CHỦ ĐỀ 5 : ĐỘT BIẾN
BÀI 22 : ĐỘT BIẾN GEN
Quan sát hình 22.1 và cho biết:
- Hậu quả của việc Mĩ thả bom nguyên tử ở Hiroxima, Nhật bản năm 1945 và máy bay Mĩ rải chất độc hóa học trong chiến tranh ở Việt Nam là như thế nào?
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Chất độc màu da cam
Từ 1961 – 1971:
- Hơn 75,8 triệu người nhiễm chất độc màu da cam được Mỹ rải xuống Miền Nam Việt Nam.
- Hơn 2 triệu nạn nhân bị nhiễm trong đó hàng vạn đứa trẻ sinh ra bị nhiễm.
- 45% diện tích rừng của Miền Nam Việt Nam bị phá hủy.
- Hiện Việt Nam có khoảng:
+ 4,8 triệu người bị nhiễm chất độc màu da cam.
+ Độc tố còn lưu lại trong đất và gây độc từ 20 – 100 năm nữa.
+ Tiếp tục gây biến đổi gen ở thế hệ thứ 2, 3 và 4 của các nạn nhân bị nhiễm.
Chất phóng xạ
- Khoảng 80.000 người chết ngay trong vụ ném bom tại thành phố Hirosima.
- Khoảng 192.020 người Hirosima chết do tác động của nhiệt, bức xạ, nhiễm độc xạ cho đến ngày nay.
- Ô nhiễm chất phóng xạ kéo dài hàng trăm năm.

- Hậu quả: gây tích lũy các chất độc trong đất, cây và không khí => gây nhiều đột biến, bệnh và tật di truyền ở người và các sinh vật khác.
- Em có biết tại sao bò có 6 chân, một số cây mạ màu trắng trong khi các cây mạ khác đều có màu xanh, lợn con có đầu và chân sau bị di dạng, cà chua khổng lồ vớ nhiều u bướu dị thường?
ĐỘT BIẾN GEN
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
? Một đoạn mạch của gen (a) có trình tự như sau.Em hãy xác định mạch còn lại của ADN
a
? Gen (a) có bao nhiêu cặp nuclêôtit
5 cặp
? Trình tự của các cặp nuclêôtit
G
X
b
a
c
d
Mất cặp X -G
Thêm cặp T - A
Thay cặp A –T bằng cặp G - X
I. Khái niệm đột biến gen
- Đột biến gen là những biến đổi nhỏ xảy ra trong cấu trúc của gen.
Đột biến gen là gì ?
11/1/2021
11
G
X
X
G
A
T
T
A
G
X
T
A
T
A
X
G
T
A
G
X
T
A
d
c
b
4
6
5
- Mất cặp X -G
- Thêm cặp T - A
Thay cặp A -T
bằng cặp G - X
- Mất một cặp nuclêôtic
- Thêm một cặp nuclêôtic
Thay cặp nuclêôtic này
Bằng cặp nuclêôtic khác

II. Các dạng đột biến gen
+ Thêm 1 hoặc 1 vài cặp Nu.
+ Mất 1 hoặc 1 vài cặp Nu.
+ thay thế cặp A-T bằng G - X hoặc ngược lại.

G
X
a
e
Đảo vị trí một cặp Nucleotit
MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HỌA VỀ ĐỘT BIẾN GEN
Bệnh hồng cầu lưỡi liềm ở người
I. Đột biến gen là gì
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen
Các em quan sát một số hình ảnh .
Mỹ thả chất độc
Sự nhân đôi của ADN
Chương IV: BIẾN DỊ
Tiết 22. Bài 21: ĐỘT BIẾN
Vụ nổ hạt nhân
I. Đột biến gen là gì
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen
Nguyên nhân dẫn đến đột biến gen ?.
Sự nhân đôi của ADN
Tác nhân
Cam không hạt
Lúa thơm năng suất cao
Do tia phóng xạ
Chiếc máy bay số hiệu UH-1D từ Đại đội không quân 336 đang rải chất diệt cỏ trong vùng rừng của châu thổ sông Mê Kông, 26/07/1969.
NAGASAKI
Nhà máy hạt nhân bị rò rỉ chất phóng xạ
Thử vũ khí hạt nhân
Sử dụng thuốc trừ sâu
Rác thải
Máy bay Mỹ rải chất độc da cam
Và hậu quả để lại là……..
Và hậu quả để lại là……..
Nạn nhân chất độc màu da cam
Nạn nhân chất độc màu da cam

? Hãy nêu nguyên nhân phát sinh đột biến gen ?
+ Trong tự nhiên : Do rối loạn quá trình tự sao chép của ADN dưới ảnh hưởng của môi trường trong và ngoài cơ thể (Tia phóng xạ , tử ngoại , thuốc trừ sâu …)
+ Trong thực nghiệm : Gây đột biến nhân tạo bằng tác nhân vật lí , hoá học
I. Đột biến gen là gì
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen
Em lấy ví dụ về đôt biến gen
? Từ những nguyên nhân trên, chúng ta phải có ý thức như thế nào trong việc bảo vệ môi trường để hạn chế sự phát sinh đột biến gen
Sử dụng hợp lí và có các biện pháp đề phòng khi sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ và một số chất độc có khả năng gây đột biến gen.
Vệ sinh môi trường đất, nước, không khí…
Chống sản xuất sử dụng vũ khí hoá học
Hạn chế sự gia tăng và ngăn ngừa các hoạt động gây ra ô nhiễm môi trường.

