Trường THCS Lương Thế Vinh
NGỮ VĂN 7
NĂM HỌC: 2021 - 2022
Có phải trong đời sống xã hội, gia đình nào cũng hạnh phúc, ấm êm? Hay có sự đổ vỡ làm ảnh hưởng đến tuổi thơ của những đứa trẻ đáng thương?
CUỘC CHIA TAY
CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
- KHÁNH HOÀI -
Tiết 3,4
Văn bản
Chủ đề 1:
VĂN BẢN NHẬT DỤNG
I. Đọc – Chú thích văn bản:
1/ Tác giả:
Tên thật là Đỗ Văn Xuyền, quê ở Thái Bình.



2/ Tác phẩm:
- Xuất xứ: Tác phẩm đạt giải nhì trong cuộc thi thơ - văn viết về quyền trẻ em – 1992.
- Tác phẩm là văn bản nhật dụng viết về quyền trẻ em.
- Thể loại: Truyện ngắn
- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất.
Hãy cho biết tác giả của văn bản?
Nêu xuất xứ của tác phẩm?
Khánh Hoài (1937)



Văn bản được kể theo ngôi thứ mấy?
*Hướng dẫn đọc:
Đọc diễn cảm, trầm buồn, sâu lắng.
phân biệt rõ giữa lời kể, lời đối thoại theo đúng diễn biến tâm lý của từng nhân vật.
Bố cục: 3 phần
+ Phần 1: Từ đầu đến “hiếu thảo như vậy”→ Cảnh hai anh em chia đồ chơi.
+ Phần 2: đoạn tiếp theo đến “trùm lên cảnh vật”→ Thủy chia tay lớp học.
+ Phần 3: đoạn còn lại→ Hai anh em chia tay nhau.
Văn bản chia làm mấy phần? Nêu nội dung từng phần ?
II. Đọc – Hiểu văn bản:
1. Tình cảm giữa hai anh em Thành và Thuỷ
Tìm những chi tiết thể hiện hai anh em rất yêu thương nhau?

- Thủy mang kim ra tận sân vận động vá áo cho anh;
- Thành giúp em học, chiều nào cũng đón em đi học về;
- Khi phải chia tay hai anh em càng thương yêu và quan tâm lẫn nhau;
- Chia đồ chơi, Thành nhường hết cho em;
- Thủy thương anh “không có ai gác đêm cho anh ngủ nên nhường lại anh con Vệ Sĩ”.
Khi nghe mẹ nói phải chia đồ chơi tâm trạng của hai anh em Thành và Thủy như thế nào ?
Tâm trạng đau khổ, hốt hoảng có phần bất lực → không muốn chia đồ chơi.
II. Đọc – Hiểu văn bản:
1. Tình cảm giữa hai anh em Thành và Thuỷ:
- Rất mực gần gũi, thương yêu, chia sẻ và quan tâm đến nhau.
- Những giọt nước mắt xót xa, ngậm ngùi của hai anh em trong đêm khi phải xa nhau.
- Thủy giàu lòng vị tha, thương anh.
=> Tấm lòng nhân hậu, trong sáng của trẻ em và tình cảm sâu nặng của anh em Thành và Thủy.
Đọc thầm lại đoạn từ “Hay anh dẫn em đến trường một lát” đến “trùm lên cảnh vật”(cuối tr.23 đến đoạn đầu tr.25).

Trong cuộc chia tay với bạn bè, lớp học, tình cảm thái độ của cô giáo và các bạn đối với Thuỷ ra sao?
Trong những chi tiết dưới đây, chi tiết nào khiến “cô giáo tái mặt” và các bạn “khóc mỗi lúc một to”?
A. Thuỷ khóc nức nở chào cô và các bạn.
B. Cô giáo tuyên bố: Bố mẹ Thuỷ bỏ nhau, Thuỷ phải xa lớp theo mẹ về quê ngoại.
C. Thuỷ cho biết: em sẽ không được đi học nữa, do nhà bà ngoại ở xa trường quá nên “mẹ bảo sẽ sắm cho em một thúng hoa quả để ra chợ ngồi bán”.
2. Thủy chia tay với lớp học:
- Thủy bật lên khóc thút thít vì phải chia tay mãi mãi nơi này.
- Cô giáo tái mặt, nước mắt giàn giụa.
- Bọn trẻ khóc mỗi lúc một to hơn.
=> Thủy phải gánh chịu thêm một nỗi bất hạnh nữa; thể hiện sự đồng cảm, xót thương của mọi người dành cho Thủy.
Em hãy giải thích vì sao khi dắt Thuỷ ra khỏi trường tâm trạng của Thành lại “kinh ngạc thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật”
Thành kinh ngạc vì:
+ Trong lòng Thành rất buồn và đau khổ, khi sắp phải chia tay với đứa em gái nhỏ của mình. Em cảm thấy trời đất như sụp đổ, trong tâm hồn em là thế nhưng bên ngoài mọi người và cảnh vật lại không có gì thay đổi.
+ Thành và Thủy phải chịu một sự mất mát quá lớn so với lứa tuổi của các em trong khi đó cuộc sống xung quanh vẫn diễn ra bình thường.
=>Tô đậm thêm nỗi đau chia ly, sự mất mát, tổn thương trong lòng Thành và Thuỷ.
3. Cuộc chia tay của hai anh em:
- Thuỷ: như người mất hồn, đặt hai con búp bê lại bên nhau, khóc nức lên, dặn dò anh.
- Thành: khóc nấc lên, mếu máo trả lời em, đứng chôn chân nhìn theo.
=> Cuộc chia tay đột ngột, đẫm nước mắt đau thương, lưu luyến và tâm trạng cô đơn, bơ vơ của hai anh em.
Đây là cuộc chia tay thứ mấy trong truyện? Thái độ của Thành và Thuỷ như thế nào?
Tóm tắt cuộc chia tay của hai anh em
Thuỷ như người mất hồn, mặt tái xanh, chạy vào nhà mở hòm đồ chơi lấy con Vệ Sĩ để lại cho anh rồi khóc nức nở dặn dò anh. Thành khóc nấc lên nhìn mẹ và em trèo lên xe qua màng nước mắt. Bỗng Thuỷ lại tụt xuống đi về phía chiếc giường đặt con Em Nhỏ quàng tay con Vệ Sĩ, nói với anh không bao giờ để chúng xa nhau. Thành mếu máo trả lời em rồi đứng như chôn chân xuống đất nhìn theo cái bóng nhỏ liêu xiêu của em.
? Trong đoạn tóm tắt trên có một chi tiết kể lại hành động bất ngờ của Thuỷ. Đó là chi tiết nào?

