NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ VỀ DỰ GIỜ
MÔN NGỮ VĂN
LỚP 7A

TIẾT 25:
VĂN BẢN
BÁNH TRÔI NƯỚC
Tác giả: Hồ Xuân Hương
Tiết 25: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
I.Tiếp xúc văn bản:
1.Đọc:
BÁNH TRÔI NƯỚC
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
Hồ Xuân Hương
Tiết 25: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
2.Tìm hiểu chú thích:
a. Tác giả, tác phẩm:
* Tác giả:
- Hồ Xuân Hương lai lịch chưa rõ, bà sống vào giai đoạn nửa cuối thế kỉ 18 – nửa đầu thế kỉ 19.
I. Tiếp xúc văn bản:
1.Đọc:

- Quê: Làng Quỳnh Đôi – Huyện Quỳnh Lưu – Tỉnh Nghệ An.
- Người phụ nữ tài hoa, nhưng lận đận.
- Được mệnh danh là “ Bà Chúa Thơ Nôm”
Tiết 25: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
I. Tiếp xúc văn bản:
1.Đọc:
2.Tìm hiểu chú thích:
a. Tác giả, tác phẩm:
* Tác giả:
* Tác phẩm:
- Được viết bằng chữ Nôm
- Theo lối vịnh vật
b. Từ khó:
- Bánh trôi - loại bánh được làm từ bột nếp nhào nặn viên tròn, có nhân đường phèn; được luộc chín bằng cách cho vào nước đun sôi, là loại bánh bình dân quen thuộc
- Rắn nát: rắn là cứng, nát là nhão
Tiết 25: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
I. Tiếp xúc văn bản:
1.Đọc:
2.Tìm hiểu chú thích:
a. Tác giả, tác phẩm:
* Tác giả:
* Tác phẩm:
b. Từ khó:
3. Thể thơ:
- Thất ngôn tứ tuyệt
NAM QUỐC SƠN HÀ
Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
- Lý Thường Kiệt -
THIÊN TRƯỜNG VÃN VỌNG
Thôn hậu thôn tiền đạm tự yên,
Bán vô bán hữu tịch dương biên.
Mục đồng địch lý quy ngưu tận,
Bạch lộ song song phi há điền.
- Trần Nhân Tông -
BÁNH TRÔI NƯỚC
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
Hồ Xuân Hương
Bài thơ có thể hiểu theo mấy nghĩa? Đó là những nghĩa nào?
Có hai nghĩa
- Nghĩa thực (nghĩa đen): tả bánh trôi nước
- Nghĩa ẩn dụ (nghĩa bóng): nói về thân phận, phẩm chất của người phụ nữ trong xã hội xưa.
Tiết 25: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
I. Tiếp xúc văn bản:
II. Tìm hiểu văn bản:
Tiết 25: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
Tiếp xúc văn bản:
II. Tìm hiểu văn bản:
1.Hình ảnh bánh trôi nước.
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.

* Cấu tạo:
- Màu sắc:
trắng
- Hình dáng:
tròn
- Nhân bánh:
son ( đường phên có màu đỏ son)
* Kĩ thuật làm:
- Cách làm:
Rắn, nát
- Cách nấu:
nước non
, chìm, nổi
* Chất lượng:
Ngon ngọt không hề thay đổi.
-> Tái hiện chính xác, chân thực hình ảnh bánh trôi
Tiết 25: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
Tiếp xúc văn bản:
II. Tìm hiểu văn bản:
1.Hình ảnh bánh trôi nước.
2.Vẻ đẹp, thân phận và phẩm chất người phụ nữ.
- Thân em:
Mô tuýp quen thuộc trong ca dao
BÁNH TRÔI NƯỚC
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
Hồ Xuân Hương
Quan sát bài thơ
THẢO LUẬN NHÓM: (5 phút)
Với nghĩa thứ hai, vẻ đẹp, thân phận và phẩm chất cao quý của người phụ nữ được gợi lên như thế nào?
( Hướng dẫn: Tìm từ ngữ  Nghệ thuật  Kết luận)
Nhóm 1: Vẻ đẹp hình thức của người phụ nữ ?
Nhóm 2: Thân phận của người phụ nữ ?
Nhóm 3: Phẩm chất cao quý của người phụ nữ ?