? Là học sinh, các em sẽ làm gì để hạn chế sự phát sinh đột biến gen có hại

Vận động mọi người có ý thức tốt trong việc bảo vệ môi trường .
Tham gia tốt các phong trào bảo vệ môi trường, chăm sóc công trình măng non bồn hoa và tuyên truyền việc vệ sinh trường lớp, thôn xóm sạch sẽ…
Cùng cộng đồng ủng hộ các phong trào chống sản xuất và sử dụng vũ khí hạt nhân, tham gia các hoạt động từ thiện ủng hộ nạn nhân chất độc màu da cam…

Lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật
I. Đột biến gen là gì
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen
III. Vai trò đột biến gen
Gen
mARN
Prôtêin
Gen là
khuôn mẫu
m ARN là
khuôn mẫu
Axit amin
cấu tạo
nên Pr
Biểu hiện
thành tính
trạng
Tính trạng
? Nhắc lại mối quan hệ qua sơ đồ sau:
? Khi nào đột biến gen biểu hiện thành kiểu hình

Đột biến gen biểu hiện thành kiểu hình khi ở trạng thái đồng hợp lặn
ĐBG làm mất khả năng tổng hợp diệp lục ở cây mạ ( màu trắng)
Lợn có đầu và chân sau dị dạng

Câm , điếc bẩm sinh
Bé bốn chân
Đột biến có hại
Đột biến có hại
Đột biến có hại
Đột biến có hại
H21.4. Đột biến gen ở cây lúa(b)làm cây cứng và nhiều bông hơn ở giống gốc (a)
Cam không hạt
Hoa hồng xanh
Đột biến có lợi
Đột biến có lợi
Đột biến có lợi
Đột biến có hại
Đột biến có hại
Đột biến có hại
Đột biến tăng tính chịu
hạn, chịu rét ở cây lúa
Đột biến có lợi
Đột biến thân lùn ở lúa
Đột biến có lợi
Đột biến bạch tạng ở cây
Đột biến có hại
Một số đột biến có lợi
Các chất đồng vị phóng xạ tạo ra từ các vụ nổ trong vũ trụ hoặc do thử vũ khí hạt nhân được tích luỹ trong khí quyển và thường xuyên rơi xuống trái đất gây mưa phóng xạ một số chất đồng vị phóng xạ có trong lòng đất và vật dụng quanh ta thường xuyên phân rã , liên tục xâm nhập vào cơ thể động vật , thực vật rồi qua rau, sữa, thịt đi vào cơ thể người . Các chất phóng xạ được tích luỹ trong mô xương , m ô máu, tuyến sinh dục …và hàm lượng tăng dần qua th ời gian gây ung thư máu và các khối u đột biến
Sự phát triển nhanh của một số ngành công nghiệp , đặc biệt là công nghiệp hoá học đã tao ra nhiều loại hoá chất mới , nhiều hoá chất có hoạt tính gây đột biến gấp hàng chục hàng trăm lần chất phóng x ạ .
Các hoá chất này đi vào cơ thể người qua không khí , nước uống, thực phẩm ….
Các thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu đã làm tăng rõ rệt tần số đột biến ở
người sử dụng . Các chất hoá học mà Mỹ đã rải xuống Miền Nam gây hậu quả di truyền lâu dài . Việc sử dụng thuốc trừ sâu không đúng quy cách và các loại thuốc đã cấm sử dụng gây hậu quả xấu đối với môi
trư ờng
Vì vậy cần đấu tranh chống vũ khí hạt nhân và vũ khí hoá học , chống ô nhiễm môi trường để bảo vệ con người trong hiện tại và tương lai
Bài tập :
Một đoạn gen có trình tự sắp xếp các nuclêôtit như sau:
– X – G – A – T – A –
– G – X – T – A – T –
1. Do đột biến thêm cặp A – T vào giữa cặp nuclêôtit số 1 và 2. Hãy viết đoạn mạch của gen đột biến đó.
- X - A - G - A - T - A -
- G - T - X - T - A - T -
2. Do đột biến thay thế cặp nuclêôtit thứ 3 bởi cặp G - X. Hãy viết đoạn mạch của gen đột biến đó.
- X - G - G - T - A -
- G - X - X - A - T -
Rắn 2 đầu
Cừu 6 chân
Nai 6 chân
Vịt 3 chân