NG? VAN 7
Cách lập ý của bài văn biểu cảm
1. Liên hệ hiện tại vơí tương lai
NHỮNG CÁCH LẬP Ý THƯỜNG GẶP CỦA BÀI VĂN BIỂU CẢM.
- Hiện tại: Tre gắn bó với con người: làm bóng mát, làm đu tre, diều sáo,..
Tương lai:
+ sắt, thép có thể nhiều hơn tre nứa.
+ Tre sẽ còn mãi, vẫn là bóng mát, khúc nhạc tâm tình,...
=> Liên hệ cây tre trong hiện tại với tương lai để bộc lộ cảm xúc trực tiếp: tự hào và tin tưởng vào sức sống trường tồn của cây tre.
* Đối tượng biểu cảm:
* Cách biểu cảm:
Cây tre Việt Nam
2. Hồi tưởng quá khứ và suy nghĩ về hiện tại.
Trong các món đồ chơi, tôi say mê nhất con gà đất: một chú trống đẹp mã, oai vệ, với chiếc kèn lá tơi cài vào ức để tạo ra tiếng gáy. Đến bây giờ, tôi vẫn còn cảm nhận được niềm vui kì diệu ấy tái sinh trong tâm hồn, khi nhớ lại buổi sáng sớm, tôi mang con gà ra đứng trước thềm, ấp nó giữa lòng bàn tay, dồn hơi đầy ngực, ngửa mặt lên trời và gập người dần dần lúc hạ giọng, giống y như dáng điệu con gà lúc gáy. Còn gì vui hơn với một đứa bé, khi nó được hoá thân thành một con gà trống để dõng dạc cất lên điệu nhạc sớm mai: “Ó... ò...o"! Bao giờ tôi cũng thử rất lâu để chọn được một con gà đất có giọng trầm; biết cách bụm hai bàn tay để điều khiển giọng gáy thật sinh động, giống y như người nghệ sĩ thổi kèn đồng.
Bây giờ tôi hiểu ra, những đồ chơi con trẻ thời ấy rất hấp dẫn bởi chính tính mong manh của chúng. Chiếc trống lùng tung bị thủng trong chốc lát, con ve bị đứt dây, con gà đất rồi cũng vỡ trên tay đứa bé. Vâng, thử tượng tượng một quả bong bóng không bao giờ vỡ, không thể bay mất, nó cứ mãi như một vật lì lợm...Ôi, nếu thế thì đâu còn là quả bóng bay? Đồ chơi trẻ con, đó là nỗi vui mừng khi có được trong tay, và còn là nỗi tiếc nuối khi bỗng dưng bị mất nó. Những con gà đất lần lượt vỡ dọc theo tuổi thơ mãi để lại trong tôi một nỗi gì sâu thẳm, giống như một linh hồn.

(Theo Hoàng Phủ Ngọc Tường, Người ham chơi)
2. Hồi tưởng quá khứ và suy nghĩ về hiện tại.
*Đối tượng biểu cảm :
*Tác giả viết văn bản trên theo trình tự :Hồi tưởng quá khứ- suy nghĩ hiện tại
- Đoạn 2: Suy nghĩ về đồ chơi hiện tại.
- Đoạn 1: Hồi tưởng kỉ niệm con gà đất trong quá khứ
- Suy nghĩ, mơ ước: hoá thân thành con gà ...trở thành người nghệ sĩ thổi kèn đồng.
=> Biểu cảm trực tiếp từ việc hồi tưởng quá khứ mà suy nghĩ về hiện tại.
Con gà đất - đồ chơi của tuổi thơ
Tác giả say mê con gà đất:
Dáng vẻ: “đẹp mã, oai vệ, có kèn…”
Tình cảm gắn bó: “niềm vui diệu kì, còn gì vui hơn, ấp nó….”
3. Tưởng tượng tình huống, hứa hẹn mong ước.
Cô vừa đi vừa hỏi tôi:
- Bây giờ em đã giải được những bài toán khó, đã làm được những bài luận dài rồi đấy. Vậy em còn yêu mến cô giáo cũ của em nữa không?
Và khi xuống đến chân cầu thang, cô nói to với tôi:
- Đừng quên cô nhé!
Ôi! Cô giáo rất tốt của em, không, chẳng bao giờ em lại quên cô được! Sau này, khi em đã lớn, em vẫn sẽ nhớ đến cô, và sẽ tìm gặp cô giữa một đám học trò nhỏ. Mỗi bận đi ngang qua một trường học và nghe tiếng một cô giáo giảng bài, em sẽ tưởng chừng như nghe tiếng nói của cô. Em sẽ nhớ lại hai năm ngồi trong lớp học của cô, ở đó, em đã học được bao nhiêu điều bổ ích; ở đó em đã
bao nhiêu lần nhìn thấy cô mệt nhọc và đau đớn, nhưng luôn luôn theo dõi lớp học, luôn luôn yêu thương mọi người. Cô đã thất vọng khi thấy một em bé cứ cầm sai cây bút khi viết mà không sao uốn nắn được; cô đã lo lắng cho chúng em đến biến sắc mặt khi các vị thanh tra vào lớp và hỏi bài chúng em; cô lấy làm sung sướng khi chúng em đạt được những kết quả xuất sắc. Lúc nào cô cũng có lòng tốt và dịu hiền như người mẹ.
Không bao giờ, phải, không bao giờ em lại có thể quên cô được, cô giáo yêu quý của em !