Tiết 25: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
Tiếp xúc văn bản:
II. Tìm hiểu văn bản:
1.Hình ảnh bánh trôi nước.
2.Vẻ đẹp, thân phận và phẩm chất người phụ nữ.
a. V? d?p c?a ngu?i ph? n?:
Vừa trắng
Vừa tròn
Điệp ngữ, quan hệ từ
, tính từ
Vẻ đẹp cân đối, hoàn hảo, đầy đặn của người phụ nữ
b. Thân phận của người phụ nữ
- Bảy nổi
Ba chìm
Đối lập, đảo thành ngữ
Số phận bấp bênh, chìm nổi
- Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Tính từ miêu tả
Phụ thuộc, cam chịu
c. Phẩm chất của người phụ nữ
- Mà em vẫn giữ tấm lòng son
-> quan hệ từ
Hình ảnh ẩn dụ
-> son sắt, tình nghĩa, thủy chung
Tiết 25: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
Tiếp xúc văn bản:
II. Tìm hiểu văn bản:
1.Hình ảnh bánh trôi nước.
2.Vẻ đẹp, thân phận và phẩm chất người phụ nữ.
Ca ngợi vẻ đẹp, phẩm chất của người phụ nữ, đồng thời thể hiện niềm cảm thông sâu sắc đối với thân phận chìm nổi của họ.
THẢO LUẬN : Người PN trong XH ngày nay có gì khác với người PN trong XHPK xưa?
Một số hình ảnh người phụ nữ xưa - nay
Phó chủ tịch Nước CHXHCN Việt Nam
Bà Nguyễn Thị Doan
Bà Nguyễn Thị Kim Ngân
Chủ tịch Quốc hội
Tiết 25: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
Tiếp xúc văn bản:
II. Tìm hiểu văn bản:
1.Hình ảnh bánh trôi nước.
2.Vẻ đẹp, thân phận và phẩm chất người phụ nữ.
III- Tổng kết
1. Nghệ thuật:
- Kết hợp tự sự, miêu tả, biểu cảm(BC là chính).
- Ngôn ngữ bình dị, gần gũi với lời ăn tiếng nói hàng ngày. Sử dụng thành ngữ và mô túyp dân gian.
- Xây dựng hình ảnh ẩn dụ - nhiều tầng ý nghĩa
2. Nội dung:
- Bài thơ thể hiện niềm cảm thương sâu sắc đối với thân phận chìm nổi bấp bênh, bị lệ thuộc của người phụ nữ xưa.
- Ca ngợi, trân trọng vẻ đẹp ngoại hình và phẩm chất trong trắng, son sắt thuỷ chung của người PN.
- Tố cáo xã hội phong kiến bất công.
LUYỆN TẬP – CỦNG CỐ:
22
Vẻ đẹp độc đáo của bài thơ thể hiện ở hai nét nghĩa. Trong hai nét nghĩa đó, nghĩa nào quyết định giá trị của bài thơ ? Vì sao?
Nét độc đáo của bài thơ là sự tương đồng rất tài tình giữa nghĩa tả thực bánh trôi nước và ý nghĩa tượng trưng về thân phận người phụ nữ trên nhiều phương diện: hình dáng, màu sắc, sự chìm nổi, … chính vì thế nghĩa thứ hai (nghĩa ẩn dụ) quyết định giá trị của bài thơ. Nếu chỉ tả cái bánh thì bài thơ chỉ là bài vịnh vật, không có gì sâu sắc. Nhưng nhờ nét nghĩa thứ hai, nhờ nói đến hình ảnh, số phận, phẩm chất,… của người phụ nữ mà bài thơ trở nên độc đáo về mặt nội dung cũng như nghệ thuật. Đó chính là nét đa nghĩa trong văn thơ.
Thảo luận nhóm 1 phút:
Hãy tìm những câu ca dao bắt đầu bằng cụm từ “Thân em”?
24

Thân em như trái bần trôi,
Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu.
25
1. Thân em như hạt mưa sa
Hạt vào đài các hạt ra ruộng cày.
2. Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai?
3. Thân em như giếng giữa đàng
Người thanh rửa mặt, người phàm rửa chân.
4. Thân em như quế giữa rừng
Thơm tho ai biết ngát lừng ai hay.
5. Thân em như chẽn lúa đòng đòng
Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai.
26
- Cảm xúc chung đều chỉ thân phận bấp bênh, chìm nổi của người phụ nữ. Họ không có quyền hạn gì, không làm chủ được cuộc đời mình mà hoàn toàn phụ thuộc vào xã hội trọng nam khinh nữ đầy rẫy bất công. Tiếng nói phản kháng, tố cáo xã hội phong kiến.
? Hãy cho biết mối tương quan giữa cảm xúc của bài thơ “Bánh trôi nước” với những câu hát than thân?

1- Học thuộc lòng bài thơ.
- Nắm được hai tầng ý nghĩa của bài thơ.
- Nắm được nghệ thuật và nội dung.
2. Chuẩn bị văn bản trích : “Sau phút chia ly”:
Đọc văn bản.
- Soạn câu hỏi SGK.
HOẠT ĐỘNG TIẾP NỐI