Chân Trời
Tri Thức

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
VÀ CÁC EM HỌC SINH VỀ DỰ HỘI GIẢNG

GV : CÙ THỊ HIỀN
Tiết 29
Bà Huyện Thanh Quan
QUA ĐÈO NGANG
Văn bản
1. Tác giả:
- Tên thật là Nguyễn Thị Hinh, sống ở thế kỉ XIX.
- Quê ở Hà Nội.
- Là một trong những nữ sĩ tài danh hiếm có trong thời đại ngày xưa.
Qua Đèo Ngang
Thăng Long hoài cổ
Chiều hôm nhớ nhà
Chùa Trấn Bắc
Tức cảnh chiều thu
Cảnh đền Trấn Võ
TIẾT 29 Văn bản QUA ĐÈO NGANG
Bà Huyện Thanh Quan
2. Tác phẩm: Bài thơ được sáng tác khi bà Huyện Thanh Quan lần đầu xa nhà, xa quê, vào kinh đô Huế nhận chức “Cung trung giáo tập”.
Qua Đèo Ngang
Bước tới Đèo Ngang,/bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá,/lá chen hoa.
Lom khom dưới núi,/tiều vài chú,
Lác đác bên sông,/chợ mấy nhà.
Nhớ nước đau lòng,/con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng,/cái gia gia.
Dừng chân đứng lại,/trời, / non, / nước,
Một mảnh tình riêng,/ta với ta.
- Bà Huyện Thanh Quan -
Giọng nhẹ nhàng, chậm, ngắt đúng nhịp. Đượm chút man mác buồn,
Hãy nêu hiểu biết của em về địa danh Đèo Ngang?


Đèo Ngang

Haø Tónh
Quảng Bình
(1) Đèo Ngang: thuộc dãy Hoành Sơn, một nhánh của dãy Trường Sơn, chạy thẳng ra biển, phần chia địa giới hai tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh.
Một khúc quanh đẹp mắt của Đèo Ngang
Ngày 21/8/2004 hầm đường bộ qua Đèo Ngang đã được khánh thành sau một năm thi công. Hầm có chiều rộng 11.5m, cao 7.5m với 6 làn xe, mỗi làn rộng 3.5 m đảm bảo cho các phương tiện cơ giới đạt tốc độ tối đa 60km/h.
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
Lom khom dưới núi, tiều vài chú
Lác đác bên sông,chợ mấy nhà.
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
Dừng chân đứng lại,trời, non, nước
Một mảnh tình riêng, ta với ta.


Qua Đèo Ngang
Đối
Đối
Qua Đèo Ngang
Bước tới Đèo Ngang, /bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, /lá chen hoa.
Lom khom /dưới núi, /tiều vài chú,
Lác đác /bên sông, /chợ mấy nhà.
Nhớ nước /đau lòng, /con quốc quốc,
Thương nhà /mỏi miệng, /cái gia gia.
Dừng chân đứng lại, /trời, non, nước,
Một mảnh tình riêng, /ta với ta.
BỐ CỤC
2 câu đề: mở ý
2 câu thực: miêu tả cụ thể cảnh và người
2 câu luận: bàn luận, nhận xét.
2 câu kết: khép lại ý bài thơ
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Đèo Ngang
bóng xế tà,
Cỏ
cây
đá
lá
hoa
chen
chen
- Thời gian:
Buổi chiều tà
- Cảnh vật:
Gợi tâm trạng buồn, mong đợi sum hợp.
Cỏ, cây, đá, lá, hoa (liệt kê)
- Điệp từ:
“chen”
Rậm rạp, um tùm, chen chúc.
=> Cảnh vật hoang sơ, đầy sức sống
“Lom khom dưới núi,/ tiều vài chú


Lác đác bên sông, /chợ mấy nhà”.


- Hình ảnh:
“tiều vài chú”, “chợ mấy nhà”
- Nghệ thuật:
+ Phép đối: “Lom khom >< lác đác”, “dưới núi” > < “bên sông”…
+ Đảo trật tự cú pháp
+ Số từ chỉ số lượng ít ỏi: “vài”, “mấy”
+ Từ láy tượng hình: “lom khom”, “lác đác”
 Cảnh vật thấp thoáng sự sống của con người, càng làm tăng thêm sự hoang vu, vắng vẻ của Đèo Ngang
VN
CN
CN
VN
Lom khom
Lác đác
bên sông
dưới núi
tiều vài chú
chợ mấy nhà
“Nhớ nước đau lòng,/ con quốc quốc

Thương nhà mỏi miệng, /cái gia gia”.

 Nỗi niềm hoài cổ, nhớ nước thương nhà của tác giả.
- Phép đối
- Ẩn dụ, điển tích: mượn tiếng kêu khắc khoải để bày tỏ nỗi lòng.
Quốc Tiếng chim cuốc
nước
- Đảo cấu trúc ngữ pháp
VN
CN
VN
CN
Gia
nhà
Tiếng chim đa da
Nhớ nước
Thương nhà
đau lòng
mỏi miệng
quốc quốc
gia gia
- Chơi chữ đồng âm, gần âm
CHIM CUỐC
CHIM ĐA ĐA
cao
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước
rộng
sâu
số ít
nhỏ
sâu kín
- Đối lập:
“trời, non,nước” >< “Ta với ta”.
- “ta với ta”:
đối diện với chính mình.
 Diễn tả nỗi buồn, cô đơn thầm lặng của tác giả.
IV. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Sử dụng bút pháp nghệ thuật tả cảnh ngụ tình.
- Nghệ thuật đối, đảo ngữ, điệp từ, chơi chữ…
- Lời thơ trang nhã điêu luyện, âm điệu trầm lắng.
2. Nội dung
- Cảnh đèo Ngang thoáng đãng, hoang sơ thấp thoáng sự sống con người.
- Thể hiện tâm trạng cô đơn thầm lặng, nỗi niềm hoài cổ nhớ nước thương nhà của nhà thơ trước cảnh vật Đèo Ngang.

CẢNH ĐÈO NGANG NGÀY NAY
DẶN DÒ
- Về nhà học thuộc lòng bài thơ.
- Nắm được giá trị nghệ thuật và nội dung của bài thơ.
- Chuẩn bị: “ Bạn đến chơi nhà”, tìm đọc thêm tập thơ của Nguyễn Khuyến để thấy cái tài làm thơ của nhà thơ làng cảnh Việt Nam.
XIN CHÂN THÀNH
CẢM ƠN!
CHÚC
QUÝ
THẦY
CÔ
MẠNH
KHỎE
VÀ
CÔNG
TÁC
TỐT!
CHÚC
CÁC
EM
CHĂM
NGOAN
HỌC
GIỎI!