng gà trưa là âm thanh khơi gợi cảm xúc.
- Tiếng gà trưa gắn liền với kỷ niệm tuổi thơ và tình bà cháu
- Tiếng gà trưa là mục đích chiến đấu
Tại sao tác giả lại đặt tên tác phẩm là “tiếng gà trưa”?
III. Tổng kết:
- Tiếng gà trưa đã gọi về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu. Tình cảm gia đình đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước.
1. Nghệ thuật :
- Thể thơ 5 tiếng
- Biểu cảm qua tự sự, miêu tả.
- Điệp ngữ , đảo ngữ , so sánh, tính từ , động từ...
- Hiện tại, quá khứ, hiện tại .
2. Nội dung.
SƠ ĐỒ TƯ DUY
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
:
Nắm lại nội dung và nghệ thuật bài thơ.
Đọc thuộc lòng và diễn cảm toàn bài thơ
Làm bài tập 2 SGK/151.
Viết 1 đoạn văn phát biểu cảm nghĩ của em sau khi học xong bài thơ.
Một thứ quà của lúa non: Cốm
Tìm hiểu tác giả, tác phẩm.
Tìm hiểu nội dung vă bản
+ Từ hương thơm của lúa non gợi nhớ đến cốm và sự hình thành của cốm.
+ Giá trị của cốm.
+ Ý nghĩa sâu xa trong việc hưởng thụ.
- Hiểu được khái niệm tùy bút, nét hay riêng của Thạch Lam để tạo lập văn bản này.
Xin cảm ơn các thầy cô và
các em học sinh
THẢO LUẬN
Nhóm 1,2: Cho biết tác dụng của việc lặp lại câu thơ ba chữ “Tiếng gà trưa”?
Nhóm 3,4: Tại sao tác giả lại đặt tên tác phẩm là “tiếng gà trưa”?
Nhóm 5: Em có nhận xét gì về hình ảnh và tình cảm tác giả diễn đạt trong bài thơ?