Cổng trường mở ra
- Lý Lan -
Tiết 1
Những đặc điểm của văn bản nhật dụng
1.Khái niệm
Văn bản nhật dụng không phải là khái niệm thể loại, cũng không chỉ kiểu văn bản, có nghĩa là văn bản nhật dụng có thể sử dụng mọi thể loại, mọi kiểu văn bản.
2. Đặc điểm: Tính cập nhật là gắn với cuộc sống bức thiết, hằng ngày, song tính bức thiết phải gắn với những vấn đề cơ bản gần gũi, bức thiết với cuộc sống con người và cộng đồng
3. Đề tài chủ yếu: thiên nhiên, môi trường, năng lượng, dân số, quyền trẻ em,ma túy….
4. Những nội dung nhật dụng trong chương trình Ngữ vănTHCS
Lớp 6: tập trung một số văn bản viết về các di tích lịch sử, các danh lam thắng cảnh và thiên nhiên, môi trường.
Lớp 7: Quyền trẻ em, nhà trường, phụ nữ, văn hóa- giáo dục.
Lớp 8: Tập trung các vấn đề dân số, các tệ nạn xã hội
Lớp 9:Các vấn đề xoay quanh vấn đề quyền sống của con người, vấn đề chống chiến tranh,gìn giữ hòa bình và tình hữu nghị giữa các dân tộc, vấn đề hội nhập và phát triển, bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc.

Lớp 7 có các văn bản nhật dụng
Cổng trường mở ra – Lí Lan
Mẹ tôi ( trích Những tấm lòng cao cả) của Ét-môn- đô đơ A- mi –xi
Cuộc chia tay của những con búp bê – Khánh Hoài
Ca Huế trên sông Hương – Hà Ánh Minh
* Nội dung phản ánh trong các văn bản
+Hai văn bản “Cổng trường mở ra” và “Mẹ tôi” nhằm khai thác những nội dung có liên quan đến vấn đề người mẹ và nhà trường
+Văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê” viết về quyền trẻ em.
+ Văn bản “Ca Huế trên sông Hương” giới thiệu văn hóa của một địa danh nổi tiếng với con sông thơ mộng.
Chân dung nhà văn Lý Lan
- Sinh năm 1957, tại Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.
- Là nhà văn, nhà giáo, là nhà dịch giả nổi tiếng.
- Lý Lan
Tác giả:
Tiết 1: CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
- Lý Lan -
Xuất xứ của văn bản:
Văn bản Cổng trường mở ra là một bài kí được trích từ Báo Yêu Trẻ, số 166, ngày 1/9/2000 tại TP Hồ Chí Minh.

Nội dung chính:
Bài văn ghi lại tâm trạng người mẹ trong đêm chuẩn bị cho con bước vào ngày khai trường đầu tiên – một ngày trọng đại của con.


Tiết 1: CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
- Lý Lan -
Giới thiệu:
Giáo dục có vai trò to lớn đối với sự phát triển của xã hội. Ở Việt Nam ngày nay, giáo dục đã trở thành sự nghiệp của toàn xã hội.
Đây là văn bản nhật dụng đề cập đến mối quan hệ giữa gia đình, nhà trường và trẻ em.
Đọc văn bản và trả lời câu hỏi sau:
1. Văn bản chia làm mấy phần ? Nội dung từng phần ?
2. Em hãy tóm tắt đại ý của bài văn?
Bố cục: 3 phần
+ Phần 1 (“Vào đêm …nên đi ngủ sớm.”): Tâm trạng của con trước ngày khai trường trọng đại.
+ Phần 2 (“Mẹ lên giường…hàng dặm sau này.”): Tâm trạng của mẹ trước ngày khai trường của con.
+ Phần 3 (Phần còn lại): Tầm quan trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ.
Đại ý: Bài văn viết về tâm trạng của người mẹ trong đêm trước ngày khai giảng đầu tiên của con.
Đêm trước ngày khai trường, tâm trạng của người mẹ và con có gì khác nhau? Sự khác nhau đó được biểu hiện bằng chi tiết nào?
Con

Giấc ngủ đến với con dễ dàng như uống một ly sữa, ăn một cái kẹo
Tâm trạng con cũng háo hức như trước một chuyến đi chơi xa.
Hăng hái tranh dọn dẹp đồ chơi với mẹ
Mẹ
Nhân lúc con đang ngủ mà làm vài việc cho riêng mình. Nhưng hôm nay, mẹ không tập trung được vào việc gì cả.
Mẹ dém chăn, ém góc cẩn thận. Sau đó xem lại mọi thứ đã chuẩn bị cho con.
Mẹ lên giường và trằn trọc.
Mẹ không lo nhưng không ngủ được.
Con vô tư,
hồn nhiên
Mẹ trằn trọc, suy tư
+ Trìu mến quan sát những việc làm của cậu học trò ngày mai vào lớp Một.

