CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VÀ
CÁC EM LỚP 6A1, 6A5 THAM DỰ TIẾT HỌC NGỮ VĂN 6


Giáo viên: Đinh Hồng Nhung
Trường: THCS xã Phúc Than
NGHE BÀI HÁT: QUÊ HƯƠNG
- Thơ: Đỗ Trung Quân -
Em có nhận ra hình ảnh này ở đâu không?
Đồi chè – Rừng thông
(Phúc Than)
Dòng sông Nậm Mu
(Ta Gia)
Những hình ảnh và bài hát trên gợi cho em về điều gì? Cảm xúc của em khi nghe bài hát và quan sát các hình ảnh trên?
(1) Với em, nơi đâu là quê hương yêu dấu? Nếu có thể nói những ấn tượng đẹp đẽ và sâu sắc nhất về quê hương, em sẽ nói điều gì?
(2) Em thích bài thơ nào viết về quê hương? Hãy đọc diễn cảm một vài câu trong bài thơ đó?
Bài 4: QUÊ HƯƠNG YÊU DẤU

Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn
(Nguyễn Đình Thi)
TRI THỨC NGỮ VĂN
Thơ lục bát
- Thơ lục bát (6 – 8) là thể thơ mà các dòng thơ được sắp xếp thành từng cặp, một dòng sáu tiếng và một dòng tám tiếng.
- Vần trong lục bát: Tiếng cuối của dòng sáu vần với tiếng thứ sáu của dòng tám; tiếng cuối của dòng tám lại vần với tiếng cuối của dòng sáu tiếp theo.
TRI THỨC NGỮ VĂN
Thơ lục bát
- Thanh điệu trong thơ lục bát: Trong dòng sáu và dòng tám, các tiếng thứ sáu, thứ tám là thanh bằng, còn tiếng thứ tư là thanh trắc. Riêng trong dòng tám, mặc dù tiếng thứ sáu và thứ tám đều là thanh bằng nhưng nếu tiếng thứ sáu là thanh huyền thì tiếng thứ tám là thanh ngang và ngược lại.
- Nhịp thơ trong lục bát: Thơ lục bát thường ngắt nhịp chẵn (2/2/2, 2/4, 4/4 ,…).
Mây mù che đỉnh Trường Sơn sớm chiều
/
/
/
/
/
/
/
/
Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn
Cánh cò bay lả rập rờn
T
B(h)
B(k)
T
B(k)
B(h)
TRI THỨC NGỮ VĂN
Lục bát biến thể
- Lục bát biến thể không hoàn toàn theo luật thơ của lục bát thông thường, có sự biến đổi số tiếng trong các dòng, biến đổi cách gieo vần, cách phối thanh, cách ngắt nhịp,...
Chuyện ngày xưa... đã có bờ tre xanh
Con cò lặn lội bờ sông
Gánh gạo đưa chồng nước mắt nỉ non
Tre xanh
Ví dụ 1
Ví dụ 2
Xanh tự bao giờ?
//
CHÙM CA DAO VỀ QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC
1. Tìm hiểu từ khó
- Các địa danh ở Hà Nội
+ Trấn Võ
+ Thọ Xương
+ Yên Thái
+ Tây Hồ
I. Đọc văn bản:
- Các địa danh ở Huế
+ Đông Ba
+ Đập đá
+ Vĩ Dạ
+ Ngã Ba Sình
- Các địa danh ở Lạng Sơn
+ Xứ Lạng
+ Sông Tam Cờ
II. Khám phá văn bản:
Những địa danh ở Hà Nội
Những địa danh ở Lạng sơn
Những địa danh ở Huế
CHÙM CA DAO VỀ QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC
1. Tìm hiểu từ khó
I. Đọc văn bản:
II. Khám phá văn bản:
2. Thể loại và phương thức biểu đạt
CHÙM CA DAO VỀ QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC
1. Tìm hiểu từ khó
- Thể thơ: lục bát
- Phương thức biểu đạt: biểu cảm
I. Đọc văn bản:
II. Khám phá văn bản:
2. Thể loại và phương thức biểu đạt
BÀI CA DAO SỐ 1
Gió đưa cành trúc la đà
Tiếng chuông Trấn Võ canh gà Thọ Xương
Mịt mù khói tỏa ngàn sương
Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Hoạt động nhóm bàn 2 phút
Nhiệm vụ: Đọc bài ca dao số 1 và trả lời các câu hỏi:
BÀI CA DAO SỐ 1
Gió đưa /cành trúc /la đà
Tiếng chuông Trấn Võ /canh gà Thọ Xương
Mịt mù /khói tỏa /ngàn sương
Nhịp chày Yên Thái, /mặt gương Tây Hồ.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Bài ca dao có mấy dòng?
- Thể thơ lục bát, có 4 dòng
Nêu số tiếng trong mỗi dòng?
Các dòng 6 có 6 tiếng, các dòng 8 có 8 tiếng
Tìm các từ gieo vần trong bài ca dao?
Cách gieo vần: đà – gà, xương – sương – gương...
CHÙM CA DAO VỀ QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC
1. Bài ca dao số 1
- Thể lục bát, 4 dòng. Các dòng 6 có 6 tiếng, các dòng 8 có 8 tiếng;
- Cách gieo vần: đà – gà, xương – sương – gương;…
- Tiếng cuối của dòng 6 ở trên vần với tiếng thứ sáu của dòng 8 ở dưới, tiếng cuối của dòng 8 lại vần với tiếng cuối của dòng 6 tiếp theo;
- Ngắt nhịp:
+ Gió đưa/ cành trúc/ la đà
Tiếng chuông Trấn Võ/ canh gà Thọ Xương
nhịp 2/2/2; 4/4;
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Hoạt động nhóm 4 ( 4 phút)
Nhiệm vụ: Đọc bài ca dao số 1 và trả lời các câu hỏi:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
-Địa danh:
Trấn Võ, Thọ Xương, Yên Thái, Tây Hồ
- Hình ảnh:
Gió, cành trúc, sương, gương
- Âm thanh:
Tiếng chuông, tiếng gà, tiếng chày
CHÙM CA DAO VỀ QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC
1. Bài ca dao số 1
Biện pháp nghệ thuật:
+ Từ láy: la đà, mịt mù
+ Liệt kê: các địa danh,hình ảnh, âmthanh...
+ Đảo ngữ: mịt mù khói tỏa
+ Ẩn dụ : mặt gương Tây Hồ (vẻ đẹp của Tây Hồ, nước trong vào buổi sớm như sương -> Vẻ đẹp nên thơ vào sáng sớm)
=> Tình cảm yêu mến, tự hào về quê hương đất nước.
HĐ cá nhân: Viết tích cực (4 phút)
Viết khoảng 3 dòng nêu cảm nghĩ của em sau khi học xong bài ca dao 1?


