Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa
Tiết 18:
I. Tìm hiểu chung
1. Thể loại
Phân loại
Khái niệm
- CD than thân
- Ca dao yêu thương tình nghĩa
- Ca dao hài hước

Là lời thơ trữ tình dân gian, thường kết hợp với âm nhạc khi diễn xướng, được sáng tác nhằm diễn tả đời sống nội tâm con người.
Viết bằng thể lục bát và song thất lục bát cùng các biến thể của chúng.
+ Giản dị, gần gũi với lời nói hàng ngày, giàu hình ảnh so sánh, ẩn dụ.
+ Có lối diễn đạt bằng một số công thức mang đậm sắc thái dân gian (môtíp nghệ thuật).
+ Phú
+ Tỉ
+ Hứng
Đặc sắc nghệ thuật
2. Văn bản
Bài 1
Ca dao than thân
Bài ,6
CD yêu thương tình nghĩa
II. Đọc - hiểu văn bản
Bài 4
Bài 1
Bài 6
1/ Bài 1:
Nhân vật trữ tình: người phụ nữ - thân phận cả họ đều là những người phụ thuộc.
Mô típ
câu mở đầu: thân em
Sử dụng lối so sánh, ẩn dụ.
Hình ảnh ẩn dụ (bài 1) là
tấm lụa đào
Bài 1
Nêu nhận xét về âm điệu của bài ca dao có gì đặc biệt? Chủ thể lời than là ai?
Lời than thân đã trở thành “lời chung’của người phụ nữ trong XHPK bất công.
- Âm điệu: xót xa, ai oán, than trách.
- Chủ thể lời than: người phụ nữ trong xã hội cũ.
Tiếng hát than thân
 Tạo cho lời than thân ngậm ngùi, xót xa, có tác dụng nhấn mạnh đến thân phận nhỏ nhoi, đáng thương của người phụ nữ.
II. Đọc - hiểu văn bản
Bài 1
Chợ: không gian ồn ào, phức tạp, xô bồ với đủ người thanh, kẻ thô, hiền nhân quân tử lẫn phàm phu tục tử
+ Phất phơ  cái thế bấp bênh, chông chênh.
Cách xây dựng NT đối lập
Sự đối lập giữa vẻ đẹp giá trị >< thân phận
+ Biết vào tay ai  cảm giác chới với, đắng cay của thân phận ko thể tự lựa chọn, quyết định được hạnh phúc, tương lai của mình
=> Bài ca dao là lời than của cô gái có thân phận bị phụ thuộc, không thể làm chủ và quyết định được tương lai, hạnh phúc của mình.
II. Đọc - hiểu văn bản
I. Tìm hiểu chung
II. Đọc - hiểu văn bản
Khăn thương nhớ ai
rơi xuống đất
vắt lên vai
Chùi nước mắt
Nỗi nhớ da diết,
trĩu nặng bao trùm
không gian,
choáng ngợp tâm hồn
Hỏi khăn
Bài 4:
Nỗi niềm thương nhớ của cô gái trong tình yêu
Hỏi đèn
Đèn thương nhớ ai
Đèn không tắt
Nỗi nhớ trải dài
đằng đẵng theo thời gian,
luôn luôn thường trực
trong cõi lòng trống vắng,
cô đơn.
Tình yêu mãnh liệt,
luôn cháy mãi trong lòng,
đồng hành cùng nỗi nhớ
triền miên của cô gái.
Hỏi mắt
Mắt thương nhớ ai
Mắt ngủ
không yên

Cô gái tự
bộc lộ,
giãi bày
tiếng lòng
của mình.
Nỗi nhớ khiến con người băn khoăn,
trằn trọc, khắc khoải khôn khuây.
Đặc sắc nghệ thuật
Khăn thương nhớ ai
Khăn rơi xuống đất
Khăn thương nhớ ai
Khăn vắt lên vai
Khăn thương nhớ ai
Khăn chùi nước mắt
Đèn thương nhớ ai
Mà đèn không tắt
Mắt thương nhớ ai
Mắt ngủ không yên
Âm điệu luyến láy, giọng tự vấn, tự giãi bày nỗi lòng với bao tâm trạng.

Vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ: tình yêu mãnh liệt, luôn khao khát yêu thương.
Điệp từ, điệp ngữ
Câu hỏi tu từ
Nhân hoá, hoán dụ
Thể thơ vãn bốn
Vần chân, vần lưng
xen kẽ
sự vận động của hình tượng thơ và mạch cảm xúc
nhân vật trữ tình trong bài
Khăn
Đèn
Mắt
Em – cô gái
Nhân vật
trữ tình
thương nhớ ai
lo phiền
không yên một bề
Từ niềm thương nỗi nhớ chuyển sang nỗi lo lắng,
bất an, phiền muộn cho tình yêu, hạnh phúc,
cho số phận, tương lai.
Bài 6
 ? Qua chùm bài ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa em thấy và hiểu gì về đời sống tâm hồn, tình cảm và vẻ đẹp của người lao động xưa?
Bài 6
 ? Qua chùm bài ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa em thấy và hiểu gì về đời sống tâm hồn, tình cảm và vẻ đẹp của người lao động xưa?
- Muối và gừng:
+ Là những gia vị trong bữa ăn của nhân dân ta.
+ Còn được dùng như những vị thuốc lúc đau ốm của người lao động nghèo.
+ Là những vật luôn gắn bó với nhau.
+ Thử thách thời gian không làm nhạt phai hương vị: Muối- 3 năm- còn mặn/ Gừng- 9 tháng- còn cay.
- Hình ảnh biểu tượng: muối mặn- gừng cay
 Đó là những hình ảnh ẩn dụ tượng trưng cho những trải nghiệm cay đắng, mặn mà của tình người nhất là tình cảm vợ chồng.
 Đồng thời sự gắn bó tự nhiên của chúng còn biểu trưng cho tình nghĩa thủy chung của con người.
Muối ba năm
Gừng
chín tháng
Còn mặn
Còn cay
Đôi ta tình nặng nghĩa dày
Có xa nhau –
ba vạn sáu ngàn ngày mới xa
Lẽ sống thuỷ chung,
tình nghĩa, gắn bó
sâu nặng vượt qua
mọi giới hạn.
Vẻ đẹp tâm hồn,
truyền thống đạo lí
của người Việt.
Bài 6
Tình nghĩa thuỷ chung, son sắt của con người
III. Tổng kết
Nội dung

-Nỗi niềm cay đắng,
chua xót về thân phận,
tình duyên
-Khát vọng tình yêu,
hạnh phúc
- Tình cảm yêu thương,
thuỷ chung
Lặp đi lặp lại một số
yếu tố
Hình ảnh biểu tượng
Biện pháp tu từ:
so sánh, ẩn dụ, điệp
nhân hoá, hoán dụ, …
Thể thơ lục bát, song
thất lục bát, vãn bốn…
Nghệ thuật
Cách tiếp cận ca dao: đưa tác phẩm vào hệ thống,
dựa vào cái chung tìm ra nét riêng của mỗi bài;
đặt vào môi trường văn hoá sản sinh,
lưu truyền, diễn xướng ca dao.
Xin chân thành cảm ơn

Chào tạm biệt!

Hẹn gặp lại