(Ét-môn-đô đơ A-mi-xi, Những tấm lòng cao cả)
3. Tưởng tượng tình huống, hứa hẹn mong ước.
Tác giả đang ở hiện tại nghĩ đến tương lai sau này
Tình cảm của tác giả với cô giáo: Sẽ nhớ và tìm về cô; “và em sẽ tìm gặp cô giữa một đám học trò nhỏ” 
Nghệ thuật liệt kê: “mệt nhọc và đau đớn; yêu thương mọi người; cô đã thất vọng; cô đã lo lắng; lấy làm sung sướng” thấy cô hy sinh vì học trò và nhận ra tình cảm càng sâu sắc hơn  Như một người mẹ.
Đối tượng biểu cảm:Cô giáo
Tưởng tượng: khi trưởng thành sẽ xa cô giáo cũ .
- Hồi tưởng: lại kí ức hai năm ngồi trong lớp học của cô giáo.
- Hứa hẹn: Khi đã trưởng thành vẫn sẽ nhớ và tìm về cô, không bao giờ quên cô được.
=> Tưởng tượng tình huống, gợi lại kỷ niệm, hứa hẹn, mong ước để bày tỏ lòng kính yêu vô hạn đối với cô giáo.
4. Quan sát, suy ngẫm:
U tôi đã ngủ từ lâu. Nhưng tôi buông bút, nhìn ra bốn bên, chỗ nào cũng thấy bóng u. Cái bóng đen đủi, hòa lẫn với bóng tối, vẽ nên một khuôn mặt trăng trắng với đôi mắt nhỏ, lòng đen nhuộm một màu nâu đồng. Cái bóng mơ hồ yêu dấu ấy đứng bên cạnh lớp lớp những ngày tháng ngậm ngùi đói khổ, những năm này năm khác qua đi trong cơn thấp thỏm đợi chờ dài dặc mang ngấn nước mắt và tiếng thở dài. Người ta, nhiều lúc nhàn, quây quần bên cạnh người thân, nhưng không mấy khi lại tỉ mỉ vẩn vơ mà nhìn ngắm những người yêu mến của ta. Cho nên thỉnh thoảng
tôi sực nhớ, tôi chợt nhìn u, tôi bỗng giật mình, tôi ngờ ngợ như người ngồi trước mặt đây không phải là u tôi. Có đâu u tôi lại thế kia. Tóc đường ngôi của u tôi lốm đốm, rụng, chỉ còn lưa thưa. Lúc u tôi cười, nếp nhăn ở đuôi con mắt nhăn lại, xếp lên nhau, đến khi cười hết cũng còn những vết rạn khía quanh xuống hai bên gò má. Hàm răng trên của u tôi hểnh khuyết ba lỗ đã mấy năm nay. U tôi đã già từ bao giờ? U tôi đã già đi lúc nào? Tôi thực không hay. (Theo Tô Hoài, Cỏ dại)
4: Quan sát, suy ngẫm
Tác giả quan sát theo trình tự không gian và thời gian:
+ Không gian: “Nhưng tôi…nâu đồng”
+ Thời gian: “Cái bóng…thở dài”
> Theo không gian: “cái bóng đen đủi” tác giả thấy được số phận cực nhọc của U nên thương U.
> Theo thời gian: “mơ hồ yêu dấu, lớp lớp…ngậm ngùi đói khổ, thấp thỏm chờ đợi…ngấn nước mắt…thở dài” nhận ra nỗi vất vả, gian truân của U nên thương U nhiều hơn.
> Cảm giác có lỗi vì không quan tâm đến U
> Càng yêu thương U nhiều hơn.

