TRƯỜNG THCS – THPT MỸ PHƯỚC
-------------

BÀI 10
NHÀ LÝ ĐẨY MẠNH CÔNG CUỘC
XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC


GV: Nguyễn Thảo Tâm
NỘI
DUNG
BÀI
HỌC
1. Sự thành lập nhà Lý
2. Luật pháp và quân đội
CHƯƠNG II:
NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÝ (THẾ KỈ XI - XII)
Tiết 14 - BÀI 10: NHÀ LÝ ĐẨY MẠNH CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC
1. Sự thành lập nhà Lý
a. Bối cảnh ra đời
- Cuối năm 1009, Lý Công Uẩn được suy tôn làm vua (Lý Thái Tổ).
→ Nhà Lý thành lập.

- Năm 1010 dời đô ra Đại La và đổi tên là Thăng Long (Hà Nội).
Lê Long Đĩnh (Lê Ngọa Triều) và quần thần
Róc mía trên đầu nhà sư
Lý Công Uẩn là người như thế nào mà các đại thần suy tôn làm vua?
Lý Công Uẩn người châu Cổ Pháp (Từ Sơn - Bắc Ninh). Thuở nhỏ làm con nuôi nhà sư Lý Khánh Văn, theo học ở chùa Lục Tổ của sư Vạn Hạnh. Sau đó làm quan cho nhà Lê, giữ đến chức Điện tiền chỉ huy sứ, chỉ huy cấm quân ở kinh đô Hoa Lư. Ông là người có học, có đức và có uy tín nên được triều thần nhà Lê quý trọng.
Vua Lý Công Uẩn
(Lý Thái Tổ)
Lý Công Uẩn đã làm gì sau khi ông lên ngôi vua?
Chiếu dời đô – Đại Việt sử kí toàn thư
Dịch là : “Thành Đại La ở giữa khu vực trời đất, được thế rồng cuộn hổ ngồi, chính giữa Nam Bắc Đông Tây, tiện thế núi sau sông trước.Vùng này mặt đất rộng mà bằng phẳng, thế đất cao mà sáng sủa, dân cư không khổ thấp trũng tối tăm, muôn vật hết sức tươi tốt phồn thịnh.Xem khắp đất Việt đó là nơi thắng địa, thực là chỗ hội tụ quan yếu của bốn phương.Đúng là nơi thượng đô kinh sư mãi muôn đời.

Lược đồ khu vực cuộc kháng chiến
chống quân Tống (năm 981)
THĂNG LONG
Rồng bay
“…Thành Đại La, đô cũ của Cao Vương (tức Cao Biền), ở giữa khu vực trời đất, được thế rồng cuộn hổ ngồi, chính giữa Nam Bắc Đông Tây, tiện nghi núi sông sau trước.Vùng này mặt đất rộng mà bằng phẳng, thế đất cao mà sáng sủa, dân cư không khổ thấp trũng tối tăm, muôn vật hết sức tươi tốt phồn thịnh. Xem khắp đất Việt đó là nơi thắng địa, thực là chỗ tụ hội quan yếu của bốn phương. Đúng là nơi thượng đô kinh sư mãi muôn đời”.
(Chiếu dời đô – Đại Việt sử kí toàn thư)

