BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH

PHẠM TIẾN DUẬT
(Phạm Tiến Duật)
1. Tác giả
- Phạm Tiến Duật( 1941-2007), quê ở Phú Thọ.
- Ông là gương mặt tiêu biểu cho thế hệ nhà thơ trẻ thời chống Mĩ.
-Thơ ông thường viết về thế hệ trẻ trong kháng chiến chống Mỹ với giọng điệu trẻ trung, sôi nổi, tinh nghịch, sâu sắc.
BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
I. TÌM HIỂU CHUNG
Phạm Tiến Duật là “con chim lửa của Trường Sơn huyền thoại”, “cây săng lẻ của rừng già”, “nhà thơ lớn nhất thời chống Mỹ”, “người băng ngang qua chiến tranh”. Thơ ông thời chống Mỹ từng được đánh giá là “có sức mạnh của một sư đoàn”.
2.Tác phẩm:
- Sáng tác năm 1969, in trong tập thơ “ Vầng trăng quầng lửa”.
+ cuộc kháng chiến chống Mĩ bước vào thời kì quyết liệt.
+ PTD đang trực tiếp chiến đấu trên đường Trường Sơn.
Đầu súng trăng treo
Chính Hữu
Vầng trăng quầng lửa
Phạm Tiến Duật
Hoa dọc chiến hào
Xuân Quỳnh
Thi vị, lãng mạn, dịu nhẹ
Không có kính, ừ thì ướt áo
Mưa tuôn mưa xối như ngoài trời
Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa
Mưa ngừng, gió lùa mau khô thôi.
Những chiếc xe từ trong bom rơi
Đã về đây họp thành tiểu đội
Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới
Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi.
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời
Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy
Võng mắc chông chênh đường xe chạy
Lại đi, lại đi trời xanh thêm.
Không có kính, rồi xe không có đèn,
Không có mui xe, thùng xe có xước,
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước:
Chỉ cần trong xe có một trái tim.
Không có kính không phải vì xe không có kính
Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi
Ung dung buồng lái ta ngồi,
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng.
Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim
Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Như sa như ùa vào buồng lái.
Không có kính, ừ thì có bụi,
Bụi phun tóc trắng như người già
Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc
Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha.
BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
(Phạm Tiến Duật)
- Nhan đề bài thơ
“Bài thơ”: chất thơ, chất lãng mạn, thi vị. 
 “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” không chỉ viết về hiện thực khốc liệt của chiến tranh mà chủ yếu khai thác chất thơ vút lên từ hiện thực ấy, chất thơ của tuổi trẻ Việt Nam vượt lên những khắc nghiệt của chiến tranh.
“Xe không kính’’
lạ, độc đáo
hình ảnh xuyên suốt toàn bộ tác phẩm
sự gắn bó, am hiểu hiện thực chiến tranh.
Tôi phải thêm “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”, để báo trước cho mọi người biết rằng là tôi viết thơ, chứ không phải một khúc văn xuôi, là cách đưa chất liệu văn xuôi vào thơ, những câu thơ “đặc” văn xuôi được kết hợp lại trong một cảm hứng chung.
- Nhan đề bài thơ:
Bài thơ về tiểu đội xe không kính
Hình ảnh người lính lái xe Trường Sơn
Hình ảnh những chiếc xe không kính
BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
Không có kính không phải vì xe không có kính
Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi
Không có kính, rồi xe không có đèn,
Không có mui xe, thùng xe có xước,
II. Tìm hiểu bài thơ
1. Hình ảnh những chiếc xe không kính
BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
“Không có kính không phải vì xe không có kính”
Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi
“ Không có kính rồi xe không có đèn
Không có mui xe, thùng xe có xước”
- Điệp từ “không có” + nghệ thuật liệt kê “không có kính”, “không có đèn”, “không có mui xe”: sự mất mát, hư hại đến khủng khiếp
- Cách nói “thùng xe có xước” khẳng định để phủ định (có mà không)
 Cả “không” và “có” đều là sự khốc liệt chiến trường làm biến dạng những chiếc xe vận tải chi viện cho miền Nam.
