TRƯỜNG THCS PHAN CHU TRINH
Chào mừng thầy cô giáo tới dự giờ, thăm lớp!
TIẾT NGỮ VĂN LỚP 9A1
Khi đi chợ mua thịt ,các em sẽ chọn cách nói nào trong hai cách nói dưới đây?
- Cô ơi bán cho cháu năm lạng thịt thăn!
- Cô ơi bán cho cháu 500 gram thịt thăn !
Tiết 28 : Ti?ng vi?t
THUẬT NGỮ
TIẾT 28: THUẬT NGỮ
I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
1. Xét ví dụ:
-Vídụ 1: Tìm hiểu 2 cách giải thích sau đây về nghĩa của từ nước và từ muối.
Cách 1:- Nước là chất lỏng không màu, không mùi có trong sông, hồ, biển…
-Muối là tinh thể trắng, vị mặn, thường tách ra từ nước biển, dùng để ăn.
Cách 2:- Nước là hợp chất của các nguyên tố Hi-drô và ôxi, có công thức H2O .
- Muối là hợp chất mà phân tử gồm có một hay nhiều nguyên tử kim loại liên kết với một hay nhiều gốc a-xít.


b/ C2H5OH ( Rượu Etylic):
Tiết 28 :

THUẬT NGỮ
Thu?t ng? l� gì?
1/ Ví d?:
Giải thích nghĩa của hai từ sau:

a/ Rượu:

 Cách giải thích theo kinh nghiệm và hiểu biết thông thường
 Đây là cách giải thích về rượu có tính khoa học hơn , phải có kiến thức hoá học mới hiểu và giải thích được. Và thường xuất hiện trong các văn bản khoa học  Đây là cách giải thích nghĩa của Thuật Ngữ
là thức uống được chế biến từ gạo, có pha với
cồn được dùng để uống trong các bữa tiệc, gặp gỡ bạn bè...
là chất lỏng, không màu, sôi ở
78,3oC, nhẹ hơn nước, tan vô hạn trong nước...
(công thức hoá học của rượu)
THUẬT NGỮ
I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
1. Xét ví dụ:
-Vídụ 1:
* Nhận xét:
Cách 1: Là cách giải thích dựa vào những đặc tính bên ngoài của sự vật được hình thành trên cơ sở những kinh nghiệm, có tính chất cảm tính.
Cách 2: Dựa vào đặc tính bên trong của sự vật không thể nhận biết qua cảm tính mà phải qua sự nghiên cứu khoa học mới biết được.
cách giải thích nào không thể hiểu được nếu thiếu kiến thức về hóa học?
Cách 2
1/ Tác giả:
2/ Tác phẩm:
- Văn bản “ Cây tre Việt Nam” được Thép Mới viết để thuyết minh cho bộ phim tài liệu “ Cây tre Việt Nam” của đạo diễn người Ba Lan R.Cacmen.
Tiết 28 :

THUẬT NGỮ
Thu?t ng? l� gì?
1/ Ví d?:
-Thạch nhũ là sản phẩm hình thành trong các hang động do sự nhỏ giọt của dung dịch đá vôi hòa tan trong nước có chứa a-xít-các-bô-níc.
- Ba-dơ là hợp chất mà phân tử gồm có một nguyên tử kim loại liên kết với một hay nhiều nhóm hi-đrô-xít.

- Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật , hiện tượng khác có nét tương đồng với nó.
 Những từ ngữ được định nghĩa trên chủ yếu được dùng trong văn bản khoa học,công nghệ.
Môn ngữ văn
Môn địa lý
Môn hoá học
Phân số thập phân là phân số mà mẫu là luỹ thừa của 10.
Môn Toán học
? Những từ ngữ trên chủ yếu được dùng trong văn bản nào?
THUẬT NGỮ
I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
Ví dụ 1:
2. Ví dụ 2:

3. Kết luận:
Thuật ngữ là những từ ngữ biểu thị khái niệm khoa học, công nghệ thường được dùng trong các văn bản khoa học, công nghệ.
*Ghi nhớ 1: sgk/ trang 88
THUẬT NGỮ
I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
II - ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ:
1.Xét ví dụ 1.
Thạch nhũ là sản phẩm hình thành trong các hang động do sự nhỏ giọt của dung dịch đá vôi hoà tan trong nước có chứa a-xít các-bô-níc.
Ba-dơ là hợp chất mà phân tử gồm có một nguyên tử kim loại liên kết với một hay nhiều nhóm hi-đrô-xít.
Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó.
Phân số thập phân là phân số mà mẫu là luỹ thừa của 10.
Nhận xét: Các thuật ngữ trên không có nghĩa nào khác.
?Các thuật ngữ trên còn có nghĩa nào khác không?
Ví dụ 1
Em hãy tìm thuật ngữ cho khái niệm sau:
……là những chất do một nguyên tố hóa học cấu tạo nên.
…là tập hợp những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa.
THUẬT NGỮ
I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
II - ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ
Đơn chất
Trường từ vựng
THUẬT NGỮ
I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
II - ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ:
1.Xét ví dụ 1.
2.Xét ví dụ 2: (Thảo luận 2 phút)
Muối là một hợp chất có thể hoà tan trong nước.

b. Tay nâng chén muối đĩa gừng,
Gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau.
(Ca dao)