Thảo luận nhóm
Tại sao Lý Công Uẩn quyết định dời đô Hoa Lư về Đại La và đổi tên là Thăng Long?
Qua đó muốn nói ước vọng gì của ông?
→ Vùng đất Thăng Long có địa thế thuận lợi hơn vùng đất Hoa Lư.
▪ Muốn xây dựng đất nước giàu mạnh và khẳng định ý chí tự cường của dân tộc.
▪ Muốn tạo dựng sự nghiệp lớn cho con cháu mai sau.
Hoa Lư ngày nay
Bản đồ thành cổ Thăng Long
Cửa Bắc Thành
Cửa Nam Thành
Cấm Thành
Cửa Đông Thành
Cửa Tây thành
Thăng Long xưa
Thăng Long ngày nay
Chiếu dời đô
Mỗi chữ cao 2cm
214 chữ đều được mạ vàng
T
H
Ă
N
G
L
O
N
G
H
Ư
Ớ
N
G
V
Ề
Đ
Ạ
I
L
Ễ
1
0
1
0
2
0
1
-
0
b. Tổ chức bộ máy Nhà nước
- Năm 1054, đổi tên nước là Đại Việt.
- Tổ chức bộ máy Nhà nước:
5
6
7
8
2
3
4
Hoàn chỉnh sơ đồ bộ máy chính quyền thời Lý
1
a. Lộ
b. Quan văn
c. Phủ-Huyện
d. Quan võ
e. Vua
f. Các đại thần
g. Hương-xã
Hương-xã
Trung ương
Địa phương
VUA
C�C QUAN VAN
24 LỘ, PHỦ
HUYỆN
*Trung uong:
* Địa Phương:
QUAN ĐẠI THẦN
CÁC QUAN VÕ
HƯƠNG XÃ
B. Bộ máy chính quyền thời Lý.
So sánh bộ máy nhà nước thời Tiền Lê và thời Lý
THỜI TIỀN LÊ
THỜI LÝ
2. Luật pháp và quân đội
a. Luật pháp
Năm 1042, nhà Lý ban hành bộ Hình thư, bộ luật thành văn đầu tiên của nước ta.
Nội dung: SGK/37.
- Tác dụng: Ổn định xã hội.
29
Trừng trị kẻ xâm phạm của dân
Một số điều quy định trong bộ luật Hình thư
“Lính bảo vệ và sau này cả hoạn quan không được tự tiện vào cung cấm. Nếu ai vào sẽ bị tội chết. Người canh giữ không cẩn thận để người khác vào sẽ bị tội chết. Cấm dân không được bán con trai, quan lại không được giấu con trai. Những người cầm ruộng đất sau 20 năm được chuộc lại. Trả lại ruộng cho những người đã bỏ không cày cấy, những người trộm trâu bò xử nặng, những người biết mà không báo cũng bị xử nặng…”
Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam là văn bản pháp luật có giá trị cao nhất trong hệ thống pháp luật của Việt Nam.
Bản Hiến pháp đang có hiệu lực là bản của năm 2013, được Quốc hội khoá XIII, kỳ họp thứ 6 thông qua vào sáng ngày 28/11/2013
Hiến pháp 1946
Hiến pháp 1959
Hiến pháp 1980
Hiến pháp 1992
Hiến pháp 2013
CÁC BỘ LUẬT

Bộ Luật dân sự
Bộ luật Tố tụng dân sự
Bộ luật Hình sự
Bộ luật Tố tụng Hình sự
Bộ luật hàng hải
Bộ luật Lao động