=> Bỗng Thuỷ lại tụt xuống đi về phía chiếc giường đặt con Em Nhỏ quàng tay con Vệ Sĩ nói với anh không bao giờ để chúng xa nhau.
- Thuỷ là một em gái giàu lòng nhân hậu, thương anh sâu sắc. Thà mình bị chia lìa chứ không muốn để hai con búp bê phải chia ly.
- Thà mình chịu thiệt thòi chứ không muốn đêm anh ngủ mà không có con vệ sỹ đứng gác.
- Hai con búp bê cũng giống như anh em Thành và Thuỷ, nào có lỗi gì mà bắt chúng phải xa nhau.
=> Cảnh Thuỷ đặt con Em nhỏ quàng tay vào vai con Vệ sỹ mong muốn tình anh em mãi bền chặt.
Nỗi niềm của những đứa con khi bố mẹ bỏ nhau là tột cùng của đau khổ, không biết ngỏ cùng ai.
*Nội dung:
- Ca ngợi tình cảm anh em thắm thiết trong sáng.
- Phê phán những cặp cha mẹ vô trách nhiệm với con cái, đẩy con mình vào những hoàn cảnh bế tắc, éo le.

*Nghệ thuật:
- Kể theo ngôi thứ nhất, thể hiện được suy nghĩ, tình cảm của người trong cuộc (Thành là người kể lại câu chuyện).
- Lời kể chân thành, giản dị, không có xung đột, có phần da diết phù hợp tâm trạng nhân vật và có sức truyền cảm, lay động lòng người.

TỔNG KẾT
*Ghi nhớ (SGK/27)
Cuộc chia tay đau đớn và đầy cảm động của hai em bé trong truyện khiến người đọc thấm thía rằng: Tổ ấm gia đình là vô cùng quý giá và quan trọng. Mọi người hãy cố gắng bảo vệ và giữ gìn, không nên vì bất kì lí do gì làm tổn hại đến những tình cảm tự nhiên, trong sáng ấy.
=>Trẻ em cần được sống trong mái ấm gia đình, sự thương yêu, lo lắng của cha mẹ. Mọi người hãy cố gắng bảo vệ và gìn giữ điều thiêng liêng đó.
Qua cuộc chia ly đầy nước mắt của anh em Thành và Thuỷ, tác giả muốn gửi đến chúng ta thông điệp gì?
Truyện kể cuộc chia tay của 2 anh em Thành và Thủy nhưng tại sao lại có tên là: “Cuộc chia tay của những con búp bê”.
Chọn đáp án đúng nhất.
A. Vì búp bê là những đồ vật rất gần gũi với trẻ thơ.
B. Chúng ngây thơ, trong sáng, ngộ nghĩnh và vô tư thế mà phải chia tay.
C. Vì chúng gắn bó bên nhau như anh em Thành và Thủy.
D. Cả A, B và C đúng.
Vận dụng
Kết thúc truyện, cuộc chia tay nào đã không xảy ra?
A. Cuộc chia tay giữa hai anh em.
B. Cuộc chia tay giữa người cha và người mẹ.
C. Cuộc chia tay giữa hai con búp bê Em Nhỏ và Vệ Sĩ.
D. Cuộc chia tay giữa bé Thủy với cô giáo và bè bạn.
Nghệ thuật đặc sắc trong truyện “Cuộc chia tay của những con búp bê” là gì?
A. Cách kể chuyện chân thật và cảm động.
B. Kể xen lẫn với miêu tả và biểu cảm.
C. Cốt truyện cầu kì, phức tạp.
D. Cả A và B.
HƯỚNG DẪN HỌC VÀ SOẠN BÀI
HD học bài ở nhà:
- Học thuộc ghi nhớ và xem lại nội dung bài học.
- Viết đoạn văn (khoảng 5- 10 dòng) nêu cảm nghĩ của em về những bạn có hoàn cảnh giống hai anh em Thành và Thủy.
Soạn bài: Bố cục trong văn bản
- Bố cục là gì?
- Nêu những yêu cầu về bố cục trong văn bản.
- Bố cục của văn bản gồm mấy phần?



CHÀO TẠM BIỆT CÁC EM
CHÚC CÁC EM LUÔN HỌC GIỎI VÀ NHỚ PHÒNG CHỐNG DỊCH COVID-19 NHÉ!