TIẾT 37, 38:
CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN BIỂU CẢM.
LUYỆN NÓI: VĂN BIỂU CẢM VỀ SỰ VẬT, CON NGƯỜI.
TRƯỜNG THCS NGUYỄN QUANG BÍCH
GV : Nguyễn Thị Bích Thùy
Tiết 37, 38: Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.
Luyện nói : Văn biểu cảm về sự vật, con người.
A. Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.
I - Bài học:
1 - Ngữ liệu:
* NL1: Bài ca nhà tranh bị gió thu phá (Đỗ Phủ).
P1: Tự sự (2 câu đầu); miêu tả (3 câu sau)
-> Tạo bối cảnh chung.
P2: Tự sự - biểu cảm -> Tâm trạng uất ức vì già yếu.
P3: Tự sự - miêu tả - biểu cảm (2 câu cuối)
- > Nỗi bất lực cam phận.
P4: BC trực tiếp -> Tình cảm cao thượng vị tha vươn lên sáng ngời.
-> Các yếu tố tự sự, miêu tả gợi cảm xúc: nỗi uất ức vì bất lực, nỗi buồn vì cuộc sống khó khăn và khát vọng cao cả của nhà thơ.
Tiết 37, 38: Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.
Luyện nói : Văn biểu cảm về sự vật, con người.
* NL2: Đoạn văn SGK tr 137.
- Tự sự: + Đêm nào bố cũng ngâm nước nóng hòa muối,..khi ngủ bố rên, rên vì đau mình, rên vì nhức chân...
+ Bố đi ngang dọc đông tây... .. để câu quăng, bố tất bật đi sương đêm...
- Miêu tả: + Những ngón chân khum khum
+ Gan bàn chân xám xịt, lỗ rỗ,
+ Mu bàn chân mốc trắng, bong da từng bãi
- Biểu cảm: Tình thương sâu sắc dành cho bố, sự biết ơn đối với bố thể hiện rõ ở câu cuối.
=> Các yếu tố tự sự, miêu tả có tác dụng khơi gợi cảm xúc về người bố với công việc đi câu đôi chân phải ngâm nước, ngâm bùn nên bị đau nhức -> Bộc lộ tình cảm thương bố, hiểu được những vất vả của bố, biết ơn bố.
Tiết 37, 38: Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.
Luyện nói : Văn biểu cảm về sự vật, con người.
=> KL:
- Tự sự, miêu tả gợi ra đối tượng biểu cảm và gửi gắm cảm xúc.
- Tự sự và miêu tả là phương tiện để biểu cảm; tình cảm chi phối tự sự và miêu tả.

2 - Ghi nhớ ( SGK tr 138).
Tiết 37, 38: Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.
Luyện nói : Văn biểu cảm về sự vật, con người.
II - Luyện tập:

Bài tập 1: Kể lại nội dung bài thơ "Bài ca nhà tranh bị gió thu phá"theo trình tự thời gian:

Mùa thu gió lớn -> tốc mái nhà -> đêm mưa dột, ướt, mền lạnh không ngủ được -> ước mơ có ngôi nhà rộng ngàn gian cho tất cả những người nghèo trên thế gian.
Tiết 37, 38: Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.
Luyện nói : Văn biểu cảm về sự vật, con người.
II - Luyện tập:

Bài tập 2:
Viết bài văn biểu cảm dựa vào văn bản "Kẹo mầm".

- Tự sự :
Chuyện đổi tóc lấy kẹo mầm ngày trước.
- Miêu tả:
Cảnh chải tóc của người mẹ ngày xưa.
- Biểu cảm: Lòng nhớ mẹ, khôn xiết.
Tiết 37, 38: Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.
Luyện nói : Văn biểu cảm về sự vật, con người.
B. Luyện nói:

I - Chuẩn bị:
Cảm nghĩ về thầy cô giáo, những "người lái đò“
đưa thế hệ trẻ "cập bến" tương lai.

* Các nhóm chuẩn bị dàn ý theo đề bài đã phân công.
* Trình bày dàn ý theo nhóm.
* Nhóm thống nhất dàn ý.
Tiết 37, 38: Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.
Luyện nói : Văn biểu cảm về sự vật, con người.
Dàn ý chung biểu cảm về người như sau:
1. Mở bài: - Giới thiệu về đối tượng
- Khái quát tình cảm dành cho đối tượng.
2. Thân bài:
a. Biểu cảm dựa trên việc miêu tả những đặc điểm về ngoại hình, tính cách của đối tượng
b. Biểu cảm dựa trên việc kể về đối tượng:
- Những cử chỉ, hành động, lời nói, vai trò của người đó (đặt trong mối quan hệ giữa người đó với những người khác và đặc biệt là với em).
c. Tình cảm gắn bó giữa người đó và em (Gợi lại kỉ niệm sâu sắc).
d. Biểu cảm trực tiếp: Xây dựng tình huống để bộc lộc cảm xúc
3. Kết bài: Khẳng định tình cảm dành cho người đó.
Tiết 37, 38: Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.
Luyện nói : Văn biểu cảm về sự vật, con người.
II - Yêu cầu trình bày bài nói
* Đối với người nói:
- Vị trí đứng nói phù hợp.
- Ngữ điệu nói phù hợp với tâm trạng cảm xúc cần biểu lộ.
- Nội dung lôi cuốn, hấp dẫn, dễ tiếp nhận.
- Khi bắt đầu nói : “Thưa thầy (cô) thưa các bạn, em xin trình bày bài nói của mình”
-Khi kết thúc có lời cảm ơn.

* Đối với người nghe:
- Người nghe cần tập trung lĩnh hội được phần trình bày bài nói của bạn.
- Có ý kiến nhận xét về bài văn nói biểu cảm của bạn sau khi nghe.
Tiết 37, 38: Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.
Luyện nói : Văn biểu cảm về sự vật, con người.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Viết thành bài văn hoàn chỉnh cho đề bài trên
- Soạn bài “ Cảm nghĩ trong đêm thanh tịnh (Tĩnh dạ tứ)”.
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT