TÌM HIỂU CHUNG
I.
I/ Tìm hiểu chung
1/ Tác giả
- O. Hen – ri (1862– 1910)
là nhà văn Mỹ nổi tiếng, chuyên viết truyện ngắn.
- Tác phẩm của ông thể hiện tinh thần nhân đạo cao cả.
- Sự nghiệp: Thiên về viết truyện ngắn, hầu hết các sáng tác hướng về tầng lớp nghèo khổ, phê phán giai cấp tư sản tàn bạo (Chiếc lá cuối cùng, Căn gác xép…). Truyện của ông thường nhẹ nhàng tràn đầy tinh thần nhân đạo.
- Từ năm 1918: Hội nhà văn Mỹ lập giải thưởng O.Hen -ri để trao giải cho các truyện ngắn xuất sắc ở Mỹ.
Căn gác xép
Chiếc lá cuối cùng
Nơi ở của O Hen - ri
Nơi làm việc của O Hen - ri
2. Tác phẩm:
- Đoạn trích là phần cuối trong truyện ngắn cùng tên của O Hen-ri.
- Đó là một truyện ngắn hay, tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật của O.Hen-ri
Chú thích:
- Thường xuân:(còn gọi là trường xuân) một loại dây leo, bám sát vào tường gạch, lá rụng dần về mùa đông.

- Vịnh Na-plơ: Vịnh đẹp nổi tiếng ở bờ biển I-ta-li-a.

- Kiệt tác: Tác phẩm nghệ thuật đặc sắc.

Đọc, tóm tắt
4. Cụ Bơ-men đã vẽ chiếc lá cuối cùng trong đêm mưa tuyết.
1. Giôn-xi bị sưng phổi và cô rất tuyệt vọng, chán nản.
2. Giôn-xi tin rằng khi chiếc lá cuối cùng rụng xuống cũng là lúc cô chết
3. Xiu và cụ Bơ-men đều rất lo lắng
5. Giôn-xi khỏe trở lại còn cụ Bơ-men chết vì bệnh sưng phổi.
Bố cục: 3 phần
+ P1. Từ đầu … mái hiên thấp kiểu Hà Lan
 Tâm trạng chán nản, tuyệt vọng của Giôn - xi
+ P2. Tiếp… bồi dưỡng và chăm nom, thế thôi
 Sự hồi sinh của Giôn - xi
+ P3. Còn lại
 Bí mật của chiếc lá cuối cùng
 Trình tự câu chuyện liền mạch theo dòng thời gian và sự việc tiếp nối.
ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

II
Bối cảnh
Không gian: căn hộ tồi tàn ở gần công viên Oa-sing-tơn
Nhân vật
Thời gian: Tháng 11 – mùa đông rét mướt
3 người họa sĩ nghèo
Đồng nghiệp
Đồng cảnh ngộ: Nghèo
1. DIỄN BIẾN TÂM TRẠNG CỦA GIÔN-XI
O. Hen - ri
II. Tìm hiểu văn bản
Văn bản: CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG
1. Diễn biến tâm trạng Giôn- xi
- Hoàn cảnh sống: Giôn-xi, hoạ sĩ nghèo, bị mắc bệnh sưng phổi nặng.
Diễn biến tâm trạng của Giôn - xi
Khi biết mình mắc bệnh: Chán nản, tuyệt vọng; Thờ ơ trước sự quan tâm của mọi người
Suy nghĩ: “Khi nào chiếc lá cuối cùng rụng xuống thì mình cũng lìa đời.”
Khi thấy chiếc lá cuối cùng không rụng: Lấy lại nghị lực sống và dần hồi phục
Cây + lá
thường xuân
Theo em, nguyên nhân nào khiến Giôn-xi dần hồi phục, thoát khỏi bệnh tật nguy hiểm?
Vì chiếc lá cuối cùng không rụng: Sự gan góc của chiếc lá mà cô không biết đó là chiếc lá vẽ, chiếc lá đã chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt để bám lấy sự sống trái với nghị lực yếu đuối, tâm trạng buông xuôi chờ chết của mình.
Vì tình yêu thương của Xiu.