+ Vỗ về để con ngủ, xem lại mọi thứ đã chuẩn bị cho con ngày đầu tiên đến trường.
II. Đọc hiểu văn bản.
1. Tình cảm mẹ dành cho con:
Theo em, tại sao người mẹ không ngủ được?
Mẹ nhớ lại buổi khai trường đầu tiên của mẹ.
Mẹ suy nghĩ về vai trò của nhà trường, của giáo dục.
Mẹ dự định những việc sẽ làm ngày mai khi cùng con đến trường.
“Khi nhớ lại lòng con lại rạo rực những cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến… Mẹ còn nhớ sự nôn nao, hồi hộp khi cùng bà ngoại đi tớ gần ngôi trường và nỗi chơi vơi hốt hoảng khi cổng trường đóng lại, bà ngoại đứng bên ngoài cánh cổng như đứng bên ngoài cái thế giới mà mẹ vừa bước vào”.

Tìm đọc đoạn văn chứng tỏ ngày khai trường đã để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn người mẹ?
 Ấn tượng sâu sắc, kỉ niệm khó quên
Từ dấu ấn sâu đậm của ngày khai trường, điều mà mẹ mong muốn ở con là gì?
“Mẹ muốn nhẹ nhàng, cẩn thận và tự nhiên ghi vào lòng con.”
 Mẹ hết lòng yêu thương con, luôn quan tâm đến con.
II. Đọc hiểu văn bản.
2. Tâm trạng của người mẹ trong đêm không ngủ được:
+ Suy nghĩ về việc làm cho ngày đầu tiên con đi học thật sự có ý nghĩa.
+ Hồi tưởng lại kỉ niệm sâu đậm, không thể nào quên của bản thân về ngày đầu tiên đi học.
Câu văn nào trong bài nói lên vai trò và tầm quan trọng to lớn của nhà trường đối với thế hệ trẻ?
“Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả một thế hệ mai sau, và sai lầm một li có thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả hang dặm sau này.”
 Giáo dục có ý nghĩa to lớn đối với cuộc sống con người.
Người mẹ nói : “… bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”.
Em hiểu “thế giới kì diệu” đó là gì?
Thế giới kì diệu:
- Đó là thế giới của những điều hay lẽ phải.
- Là thế giới của ánh sáng tri thức, của những hiểu biết lý thú, kỳ diệu mà nhân loại đã tích lũy hàng nghìn,vạn năm.
- Thế giới của tình bạn, thầy trò cao đẹp.
- Đó là thế giới của ước mơ, khát vọng của niềm tin, hi vọng…
- Trường học luôn mở rộng cửa đón nhận tất cả HS đến tuổi đến trường.
- Sau cánh cổng trường kia là cả một bầu trời tri thức rộng mở
- Đến trường là niềm vui, niềm hạnh phúc, là quyền lợi của trẻ em
II. Đọc hiểu văn bản.
2. Tâm trạng của người mẹ trong đêm không ngủ được:
- Suy nghĩ về việc làm cho ngày đầu tiên con đi học thật sự có ý nghĩa.
- Hồi tưởng lại kỉ niệm sâu đậm, không thể nào quên của bản thân về ngày đầu tiên đi học.
- Từ câu chuyện về ngày khai trường ở Nhật, suy nghĩ về vai trò của giáo dục đối với thế hệ tương lai.
Trong văn bản, có phải người mẹ trực tiếp nói với con hay không? Theo em, người mẹ đang tâm sự với ai? Cách viết này có tác dụng gì?
III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
- Lựa chọn hình thức tự bạch như những dòng nhật kí của người mẹ nói với con.
- Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm.
2. Ý nghĩa:
Văn bản thể hiện tấm lòng, tình cảm của người mẹ đối với con, đồng thời nêu lên vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con người.
Luyện tập
1/ Văn bản "Cổng trường mở ra" viết về nội dung gì ?
A. Miêu tả quang cảnh ngày khai trường
B. Bàn về vai trò của nhà trường trong việc giáo dục thế hệ trẻ.
C. Kể về tâm trạng của một chú bé trong ngày đầu tiên đến trường .
D. Tái hiện lại những tâm tư tình cảm của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường vào lớp một của con.
2/Tại sao người mẹ không ngủ được?
Mẹ không tập trung được vào việc gì
Mẹ lên giường và trằn trọc
Mẹ không lo, nhưng vẫn không ngủ được
Mẹ nhớ về ngày khai trường đầu tiên của mình.
Luyện tập
Hãy nhớ lại và viết thành đoạn văn về một kỷ niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai trường đầu tiên của mình.
Luyện tập