Tiết 11
LIÊN KẾT CÁC ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN
MÔN NGỮ VĂN 8
I. TÁC DỤNG CỦA VIỆC LIÊN KẾT CÁC ĐOẠN VĂN:
Hai đoạn văn sau đây có mối liên hệ gì không?
Tr­ước s©n tr­ường lµng MÜ LÝ dµy ®Æc c¶ ngưêi. Ng­ười nµo ¸o quÇn còng s¹ch sÏ, gương mÆt còng vui t­ươi vµ s¸ng sña.
Lóc ®i ngang qua lµng Hoµ An bÉy chim quyªn víi th»ng Minh, t«i cã ghÐ l¹i trường mét lÇn. LÇn Êy tr­ường ®èi víi t«i lµ mét n¬i xa l¹. T«i ®i chung quanh c¸c líp ®Ó nh×n qua cöa kÝnh mÊy b¶n ®å treo trªn t­ường. T«i kh«ng cã c¶m t­ưởng nµo kh¸c lµ nhµ tr­ường cao r¸o vµ s¹ch sÏ h¬n c¸c nhµ trong lµng.
Đoạn 1:
Tả cảnh sân trường Mỹ Lý ngày tựu trường.
Đoạn 2:
Cảm giác của nhân vật “tôi” một lần ghé qua trường gần đây
Cả hai đoạn văn cùng viết về ngôi trường ấy nhưng không có sự gắn bó
Tr­ước s©n tr­ường lµng MÜ LÝ dµy ®Æc c¶ ngưêi. Ng­ười nµo ¸o quÇn còng s¹ch sÏ, gương mÆt còng vui t­ươi vµ s¸ng sña.
Trước đó mấy hôm, lúc ®i ngang qua lµng Hoµ An bÉy chim quyªn víi th»ng Minh, t«i cã ghÐ l¹i trường mét lÇn. LÇn Êy tr­ường ®èi víi t«i lµ mét n¬i xa l¹. T«i ®i chung quanh c¸c líp ®Ó nh×n qua cöa kÝnh ®Ó nh×n mÊy b¶n ®å treo trªn t­ường. T«i kh«ng cã c¶m t­ưởng nµo kh¸c lµ nhµ tr­ường cao r¸o vµ s¹ch sÏ h¬n c¸c nhµ trong lµng.
Cụm từ trước đó mấy hôm bổ sung ý nghĩa gì cho đoạn văn thứ 2?
Cụm từ : “ Trước đó mấy hôm” (trước hôm tựu trường”
a. Tạo sự liên tưởng cho người đọc với đoạn 1.
b. Tạo sự liên kết chặt chẽ, liền ý, liền mạch.
c. Tác dụng: làm cho ý giữa các đoạn văn liền mạch, tạo tính chỉnh thể cho văn bản.
2. Ghi nhớ :Khi chuyển từ đoạn văn này sang đv khác cần sd các phương tiện liên kết để thể hiện quan hệ ý nghĩa của chung
Bắt đầu là tìm hiểu. Tìm hiểu phải đặt bài văn vào hoàn cảnh lịch sử của nó. Thế là cần đến khoa học lịch sử, lịch sử dân tộc, có khi cả lịch sử thế giới.
Sau khâu tìm hiểu là khâu cảm thụ. Hiểu đúng bài văn đã tốt. Hiểu đúng cũng bắt đầu thấy nó hay, nhưung chưua đủ.
Bắt đầu là tìm hiểu
Sau khâu tìm hiểu
Hai đoạn văn trên liệt kê hai khâu của quá trình lĩnh hội và cảm thụ tác phẩm văn học. Đó là những khâu nào?
Để liên kết các đoạn văn có quan hệ liệt kê, ta thường dùng từ ngữ có tác dụng liệt kê. Hãy kể tiếp các phương tiện liên kết có quan hệ liệt kê?
Trước hết, đầu tiên, mở đầu, bắt đầu, một là, hai là, tiếp đến, thêm vào đó, ngoài ra, một mặt, mặt khác.
Trước ®ã mÊy h«m, lóc ®i ngang qua lµng Hoµ An bÉy chim quyªn víi th»ng Minh, t«i cã ghÐ l¹i tr­ường mét lÇn. LÇn Êy trường ®èi víi t«i lµ mét n¬i xa l¹.T«i ®i chung quanh c¸c líp ®Ó nh×n qua cöa kÝnh mÊy b¶n ®å treo trªn t­ường. T«i kh«ng cã c¶m t­ưởng nµo kh¸c lµ nhµ trường cao r¸o vµ s¹ch sÏ h¬n c¸c nhµ trong lµng.
