GVBM VÀ TẬP THỂ LỚP9

CHÀO MỪNG QUÍ THẦY CÔ ĐẾN DỰ GIỜ !
23 - 10 - 2020
Trường THCS Võ Duy Dương
HĐ Khởi động ( Kiểm tra bài cũ )
Câu 1: Ta có thể phát triển từ vựng tiếng Việt bằng mấy cách ? Hãy nói rõ đó là những cách nào ?
A.Bốn cách
B.Ba cách
C. Hai cách
D. Một cách






Câu 2 : Em hãy kể ra 3 từ ngữ mới, được dùng nhiều trong thế kỷ 21?

Đáp án: Đường cao tốc, siêu thị, thương mại điện tử…
Hình thành kiến thức
TIẾT 34: THUẬT NGỮ
I. Thuật ngữ là gì ?
1.Tìm hiểu ví dụ : SGK / tr 87,88
a. So sánh hai cách giải thích sau đây về nghĩa của từ nước và từ muối :

THUẬT NGỮ
I. THUẬT NGỮ LÀ GÌ ?
So sánh hai cách giải thích nghĩa của từ


�
(a)
Nước là chất lỏng
có trong ao, hồ, sông, biển, .

(b)
Nước là hợp chất của các nguyên tố hi-drô và ô-xi, có công thức là H2O


Nước
Nước
Cách giải thích dựa trên cơ sở dân gian ai nghe cũng hiểu
Cách giải thích dựa trên cơ sở khoa học( dùng trong các VB KH)
THUẬT NGỮ
I. THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
So sánh hai cách giải thích nghĩa của từ
(a)
Muối là tinh thể trắng, vị mặn, thường tách từ nước biển, dùng để ăn.
(b)
Muối là hợp chất mà phân tử gồm có một hay nhiều nguyên tử kim loại liên kết với một hay nhiều gốc a-xít.
Muối
Muối:
Cách giải thích dựa trên cơ sở dân gian không phải thuật ngữ
Dựa trên cơ sở khoa học và biểu thị khái niệm KHlà thuật ngữ

-Thạch nhũ là sản phẩm hình thành trong các hang động do sự nhỏ giọt của dung dịch đá vôi hoà tan trong nước có chứa a-xít các-bô-níc.
- Ba-dơ là hợp chất mà phân tử gồm có một nguyên tử kim loại liên kết với một hay nhiều nhóm hi-đrô-xít.
Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó.
Phân số thập phân là phân số mà mẫu là luỹ thừa của 10.
MÔN ĐỊA LÝ
NGỮ VĂN ( T. V )
HOÁ HỌC
TOÁN HỌC
Các từ, ngữ mà biểu thị khái niệm khoa học, được dùng trong các VBKH…đ gọi là thuật ngữ.
I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
1.Ví dụ: ( SGK/ tr 87,88)
* Ví dụ (a): SGK/ 87
* Ví dụ (b): SGK/ 88:

Các thuật ngữ:
Com-pu-tơ, File,
In-tơ-nét …
Thường được dùng trong lĩnh vực nào ?

2. Ghi nhớ ( SGK / 88 ):Thuật ngữ là những từ ngữ biểu thị khái niệm khoa học,công nghệ, thường được dùng trong các văn bản khoa học, công nghệ.
* Lưu ý: đôi khi thuật ngữ cũng được dùng trong các bản tin, phóng sự, bài bình luận …
Em hãy cho biết khái niệm của các thuật ngữ :
Thạch nhũ, ba-dơ, ẩn dụ
Chủ yếu được dùng trong loại văn bản nào?
 Chủ yếu được dùng trong các văn bản khoa học
 Được dùng trong công nghệ tin học

II. ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ
1. Em hãy nối cột A với cột B và tìm xem những thuật ngữ trong bảng có nghĩa nào khác không ? Vì sao ?

Trả lời (không)vì: Mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị một khái niệm khoa học và ngược lại mỗi khái niệm chỉ được biểu thị bằng một thuật ngữ.
Em hãy cho biết trong hai ví dụ sau,ở vd nào,từ muối có sắc thái biểu cảm ?

a/ Muối là một hợp chất có thể hòa tan trong nước.


b/ Tay nâng chén muối đĩa gừng ,
Gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau
Từ muối (ở b) có sắc thái biểu cảm: chỉ tình cảm sâu đậm của con người
 Đặc điểm 2: Thuật ngữ không có tính biểu cảm
(Không có sắc thái biểu cảm)
 Thuật ngữ
THUẬT NGỮ
I . Thuật ngữ là gì ?
II . Đặc điểm của thuật ngữ:
Ghi nhớ: SGK /tr 89
* Về nguyên tắc, trong mỗi lĩnh vực khoa học, công nghệ nhất định, mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị một khái niệm, và ngược lại, mỗi khái niệm chỉ được biểu thị bằng một thuật ngữ.
* Thuật ngữ không có tính biểu cảm
Lưu ý: đặc điểm của thuật ngữ còn thể hiện:
Tính chính xác (không có hiện tượng đồng nghĩa, đồng âm hay đa nghĩa như các từ ngữ bình thường)
Tính hệ thống (Các khái niệm của một ngành chuyên môn có quan hệ mật thiết với nhau do vậy các thuật ngữ tạo thành một hệ thống chặt chẽ )
Tính quốc tế (Thuật ngữ biểu thị các khái niệm chuyên môn là tài sản chung của nhân loại )
*Các em hãy thực hiện những yêu cầu sau :
1.Tìm một vài thuật ngữ có liên quan đến môi trường !
Đáp án: Môi trường, Ô nhiễm , Hiệu ứng nhà kính,…
2. Em hãy đặt câu với chủ đề về môi trường !
 Giữ gìn môi trường luôn: xanh, sạch, chính là bảo vệ sức khỏe của chúng ta.
3. Mọi người cần làm những gì để môi trường không bị ô nhiễm mà luôn “xanh,sạch,đẹp”?
 Nên trồng nhiều cây xanh, không xả rác bừa bãi, không xả khói bụi vào môi trường, bảo vệ nguồn nước…
HĐ luyện tập: (SGK / Tr 89,90 )
* BT1 ( sgk/ Tr 89 ): Tìm thuật ngữ thích hợp điền vào chỗ trống và cho biết mỗi thuật ngữ vừa tìm được thuộc lĩnh vực khoa học nào ? Hình thức: ( thi đua 2 đội : 3 Nam – 3 Nữ )
1 /… / là tác dụng đẩy, kéo của vật này lên vật khác
Lực ( thuộc môn Vật lý )
2 /…/ là hiện tượng làm hủy hoại dần dần lớp đất đá phủ trên mặt đất đá tác nhân: gió, băng hà, nước chảy,…
Xâm thực ( Địa lý )
3 /…/ là hiện tượng trong đó có sinh ra chất mới.
Hiện tượng hóa học ( Hóa học )
4 /…/ là tập hợp những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa.
Trường từ vựng ( Tiếng Việt )
5 /…/ là nơi có dấu vết cư trú và sinh sống của người xưa.
Di chỉ ( Lịch sử )
6 /…/ là hiện tượng hạt phấn tiếp xúc với đầu nhụy.
Thụ phấn ( Sinh học )
7/…/ là lượng nước chảy qua mặt cắt ngang lòng sông ở một điểm nào đó, trong một giây đồng hồ. Đơn vị đo: m3/ s.
Lưu lượng ( Địa lí )
8/…/ là lực hút của Trái Đất.
9/…/ là sức ép của khí quyển lên bề mặt Trái Đất.
Khí áp ( Địa lí )
10/…/ là những chất do một nguyên tố hóa học cấu tạo nên.
Đơn chất ( Hóa học )
11/…/ là thị tộc theo dòng họ người cha, trong đó nam có quyền hơn nữ.
Thị tộc phụ hệ ( Lịch sử )
12/…/ là đường thẳng vuông góc với một đoạn thẳng tại điểm giữa của đoạn ấy.
Đường trung trực (Toán học )
Trọng lực ( Vật lí )
*BT 2 / tr 90 - (Thảo luận cặp đôi) Đọc đoạn trích sau:
“Nếu được làm hạt giống để mùa sau
Nếu lịch sử chọn ta làm điểm tựa
Vui gì hơn làm người lính đi đầu
Trong đêm tối tim ta làm ngọn lửa”
( Tố Hữu – Chào xuân 67 )
- Em hãy nêu khái niệm của thuật ngữ “Điểm tựa”( môn vật lý )?
-Trả lời: là điểm cố định của một đòn bẩy, qua đó lực tác động được truyền tới lực cản.
- Vậy từ “điểm tựa” ở đoạn thơ trên có được dùng như một thuật ngữ vật lý không? Vì sao?
“Điểm tựa” (trong đoạn thơ trên) không dùng như một thuật ngữ vì nó không biểu thị khái niệm khoa học và lại có tính biểu cảm.
( nếu tác giả được chọn làm chỗ dựa tin cậy thì ông rất vui vì điều đó)
* BT 3 : ( SGK/ tr 90) – Thảo luận nhóm ( 2 bàn một nhóm )
Hỗn hợp (thuật ngữ hóa học): là nhiều chất trộn lẫn vào nhau mà không hóa hợp thành một chất khác.
Hỗn hợp (nghĩa thông thường): gồm có nhiều thành phần trong đó mỗi thành phần vẫn không mất tính chất riêng của mình.
Hãy cho biết nghĩa của từ “hỗn hợp” trong câu nào dưới đây được dùng như một thuật ngữ? Câu nào được dùng với nghĩa thông thường?
a.Nước tự nhiên ở ao, hồ, sông, biển …là một hỗn hợp.
b.Đó là một chương trình biểu diễn hỗn hợp nhiều tiết mục.

* Em hãy đặt câu với từ “hỗn hợp” hiểu theo nghĩa thông thường?
Đáp án: Hôm 20-10, tôi được xem một chương trình biểu diễn hỗn hợp gồm: ca, múa, hài, kịch…
*BT4 ( SGK/tr 90 )
*BT4 ( sgk/ tr 90) : 1. Dựa vào kiến thức môn sinh học, em hãy nêu khái niệm của thuật ngữ “ Cá” !

Trả lời : Cá là động vật có xương sống, ở dưới nước,
bơi bằng vây, thở bằng mang.
2 / Theo em, cá heo và cá voi giống và khác các loài cá khác ở điểm nào ?
Trả lời: - Giống: Có xương sống,ở dưới nước, bơi bằng vây
- Khác: chúng thở bằng phổi, đẻ con và nuôi con bằng sữa mẹ.
Còn các loại cá khác thì đẻ trứng.
* BT5 ( SGK tr 90): Học sinh về nhà làm.

* HĐ Vận dụng : ( Nhìn hình, tìm thuật ngữ phù hợp)
PHẪU THUẬT
TÊN LỬA
Diễu binh (Duyệt binh)
Siêu thị
HĐ tìm tòi, mở rộng (tập vẽ sơ đồ tư duy )
THUẬT NGỮ

ĐẶC ĐIỂM CỦA
THUẬT NGỮ

Thuật ngữ không có tính
biểu cảm

Mỗi thuật ngữ chỉ biểu
thị một khái niệm
và ngược lại…
KHÁI NIỆM : thuật ngữ là những
từ ngữ biểu thị khái niệm khoa
học công nghệ….


HƯỚNG DẪN HS TỰ HỌC Ở NHÀ







1- Chép 2 ghi nhớ vào vở và học thuộc (SGK / tr 88,89)
- Làm tiếp BT còn lại, đặt câu với các thuật ngữ đã học!
2.Tìm thêm 2 thuật ngữ trong lĩnh vực công nghệ rồi đặt câu với các thuật ngữ đó.


Cảm ơn quí cô và các em học sinh!