=> Cô đã có khát vọng sống, yêu đời “Chiếc lá cuối cùng vẫn còn đó…muốn chết là một tội”. 
* Nguy�n nh�n quy?t d?nh s? h?i sinh c?a Giơn-xi
Diễn biến tâm trạng của Giôn - xi
Khi biết mình mắc bệnh: Chán nản, tuyệt vọng; Thờ ơ trước sự quan tâm của mọi người
Suy nghĩ: “Khi nào chiếc lá cuối cùng rụng xuống thì mình cũng lìa đời.”
Khi thấy chiếc lá cuối cùng không rụng: Lấy lại nghị lực sống và dần hồi phục
=> Nghị lực và tình yêu cuộc sống sẽ giúp con người chiến thắng được bệnh tật, khó khăn
CÙNG CHIA SẺ
Nếu trong cuộc sống em gặp khó khăn và bất hạnh, em có thái độ và cách sống như thế nào?
Biết quý trọng bản thân
Tạo cơ hội cho mình vượt qua khó khăn
Có nghị lực, niềm tin vượt lên cuộc sống
Hãy vượt lên chính bản thân mình
Cuộc đời còn nhiều mảnh đời trái ngang, bất hạnh gặp hoàn cảnh khó khăn trong cuộc sống thì chán sống là 1 tội lỗi
Sự thờ ơ, vô cảm của con người
Hãy sống để yêu thương, lạc quan vượt lên khó khăn, có niềm tin và nghị lực tình yêu vào cuộc sống
Chúng ta cũng có thể là phép màu cho những mảnh đời gặp khó khăn hay bất hạnh. Hãy chung tay giúp đỡ để họ có niềm tin, sức mạnh vào cuộc sống.
Chiếc lá cuối cùng
(Tiết 2)
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN:
2. Hình tượng người nghệ sĩ giàu tình yêu thương
a. Nhân vật Xiu:







Tấm lòng yêu thương của Xiu dành cho Giôn - xi
Quan tâm, chăm sóc, động viên Giôn xi
Lo sợ khi thấy lá thường xuân rụng dần
Lo lắng cực độ khi Giôn-xi nhờ kéo rèm lên
Ngạc nhiên + vui mừng khi thấy chiếc lá chưa rụng
 Xiu là người có trái tim nhân hậu, giàu tình thương, một tình bạn thủy chung cao đẹp.
Xiu là người chị bao dung, giàu tình yêu thương, nhẫn nại.
Xiu không biết việc cụ Bơ – men vẽ chiếc lá và tâm trạng lo lắng vẫn đeo đẳng cô cho tới khi biết được sự thật.
Theo em, Xiu có biết trước việc cụ Bơ men đã vẽ chiếc lá không?
Theo em, nếu Xiu biết trước việc cụ Bơ men đã vẽ chiếc lá, câu chuyện có hấp dẫn hơn không?
- Nếu Xiu biết trước ý định của cụ Bơ-men  Truyện sẽ kém hay đi vì Xiu không bị bất ngờ và người đọc không được chứng kiến và thấu hiểu tâm trạng lo lắng, thấm đượm tình người của cô.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN:
2. Hình tượng người nghệ sĩ giàu tình yêu thương
a. Nhân vật Xiu:
b. Cụ Bơ men

* Đọc đoạn văn sau và cho biết qua đó ta hiểu gì về hoàn cảnh Bơ-men?
“Xiu và Giôn-xi là hai họa sỹ nghèo, còn trẻ, sống trong một căn hộ gần công viên Oa-sinh-tơn. Cụ Bơ-men cũng là một họa sỹ nghèo thuê phòng ở tầng dưới. Bốn chục năm nay cụ mơ ước vẽ được một kiệt tác nhưng chưa thực hiện được; cụ thường ngồi làm mẫu vẽ cho các họa sỹ trẻ để kiếm tiền. Lúc ấy là vào mùa đông. Giôn-xi bị bệnh sưng phổi. Bệnh tật, nghèo túng khiến cô tuyệt vọng không muốn sống nữa. Cô đếm từng chiếc lá thường xuân bám vào bức tường gạch đối diện cửa sổ, chờ khi nào chiếc lá thường xuân cuối cùng rụng nốt thì cô cũng buông xuôi, lìa đời … ’’




b. Cụ Bơ-men
Bơ-men là họa sĩ đã ngoài 60 tuổi, kiếm song bằng việc làm mẫu cho các hoạ sĩ.
- Cụ luôn mơ ước vẽ được kiệt tác.
-> Già yếu, thất bại trong sự nghiệp.

Tấm lòng yêu thương của cụ
Bơ – men dành cho Giôn – xi được thể hiện qua những chi tiết nào?
Lúc đến thăm Giôn – xi



Sau khi thăm Giôn – xi



Vẽ chiếc lá trong cơn mưa tuyết, mong cứu sống Giôn - xi
Lo lắng cho bệnh tình của Giôn – xi
b. Cụ Bơ-men
Bơ-men là họa sĩ đã ngoài 60 tuổi, kiếm song bằng việc làm mẫu cho các hoạ sĩ.
- Cụ luôn mơ ước vẽ được kiệt tác.
-> Già yếu, thất bại trong sự nghiệp.
- Yêu thương, lo lắng cho số mệnh Giôn-xi.
- Vẽ chiếc lá, vẽ lên niềm tin, niềm hi vọng và nghị lực sống cho Giôn-xi.
 Ông là họa sĩ chân chính có ước mơ cao đẹp có tấm lòng nhân hậu.


Cụ Bơ-men
Tấm lòng hi sinh cao thượng, quên mình vì người khác
Mắc bệnh sưng phổi, chết sau 2 ngày
Tấm lòng nhân đạo mà O Hen – ri muốn thể hiện
II/Tỡm hi?u van b?n
1/Di?n bi?n tõm tr?ng Giụn-xi
2. Hình tượng người nghệ sĩ giàu tình yêu thương
Văn bản: CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG
3. Kiệt tác “Chiếc lá cuối cùng”
Theo em, như thế nào thì được gọi là kiệt tác?
Kiêt tác nghệ thuật phải là một tác phẩm nghệ thuật có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, đem lại niềm vui và khoái cảm thẩm mĩ cho người xem, người nghe, người đọc.

* Hãy đọc và tưởng tượng cảnh Bơ-men đã vẽ chiếc lá trong đêm mưa tuyết.

… “ Chị có chuyện này muốn nói với em, con chuột bạch của chị”, cô nói, ”Cụ Bơ-men đã chết vì sưng phổi hôm nay ở viện rồi. Cụ ốm chỉ có hai ngày. Buổi sáng ngày thứ nhất, bác gác cổng thấy cụ ốm nặng trong căn phòng của cụ ở tầng dưới. Giày và áo quần của cụ ướt sũng và lạnh buốt. Chẳng ai hình dung nổi cụ đã ở đâu trong một đêm khủng khiếp như thế. Nhưng rồi người ta tìm thấy một chiếc đèn bão vẫn còn thắp sáng và một chiếc thang đã bị lôi ra khỏi chỗ để của nó, và vài chiếc bút lông rơi vung vãi, và một bảng pha màu có màu xanh và màu vàng trộn lẫn với nhau, và – em thân yêu ơi, em hãy nhìn ra ngoài cửa sổ, nhìn chiếc lá thường xuân cuối cùng ở trên tường. Em có lấy làm lạ tại sao chẳng bao giờ nó rung rinh hoặc lay động khi gió thổi không ? Ồ, em thân yêu, đó chính là kiệt tác của cụ Bơ-men, - cụ vẽ nó ở đấy vào cái đêm mà chiếc lá cuối cùng đã rụng”.
Đoạn văn kết thúc câu
chuyện
Theo em, vì sao có thể coi Chiếc lá cuối cùng của cụ Bơ – men là một kiệt tác?
“Chiếc lá cuối cùng” là kiệt tác vì:
1
2
3
4
Chiếc lá vẽ y như thật
Chiếc lá đã cứu sống Giôn-xi.
Được vẽ bằng tình thương bao la và sự hi sinh cao thượng
Vẽ trong hoàn cảnh đặc biệt
Thông điệp
Thông điệp nhân văn:
Thông điệp nghệ thuật:
Hi sinh vì cuộc sống con người.
 Tác phẩm nghệ thuật: Nghệ thuật vị nhân sinh (phải bám sát vào cuộc đời, vì con người mà phụng sự)
 Nghệ sĩ đích thực: Quan tâm đến sự sống của con người
3. Kiệt tác chiếc lá cuối cùng:
- Vẽ trong một đêm mưa bão, lạnh buốt - cái đêm mà chiếc lá cuối cùng đã rụng.
Lá vẽ rất giống khiến Giôn-xi tưởng lá thật.
Nó được vẽ bằng tình yêu thương và lòng hy sinh cao thượng của Bơ-men.
.Nó đem lại sự sống cho Giôn-xi.