Hồ Hoàn Kiếm là một danh thắng nổi tiếng của Hà Nội. Đó là những hàng liễu rủ thướt tha, những nhành lộc vừng nghiêng nghiêng đổ hoa soi bóng dưới lòng hồ. Giữa hồ có tháp Rùa, cạnh hồ có đền Ngọc Sơn có "Đài Nghiên Tháp Bút chưa sờn"... Hình ảnh hồ Gươm lung linh giống như một tấm gương xinh đẹp giữa lòng thành phố đã đi vào lòng nhiều người dân Hà Nội. Người dân Hà Nội sống ở khu vực quanh hồ có thói quen ra đây tập thể dục vào sáng sớm, đặc biệt là vào mùa hè. Họ gọi các khu phố nằm quanh hồ là Bờ Hồ. Không phải là hồ nước lớn nhất trong Thủ đô, song với nguồn gốc đặc biệt, hồ Hoàn Kiếm đã gắn liền với cuộc sống và tâm tư của nhiều người. Hồ có nhiều cảnh đẹp. Và hơn thế, hồ gắn với huyền sử, là biểu tượng khát khao hòa bình (trả gươm cầm bút), đức văn tài võ trị của dân tộc (thanh kiếm thiêng nơi đáy hồ và tháp bút viết lên trời xanh). Hồ Gươm sẽ mãi sống trong tiềm thức mỗi người dân Thủ đô nói riêng và người dân cả nước nói chung như một biểu tượng thiêng liêng về lịch sử và truyền thống văn hóa dân tộc.
Học sinh tham khảo đoạn văn sau
Đọc một số câu ca dao về quê hương đất nước mà em sưu tầm được.
Ai ơi về miệt Tháp Mười
Cá tôm sẵn bắt, lúa trời sẵn ăn.
Cần Thơ gạo trắng nước trong
Ai đi đến đó lòng không muốn về.
Quảng Nam có núi Ngũ Hành
Có sông Chợ Củi, có thành Đồng Dương
Rủ nhau chơi khắp Long thành,
Ba mươi sáu phố rành rành chẳng sai:
Hàng Bồ, hàng Bạc, hàng Gai,
Hàng Buồm, hàng Thiếc, hàng Hài, hàng Khay,
...Phồn hoa thứ nhất Long Thành,
Phố giăng mắc cửi, đường quanh bàn cờ.
Người về nhớ cảnh ngẩn ngơ,
Bút hoa xin chép nên thơ lưu truyền.

CHÙM CA DAO VỀ QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC
CỦNG CỐ
1. Mỗi bài ca dao có mấy dòng? Mỗi dòng có mấy tiếng, qua đó em thấy đặc điểm gì của thơ lục bát?
2. Chỉ ra cách gieo vần, ngắt nhịp trong bài ca dao? Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng?
3. Trong cụm từ mặt gương Tây Hồ, tác giả dân gian đã sử dụng biện pháp tu từ nào? Hãy nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó.

4. Bài ca dao bộ lộ tình cảm gì?

Cảm ơn các thầy cô giáo
và các em học sinh,
chúc các em học tập tốt!