Nh­ưng lÇn nµy l¹i kh¸c. Tr­ước m¾t t«i lµng MÜ LÝ tr«ng võa xinh x¾n võa oai nghiªm nh­ư c¸i ®×nh lµng Hoµ Ấp. S©n nã réng, m×nh nã cao h¬n trong nh÷ng buæi tr­ưa hÌ ®Çy v¾ng lÆng. Lßng t«i ®©m ra lo sî vÈn v¬.
Phân tích ý nghĩa giữa hai đoạn văn trên?
Đọc đoạn văn ở mục I.2 trang 50- 51 cho biết đó thuộc loại từ nào. Trước đó là khi nào?
Tr­ước s©n tr­ường lµng MÜ LÝ dµy ®Æc c¶ ngưêi. Ng­ười nµo ¸o quÇn còng s¹ch sÏ, gương mÆt còng vui t­ươi vµ s¸ng sña.
Trước đó mấy hôm, lúc ®i ngang qua lµng Hoµ An bÉy chim quyªn víi th»ng Minh, t«i cã ghÐ l¹i trường mét lÇn. LÇn Êy tr­ường ®èi víi t«i lµ mét n¬i xa l¹. T«i ®i chung quanh c¸c líp ®Ó nh×n qua cöa kÝnh ®Ó nh×n mÊy b¶n ®å treo trªn t­ường. T«i kh«ng cã c¶m t­ưởng nµo kh¸c lµ nhµ tr­ường cao r¸o vµ s¹ch sÏ h¬n c¸c nhµ trong lµng.
* Đó là từ dùng để thay thế.
+ Từ ngữ tương tự: này, nọ, kia, ấy…
* Trước đó mấy hôm là thời điểm diễn ra sự việc, khi nhân vật “tôi” chưa đi học.
Bây giờ, khi Bác viết gì cũng đua cho một số đồng chí xem lại, chỗ nào khó hiểu thì các đồng chí bảo cho mình sửa chữa.
Nói tóm lại, viết cũng nhuư mọi việc khác, phải có chí, chớ giấu dốt, nhờ tự phê bình và phê bình mà tiến bộ.
Phân tích mối quan hệ ý nghĩa giữa hai đoạn văn trên?
Hai đoạn văn trên có quan hệ ý nghĩa từ cụ thể sang khái quát, tổng kết.
Từ ngữ liên kết giữa các đoạn văn là: nói tóm lại, tổng kết lại, nhìn chung, đánh giá chung.
Tìm câu liên kết giữa hai đoạn văn sau, tại sao câu đó có tác dụng liên kết?
2. Dựng cõu n?i d? liờn k?t cỏc do?n van
U lại nói tiếp:
- Chăn cho giỏi, rồi hôm nào phiên chợ u mua giấy về bố đóng sách cho mà đi học bên anh Thận.
ái dà, lại còn chuyện đi học nữa cơ đấy! Học thích hơn hay là đi chăn nghé thích hơn nhỉ? Thôi, cái gì làm một cái thôi. Thế thằng Các nó vừa chăn trâu vừa đi học đó thì sao.
( Bùi Hiển, Ngày công đầu tiên của cu Tí)
ái dà, lại còn chuyện đi học nữa cơ
đấy!
Câu có tác dụng liên kết vì: nhắc lại ý đi học ở đoạn văn trên.
GHI NHỚ :
- Dùng từ ngữ để nối ( 4 trường hợp )
- Dùng câu để nối .
Bài tập 1: Tìm các từ ngữ có tác dụng liên kết…và cho biết chúng thể hiện ý nghĩa gì?
Các từ ngữ có tác dụng liên kết:
Nói như vậy tổng kết
Thế mà tương phản
Cũng nối tiếp, liệt kê
Tuy nhiên tương phản
Bài tập 2: Chọn từ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống làm phương tiện liên kết.
Từ đó
Nói tóm lại
Tuy nhiên
Thật khó trả lời
IV. CỦNG CỐ
Khi nào thì dùng liên kết câu?
Có mấy cách dùng liên kết các đoạn văn?
V. DẶN DÒ
* Về nhà học bài
* Xem trước bài “ từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội”.
KÍNH CHÚC QUÝ THẦY CÔ MẠNH KHỎE
CHÚC CÁC EM HỌC TẬP TỐT