=> Ca ngợi sức mạnh của nghệ thuật chân chính – nghệ thuật vì con người.
“Chiếc lá cuối cùng là bản tình ca về thiên chức và sức mạnh của nghệ thuật. Nơi nào nghệ thuật xuất hiện thì nơi đó có sự sống phục sinh”. Xác thân nghệ sĩ dẫu có mất đi thì điều đó có hề chi khi một sớm mai kia trong gió rét chiếc lá thường xuân cuối cùng vẫn xanh trên tường gạch loang lỗ như ngạo nghễ cùng tháng năm”. Đây chính là bức thông điệp màu xanh mà nhà văn O Hen-ri muốn gởi đến bạn đọc qua tác phẩm của mình.
Theo em, vì sao tác giả đặt tên tác phẩm là “Chiếc lá cuối cùng”?
Nhan đề
Là kiệt tác của cụ Bơ-men
Gợi sự lụi tàn, kết thúc ở thực tế, nhưng trong truyện, nó lại là phương thuốc hồi sinh, đem lại sự sống cho con người.
CLCC trở thành một biểu tượng nghệ thuật bất ngờ, độc đáo, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.















* Nghệ thuật đảo ngược tình huống hai lần:
- Lần thứ hai: Bơ-men đang khỏe mạnh vẽ chiếc lá trong đêm mưa gió  chết vì bệnh viêm phổi.



=> Hai tỡnh hu?ng d?u liờn quan d?n b?nh viờm ph?i v� chi?c lỏ cu?i cựng.
- L?n th? nh?t: Giụn-xi tuy?t v?ng vỡ b?nh viờm ph?i nghi d?n cỏi ch?t? L?y l?i ngh? l?c s?ng nh? chi?c lỏ cu?i cựng.
Gợi ý trả lời:
Nhà văn đã không kể trực tiếp việc Bơ-men đã vẽ chiếc lá trong đêm mưa tuyết nhằm tạo sự bất ngờ cho nhân vật và bạn đọc. Tất cả sẽ ngỡ ngàng khi nghe lời kể của Xiu. Ngỡ ngàng về chiếc lá, về tác giả của nó. Một điều cuốn hút bạn đọc nữa ở đây là, việc Bơ-men vẽ chiếc lá cuối cùng chỉ được tiết lộ trong lời kể của Xiu vào những dòng cuối cùng của câu chuyện. Cách kết thúc như vậy khiến cho câu chuyện để lại dư âm trong lòng người hâm mộ, mở ra trong lòng ta những dự đoán và suy nghĩ khác nhau. Đây được gọi là cách kết thúc mở trong thể loại truyện ngắn. Nó trở thành một nét nghệ thuật nổi bật trong những trang truyện của O.Hen-ri.
TỔNG KẾT
III
1. Nghệ thuật
Tình huống bất ngờ, gây hứng thú cho người đọc.
Nghệ thuật đảo ngược tình huống
2. Nội dung
Ca ngợi tình yêu thương cao cả của những con người nghèo khổ với nhau
Tỏc gi? th? hi?n quan ni?m c?a mỡnh v? m?c dớch c?a sỏng t?o ngh? thu?t.
Hãy vẽ
bản đồ
tư duy
Chiếc lá cuối cùng chiếc lá giả trên cây
Được vẽ ra trong đêm giá rét
Được vẽ ra từ tấm lòng cao đẹp
Từ tình người nhân hậu bao la
Cụ Bơ-men người hoạ sỹ tài ba
Đã cứu sống một tâm hồn non trẻ
Chẳng quản tuyết rơi đêm đông lạnh giá
Lặng lẽ âm thầm vẽ chiếc lá trong đêm
Để sáng mai khi kéo bức mành lên
Chiếc lá úa vàng vẫn còn nguyên ở đó
Dũng cảm gan lì bám lấy thân cây nhỏ
Bởi sự sống trăm ngàn lần đáng quý em ơi!
Nhìn chiếc lá Giôn-xi thầm nghĩ
Tuổi xuân còn dài sao nỡ vội buông xuôi
Em thật tệ muốn chết là một tội
Chiếc lá cho em yêu cuộc sống trên đời.
Kiệt tác


Của



Bơ-men
Bơ-men
Hướng dẫn tự học
- Nắm vững được nội dung chính của tác phẩm.
- Chuẩn bị bài: Trợ từ, thán từ

- KT bài cũ: Từ tượng hình, từ tượng thanh
Chào tạm biệt