Và nhiều luật khác trong đời sống kinh tế, văn hoá, chính trị, an ninh quốc gia,…và có điều chỉnh, sửa đổi cho phù hợp theo từng thời kỳ
Cấm quân
Quân địa phương
b. Quân đội
- Cấm quân và quân địa phương.
- Thực hiện chính sách “Ngụ binh ư nông”.
Cấm quân
- Tuyển chọn những
thanh niên khỏe mạnh
trong cả nước.
- Bảo vệ vua và kinh thành.
Quân địa phương
- Tuyển chọn trong số những thanh niên trai tráng ở các làng xã đến tuổi thành đinh (tuổi 18).
- Canh phòng ở các lộ, phủ.
- Hằng năm, chia thành phiên thay nhau đi luyện tập và về quê sản xuất. Khi có chiến tranh, sẽ tham gia chiến đấu.
Chính sách “Ngụ binh ư nông”
Nỏ
Cung
Máy bắn đá
Tượng binh
Kỵ binh
Thuỷ binh
c. Chính sách trong và ngoài nước
* Đối với trong nước
- Gả công chúa, ban chức tước cho các tù trưởng dân tộc miền núi.
- Trấn áp những người có ý định tách khỏi Đại Việt.
* Đối với ngoài nước
- Quan hệ bình thường với nhà Tống và Cham-pa.
- Kiên quyết bảo toàn lãnh thổ.
Củng cố
Kiến thức
Trò chơi “Con số may mắn”
1010
1042
1054
Năm 1010 đã diễn ra sự kiện lịch sử nào ?
Lý Công Uẩn quyết định dời đô về Đại La
Năm 1054 nước ta tên là gì ?
Đại Việt
Năm 1042, nhà Lý ban hành bộ luật này ?
Luật Hình thư
Những dữ kiện sau đây nhắc em nhớ tới tác phẩm nào?
1. Được gọi là áng “Thiên cổ hùng văn”.
2. Do Lý Công Uẩn soạn thảo.
3. Còn được gọi là Thiên đô chiếu.
Chiếu dời đô
BÀI TẬP
1. Nối thời gian ở cột A vào sự kiện ở cột B sao cho đúng:
Cột A (thời gian) Cột B (sự kiện)

Câu 1: Tại sao luật pháp thời Lý nghiêm cấm việc giết mổ trâu, bò?
A. Để bảo vệ sản xuất nông nghiệp
B. Đạo phật được đề cao, nên cấm sát sinh
C. Trâu bò là động vật quý hiếm
D. Trâu bò là động vật linh thiêng
Câu 2: Biểu hiện nào sau đây không phản ánh được sự phồn thịnh của kinh thành Thăng Long thời nhà Lý?
A. Cung điện được xây dựng nguy nga tráng lệ
B. Dân cư tập trung đông đúc phóa ngoài hoàng thành
C. Hệ thống phường hội thủ công, chợ phát triển
D. Các thương nhân châu Âu bến buôn bán và lập thương điếm
Câu 3: Dưới thời nhà Lý, cơ cấu hành chính được sắp xếp như thế nào?
A. Lộ-Huyện-Hương, xã B. Lộ-Phủ-Châu, xã
C. Lộ-Phủ-Châu-Hương,xã D. Lộ-Phủ-Huyện-Hương,xã
Câu 4: Nhà Lý có chính sách gì đối với miền biên viễn?
A. Ban cấp ruộng đất cho các tù trường dân tộc miền núi.
B. Gả các công chúa và phong tước cho các từ trưởng miền núi.
C. Cho các từ trưởng miền núi tự quản lý vùng đất của mình.
D. Không can thiệp vào tình hình vùng biên giới.
Câu 5:  Đứng đầu các lộ, phủ thời Lý là chức quan gì?
A. Chánh, phó an phu Sứ B. Hào Trương, Trấn Phủ
C. Tri Phủ, Tri Châu D. Tổng Đốc, Tri Phủ
Câu 6: Lý Công Uẩn đặt niên hiệu là gì và quyết định dời đô về đâu?
A. Nhiên hiệu Thiên Phúc. Dời đô về Đại La
B. Niên hiệu Thuận Thiên. Dời đô về Đại La
C. Niên hiệu Thái Bình. Dời đô về Cổ Loa
D. Niên hiệu Thiên Phúc. Dời đô về Thăng Long
Câu 7: Kinh thành Thăng Long được bao vây bởi một vòng thành ngoài cùng được gọi là:
A. Cấm thành
B. La thành
C. Hoàng thành
D. Vi thành
48
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
-Với bài học tiết này: Học bài, vẽ sơ đồ bài học.
-Với bài học tiết tiếp theo: Soạn bài 11: Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống (1075-1077);
- Tìm hiểu âm mưu xâm lược của nhà Tống.
- Chủ trương của nhà Lý.
TẠM BIỆT CÁC EM.
HẸN GẶP LẠI