BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến)
Tuần: 08 – Tiết: 29
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHÚ THÍCH
1. Đọc
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
(Nguyễn Khuyến)
2. Chú thích
a) Tác giả
- Nguyễn Khuyến (1835- 1909)
- Quê quán: Thôn Vị Hạ, xã Yên Đổ (nay thuộc tỉnh Hà Nam)
- Cuộc đời:
+ Thi đỗ đầu cả 3 kì: Hương, Hội, Đình do đó có tên là Tam Nguyên Yên Đổ
+ Làm quan khoảng 10 năm, khi thực dân Pháp đánh chiếm xong Bắc Bộ, ông cáo quan về ở ẩn.
- Sự nghiệp: Là nhà thơ lớn của dân tộc
- Phong cách sáng tác: Nhà thơ của tình bạn, tình người, tình quê.
NGUYỄN KHUYẾN
(Lúc làm quan)
(Ngôi nhà của Nguyễn Khuyến khi cáo quan về ở ẩn)
(Mộ Nguyễn Khuyến đặt trên núi Phương Nhi, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định)
b) Tác phẩm
- Đề tài: Viết về tình bạn
- Bố cục: độc đáo

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
(Nguyễn Khuyến)
Lời chào bạn đến chơi nhà (Câu đầu)
Hoàn cảnh tiếp bạn
(Câu 2 -> câu 7)
Giá trị của tình bạn
(Câu cuối)
- Thể thơ: Thất ngôn bát cú đường luật.
1. Lời chào đón bạn đến nhà.
II.Tìm hiểu văn bản
- Giọng điệu reo vui, hồ hởi.
- Thể hiện sự vui mừng khi có bạn đến thăm.
“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà”.
Em có nhận xét gì về giọng điệu của câu thơ đầu?
Bạn đến thăm nhà, nhà thơ
Chào đón bạn nồng nhiệt.
2. Giải bày hoàn cảnh sống nghèo với bạn.
“Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có”,
Tại sao ngay sau lời chào, nhà thơ lại nhắc ngay đến chợ và trẻ ?
trẻ đi vắng, chợ xa
→ Không có người sai vặt, không có
món cao sang tiếp bạn
→ Cách nói quá, liệt kê, ngôn ngữ giản
dị, hóm hỉnh.

Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,

Nói quá lên
cái không để
làm nổi bật cái có.
2. Giải bày hoàn cảnh sống nghèo với bạn.

Bác đến chơi đây, ta với ta.
3. Tình bạn bộc lộ.
- Tình bạn chân thành, thắm thiết vượt lên
trên tất cả.

- Nói quá, người giản dị hoàn toàn không
có gì để tiếp bạn.
4. Nghệ thuật.

- Sáng tạo nên tình huống khó xử khi bạn
đến chơi nhà và cuối cùng òa ra niềm vui
đồng cảm.
- Lập ý bất ngờ.
- Vận dụng ngôn ngữ, thể loại điêu luyện.

5. Ý nghĩa văn bản.

- Bài thơ thể hiện một quan niệm về tình
bạn, quan niệm đó vẫn còn có ý nghĩa,
có giá trị lớn trong cuộc sống của con
người ngày hôm nay.


Sau khi học xong bài thơ, em rút ra được bài học gì về tình bạn? Em sẽ làm thế nào để có được tình bạn đẹp?
SƠ ĐỒ TƯ DUY
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
* Đối với bài học tiết này:
Học thuộc lòng bài thơ.
Nắm nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa
của bài thơ.
* Đối với bài học ở tiết tiếp theo:
Chuẩn bị bài: Chữa lỗi về quan hệ từ.