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Hình ảnh những chiếc xe không kính
“Không có kính không phải vì xe không có kính”
Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi
- Nguyên nhân do “bom giật, bom rung”: giới thiệu rất thực về sự tàn phá của bom đạn chiến tranh (4 triệu tấn bom đạn = 20 lần bom nguyên tử thả xuống Hirosima – Nhật Bản)
 Phơi bày hiện thực của cuộc chiến tranh chống Mỹ thực đến mức trần trụi.
 Phạm Tiến Duật là người nhạy cảm, hóm hỉnh, biến một cái không hiếm gặp trong chiến tranh thành một hình tượng thơ độc đáo của thời chiến tranh chống Mỹ.
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Hình ảnh những chiếc xe không kính
Hiện thực cuộc chiến năm 1969
(Phạm Tiến Duật)
- Từ ngữ: … ung dung …ta ngồi
- Điệp từ “nhìn”  đất, trời, thẳng, gió, con đường, sao trời, cánh chim,…
 Ung dung, ngang tàng, vui vẻ với Trường Sơn
*Tư thế
2. Hình ảnh những chiến sĩ lái xe
BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
Ung dung buồng lái ta ngồi,
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng.
Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim
Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Như sa như ùa vào buồng lái.
(Phạm Tiến Duật)
2. Hình ảnh những chiến sĩ lái xe
- … ừ thì có bụi ...
- … cười ha ha.
- … ừ thì ướt áo..
-… gió lùa khô mau thôi.
b. Tinh thần, thái độ
 Tinh thần lạc quan, dũng cảm, bất chấp khó khăn, coi thường gian khổ, hiểm nguy.
BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
- Điệp cấu trúc, giọng thơ ngang tàng, nghịch ngợm, hình ảnh độc đáo
(Phạm Tiến Duật)
2. Hình ảnh những chiến sĩ lái xe:
c. Tình đồng đội
+ G?p bố b?n su?t d?c du?ng di t?i
B?t tay qua c?a kớnh v? r?i .
+ B?p Ho�ng C?m ta d?ng gi?a tr?i
Chung bỏt dua nghia l� gia dỡnh d?y
+ Vừng m?c chụng chờnh du?ng xe ch?y...
- Hình ảnh chân thực, gần gũi, giản dị
Tình đồng chí gắn bó keo sơn, yêu thương, chia sẻ, cùng chung lí tưởng.
BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
(Phạm Tiến Duật)
2. Hình ảnh những chiến sĩ lái xe
d. Ý chí chiến đấu
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước
Chỉ cần trong xe có một trái tim.
 Khát vọng giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
- “ Hình ảnh “xe vẫn chạy” “chỉ cần…một trái tim” là một biểu tượng đa nghĩa, sử dụng phép hoán dụ.
BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
Hình ảnh những
chiếc xe không kính
Hình ảnh những
người chiến sĩ lái xe
Tư thế
ung
dung
hiên
ngang
Tinh thần
bất chấp
hiểm nguy
dũng
cảm
lạc quan
Tình cảm
đồng đội
gắn bó,
yêu
thương
sôi nổi
Ý chí
quyết
tâm
vì miền
Nam
Nghệ thuật
Đậm chất hiện
thực, nhiều câu
văn xuôi, giọng
điệu ngang tàng,
tinh nghịch,
hình ảnh
thơ độc đáo

So sánh hai bài thơ: Đồng chí và Bài thơ về tiểu đội xe không kính
- Cùng phải chịu những khó khăn gian khổ ở chiến trường.
- Cùng có ý chí, nghị lực, niềm tin, lí tưởng và tinh thần yêu nước; có tình đồng chí, đồng đội gắn bó, keo sơn.
Điểm chung
Nét riêng
Đồng chí
Những người nông dân mặc áo lính, thời kì đầu cuộc kháng chiến chống pháp với vẻ đẹp, giản dị, tình cảm chân thành, chất phác, mà sâu sắc.
Bài thơ về tiểu đội xe không kính
Những chiến sĩ lái xe trong thời kì chống Mĩ, trẻ trung hồn nhiên, hóm hỉnh, tươi tắn, ngang tàng, dũng cảm