Đối tượng biểu cảm: U tôi.
Cách biểu cảm:
- Quan sát: Cái bóng đen đủi... khuôn mặt ( trăng trắng, đôi mắt nhỏ, mái tóc, nếp nhăn, hàm răng ,...)
=> Quan sát, miêu tả chi tiết, suy nghĩ để bày tỏ cảm xúc về nỗi vất vả, gian truân của U và sự thờ ơ của mình nên thương U nhiều hơn.
- Suy ngẫm: U tôi già đi từ bao giờ? U tôi già đi từ lúc nào? Tôi thực không hay”
GHI NHỚ
Những
cách lập ý thường gặp của bài văn biểu cảm
Liên hệ hiện tại với tương lai
Hồi tưởng lại quá khứ, suy nghĩ về hiện tại
Tưởng tượng tình huống, hứa hẹn mong ước
Quan sát, suy ngẫm
* Ghi nhớ
- Để tạo ý cho bài văn biểu cảm, khơi nguồn cho mạch cảm xúc nảy sinh, người viết có thể hồi tưởng kỉ niệm quá khứ, suy nghĩ về hiện tại, mơ ước tới tương lai, tưởng tượng những tình huống gợi cảm, hoặc vừa quan sát vừa suy ngẫm, vừa thể hiện cảm xúc.
- Nhưng dù dùng cách gì thì tình cảm trong bài cũng phải chân thật và sự việc được nêu ra phải có trong kinh nghiệm. Được như thế bài văn mới làm cho người đọc tin và đồng cảm.
II. LUYỆN TẬP.
Bài tập 1. Tập lập ý bài văn biểu cảm theo các đề sau:
a) Cảm xúc về vườn nhà.
b) Cảm xúc về con vật nuôi (con bò, con chó, con mèo…)
c) Cảm xúc về người thân.
d) Cảm nghĩ về mái trường thân yêu.
b) Cảm xúc về con vật nuôi (con bò, con chó, con mèo…)
*Hồi tưởng quá khứ, suy nghĩ về hiện tại:
- Xác định hình dung con vật mà em đã từng nuôi, những đặc điểm (hình dáng, tính cách) làm em nhớ mãi.
- Bây giờ con vật đó có còn tồn tại hay không? Nếu còn tồn tại thì có đặc điểm gì khác? Nếu không còn tồn tại thì điều gì ở quá khứ làm em nhớ đến con vật đó nhất.
- Tình cảm đối với con vật ở quá khứ đó còn mãi trong em đến bây giờ.
*Liên hệ hiện tại với tương lai:
- Xác định hình dung con vật mà em muốn nói đến ở hiện tại.
- Trong tương lai nếu con vật đó không còn nữa thì em sẽ nhớ đến những đặc điểm mà em yêu quý (hình dáng, tính cách).
- Xác định tình cảm của em đối với con vật đó.
d) Cảm nghĩ về mái trường thân yêu.
Quan sát, suy ngẫm:
- Nhìn vào một ngôi trường nào đó mà hình dung đến một ngồi trường khác trong tuổi thơ của em.
- Suy ngẫm điều khác biệt giữa hai ngôi trường đó. Điều gì nổi bật tạo nên sự khác biệt đó, từ đó biểu lộ cảm xúc.
- Biểu cảm tâm trạng của em khi những cảm xúc đó ùa về.
*Tưởng tượng tình huống, hứa hẹn, mong ước:
- Đặt một tình huống có liên quan đến ngôi trường (một buổi chào cờ, buổi lao động, hội trại) để nhận ra sự khác biệt, để bộc lộ cảm xúc.
- Cảm xúc sẽ ùa về là những cảm xúc nào? Thôi thúc em làm gì?
- Qua những cảm xúc đó em sẽ nhận ra tình cảm của em đối với ngôi trường mình.
1.Mở bài: Giới thiệu về trường THCS và tình cảm, gắn bó, tự hào về trường mình.
2.Thân bài: Biểu cảm về ngôi trường qua các khía cạnh như.
*Vẻ đẹp của ngôi trường (khang trang, rộng lớn…)
+ Hàng cây hoa sữa xanh tốt, hương thơm ngào ngạt…
+ Tên trường mang tên cố tổng bí thư đầu tiên của Đảng
*Kỉ niệm sâu sắc với ngôi trường.
+ Ngày đầu tiên tới trường (bỡ ngỡ, rụt rè…)
+ Kỉ niệm với bạn bè:
+ Kỉ niệm với thầy cô:
*Vai trò của ngôi trường:
+ Cho em kiến thức bao la, rộng lớn. Ngôi nhà thứ hai của em
+ Vun đắp tình bạn bè, tình thầy trò ấm áp, thiết tha.
+ Nhen nhóm ước mơ và cho ta hành trang thực hiện mơ ước..

3.Kết bài: Khẳng định tình cảm yêu mến và dù mai sau có đi đâu thì vẫn nhớ về ngôi trường thân yêu.
- Tích cực học tập để phát huy truyền thống của nhà trường.
Lập lập ý bài văn biểu cảm cho đề bài: Cảm nghĩ về mái trường thân yêu.

Lập lập ý bài văn biểu cảm cho đề bài: “Cảm xúc về vườn nhà”

1. Tìm hiểu đề:
- Thể loại: Biểu cảm
- Nội dung: Cảm xúc về vườn nhà
- Tình cảm: Yêu mến gắn bó

3. Lập dàn bài:
a. Mở bài:
- Giới thiệu vườn và tình cảm của mình đối với vườn nhà.
b. Thân bài:
- Miêu tả vườn, lai lịch của vườn.
- Vườn gắn bó với cuộc sống vui buồn của gia đình.
- Vườn và lao động của cha mẹ
- Vườn qua 4 mùa
c. Kết bài
- Cảm xúc về vườn nhà
Lập dàn ý các đề a, b, c, d theo các hướng khác nhau (ngoài hướng đã làm trên lớp)
Soạn bài Cảnh khuya- Rằm tháng giêng