ĐÁP ÁN
Thuật ngữ
mang tính biểu cảm
Bài tập mở rộng:
Cho biết từ “hoa” trong 2 câu sau đây từ “hoa” nào mang tính biểu cảm?
1. Hoa : cơ quan sinh sản hữu tính của cây hạt kín, thường có màu sắc và hương thơm.
2. Nỗi mình thêm tức nỗi nhà
Thềm hoa một bước lệ hoa mấy hàng.
Nhận xét:
Từ “Hoa” trong câu 1 là thuật ngữ
Từ “Hoa” trong câu 2 mang tính biểu cảm.
THUẬT NGỮ
I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
II - ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ
THUẬT NGỮ
I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
II - ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ:
*Nhận xét:
-Mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị một khái niệm và ngược lại.
-Thuật ngữ không có tính biểu cảm.
* Ghi nhớ : sgk/ trang 89
THUẬT NGỮ
I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
II - ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ:
III - LUYỆN TẬP:
Bài 1: Vận dụng các kiến thức đã học ở các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Toán học, Vật lý, Hoá học, Sinh học để tìm thuật ngữ thích hợp điền vào chổ trống. Và cho biết thuật ngữ đó thuộc lĩnh vực khoa học nào?
1. Lực:(vật lý)
Là tác dụng đẩy,kéo của vật này lên vật khác.
2. Xâm thực: (Địa lý)
Là làm huỷ hoại dần dần lớp đất đá phủ trên bề mặt đất do các tác nhân gió, băng hà..
3.Hiện tượng hoá học:( Hóa học)
Là hiện tượng trong đó có sinh ra chất mới.
Là hiện tượng hạt phấn tiếp xúc với đầu nhụy.
4. Di chỉ:(Lịch sử)
Là nơi có dấu vết cư trú và sinh sống của người xưa.
Bài 1:
III- LUYỆN TẬP
5.Thụ phấn(Sinh học)
7. Lưu lượng(Địa lý)
Là lượng nước chảy qua mặt cat81ngang lòng sông ở một điểm nào đó trong một giây.
6. Trọng lực:(vật lý)
Là lực hút của trái đất.
8. Khí áp(Địa lý)
Là sức ép của khí quyển lên bề mặt trái đất.
Là đường thẳng vuông gốc với một đoạn thẳng tại điểm giữa của đoạn ấy.
9. Thị tộc phụ hệ(Lịch sử)
Là thị tộc theo dòng họ người cha, tronh đó nam có quyền hơn nữ.
Bài 1:
III- LUYỆN TẬP
10. Đường trung trực( Toán)
THUẬT NGỮ
I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
II - ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ:
III - LUYỆN TẬP:
Bài 1:
Bài 2:
Đọc đoạn trích sau đây:
Nếu được làm hạt giống để mùa sau
Nếu lịch sử chọn ta làm điểm tựa
Vui gì hơn làm người lính đi đầu
Trong đêm tối tim ta là ngọn lửa!

Trong đoạn trích này, “điểm tựa” có được dùng như một thuật ngữ vật lí không? ở đây nó có nghĩa gì?
Điểm tựa ở trong khổ thơ này là chỗ dựa chính, là niềm tin.(Nơi gửi gắm niềm tin và hi vọng của nhân loại tiến bộ)
THUẬT NGỮ
I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
II - ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ:
III - LUYỆN TẬP:
Bài 1:
Bài 2:
Bài 3:
Trong hoá học, thuật ngữ “hỗn hợp” được định nghĩa là” nhiều chất trộn lẫn vào nhau mà không hoá hợp thành chất khác”,còn từ hỗn hợp được hiểu theo nghĩa thông thường là” gồm có nhiều thành phần trong đó mỗi thành phần vẫn không mang tính chất riêng của mình”.
Cho biết trong 2 câu sau đây, trường hợp nào “ hỗn hợp” được dùng như một thuật ngữ, trường hợp nào “ hỗn hợp” được dùng như một từ thông thường?
A, Nước tự nhiên ở ao,hồ,sông ,biển….là một hỗn hợp.
B. Đó là một chương trình biểu dĩên hỗn hợp nhiều tiết mục
Thuật ngữ.
Theo nghĩa thông thường.
THUẬT NGỮ
I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
II - ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ:
III - LUYỆN TẬP:
Bài 1:
Bài 2:
Bài 3:
? Hãy đặt câu với từ hỗn hợp theo nghĩa thông thường.
- Thức ăn gia súc là thức ăn hỗn hợp .
- Đội quân nhà Thanh là đội quân hỗn hợp.

THUẬT NGỮ
I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
II - ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ:
III - LUYỆN TẬP:
Củng cố: 1- Nhận định nào nói đúng đặc điểm của thuật ngữ?
A. Mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị một khái niệm.
B. Thuật ngữ không có tính biểu cảm.
C. Thuật ngữ có tính biểu cảm.
D. Cả A và C đều đúng.
2. Tìm thuật ngữ trong câu sau:
Trong sinh học, vi-rút có nghĩa là một sinh vật nhỏ ,
đơn giản, chưa có cấu tạo tế bào, gây ra các bệnh truyền nhiễm.
DẶN DÒ:

- Về nhà xem lại lí thuyết.
- Đặt câu có thuật ngữ
- Học thuộc ghi nhớ.
- Xem bài: Trau dồi vốn từ
? Tại sao phải trau dồi vốn từ.
? Trau dồi vốn từ giúp ta điều gì.
Xem bài tập , làm bài tập sgk.
Kính chúc các thầy cô giáo
mạnh khoẻ, hạnh phúc.
Xin trân trọng cảm ơn!