Bài 17: NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HOÀ
TỪ SAU 2 – 9 – 1945 ĐẾN TRƯỚC NGÀY 19 - 12 – 1946
I. TÌNH HÌNH NƯỚC TA SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
KHÓ KHĂN
Giặc ngoại xâm
Bắc vĩ tuyến 16: Gần 20 vạn quân Trung Hoa Dân quốc và tay sai (Việt Quốc, Việt Cách) với danh nghĩa quân Đồng minh tràn vào miền Bắc, âm mưu cướp chính quyền của ta.
Nam vĩ tuyến 16: Hơn 1 vạn quân Anh kéo vào giải giáp quân Nhật, đã tạo điều kiện cho Pháp trở lại xâm lược nước ta
Khoảng 6 vạn quân Nhật vừa hạ vũ khí đầu hàng chưa rút về nước theo lệnh quân Anh giúp đỡ Pháp tái chiếm nước ta
Quân Tưởng
Quân Anh
KHÓ KHĂN
Nội Phản
Chính quyền
Bọn phản động trong nước ngóc đầu dậy chống phá cách mạng.
Chính quyền cách mạng non trẻ, lực lượng vũ trang còn yếu.
KHÓ KHĂN
Giặc đói
Giặc dốt
Kinh tế bị chiến tranh tàn phá nặng nề. Hậu quả của nạn đói cuối năm 1944, đầu năm 1945 vẫn còn đe dọa nghiêm trọng
Tình trạng lụt lội, hạn hán kéo dài làm cho đồng ruộng không cày cấy được.
hơn 90% dân số mù chữ, tồn tại nhiều tệ nạn xã hội
Tài chính
Tài chính Ngân quỹ nhà nước trống rỗng, lạm phát tăng
quân Trung Hoa Dân Quốc ép ta dùng tiền (Quan Kim và Quốc Tệ), làm cho tình hình tài chính thêm rối loạn.
Đất nước đứng trước tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”.
Thuận lợi
Nhân ta giành được quyền làm chủ, phấn khởi gắn bó với chế độ mới.
Cách mạng nước ta có Đảng, Bác Hồ sáng suốt lãnh đạo.
Trên thế giới phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh, hệ thống XHCN hình thành so sánh lực lượng thay đổi có lợi cho cách mạng Việt Nam.
II. BƯỚC ĐẦU XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN CÁCH MẠNG, GIẢI QUYẾT NẠN ĐÓI, NẠN DỐT VÀ KHÓ KHĂN VỀ TÀI CHÍNH.
1. Xây dựng chính quyền cách mạng.
Về chính trị.
6 – 1 – 1946, hơn 90% cử tri đi bỏ phiếu bầu cử Quốc hội đầu tiên, cả nước bầu được 333 đại biểu
2 – 3 – 1946, Quốc hội họp phiên đầu tiên đã thông qua danh sách Chính phủ liên hiệp kháng chiến do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu và lập Ban dự thảo Hiến pháp.
Ngày 9 – 11 – 1946, bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà được thông qua.
Ý nghĩa: Thắng lợi của cuộc tổng tuyển cử đã giáng một đòn mạnh vào âm mưu chia rẽ, lật đổ và xâm lược của đế quốc và tay sai, nâng cao uy tín của nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà trên trường quốc tế.
Người dân nô nức đi bầu cử quốc hội
Hiến pháp nước Việt Nam DCCH
Về quân sự.
Ngày 22 – 5 – 1946, Vệ Quốc đoàn đổi thành Quân đội Quốc gia Việt Nam.
Lực lượng dân quân, tự vệ củng cố và phát triển.
Giải quyết nạn đói.
Biện pháp trước mắt: Tổ chức quyên góp thóc, nghiêm trị những kẻ đầu cơ tích trữ gạo. Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi nhân dân cả nước “Nhường cơm sẻ áo”, “Hũ gạo cứu đói”, “Ngày đồng tâm”.
Biện pháp lâu dài:
- Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi “Tăng gia sản xuất! tăng gia sản xuất ngay! tăng gia sản xuất nữa!”.
- Bãi bỏ thuế thân và các thứ thuế vô lý khác, giảm tô 25%, giảm thuế ruộng đất 20%, tạm cấp ruộng đất bỏ hoang cho nhân dân, chia lại ruộng đất công
Sản xuất nông nghiệp nhanh chóng được phục hồi, nạn đói dần dần bị đẩy lùi.
Kết quả
Hũ gạo cứu đói
Chủ tịch Hồ Chí Minh gương mẫu trong phong trào tăng gia sản xuất
Giải quyết nạn dốt
Ngày 8 – 9 – 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh thành lập nha Bình dân học vụ, kêu gọi toàn dân tham gia phong trào xoá nạn mù chữ.
Từ tháng 9 – 1945 đến 9 – 1946, toàn quốc tổ chức gần 76.000 lớp học, xoá mù chữ cho hơn 2,5 triệu người.
Ý nghĩa: Góp phần nâng cao trình độ hiểu biết của nhân dân, đẩy lùi từng bước các tệ nạn xã hội, xây dựng đời sống mới.
Phong trào xóa nạn mù chữ tại các lớp bình dân học vụ trở thành ngày hội cho người trẻ lần người già; đàn ông lẫn đàn bà khắp cả nước đặc biệt là ở Bắc Bộ
4. Giải quyết khó khăn về tài chính.
- Biện pháp trước mắt: Chính phủ kêu gọi nhân dân tự nguyện đóng góp “Quỹ độc lập” và phong trào “Tuần lễ vàng”.
- Biện pháp lâu dài: Ra sắc lệnh phát hành tiền Việt Nam. Ngày 23 – 11 – 1946, Quốc hội quyết định cho lưu hành tiền Việt Nam.
- Kết quả: Đóng góp 370 kg vàng, 20 triệu đồng vào “Qũy độc lập”, 40 triệu đồng vào “ Quỹ đảm phụ quốc phòng”.
*Ý nghĩa:
- Cách mạng nước ta vượt qua những khó khăn, củng cố và tăng cường sức mạnh chính quyền, nhà nước làm cơ sở chống thù trong giặc ngoài.
- Thể hiện tính ưu việt của chế độ mới, cổ vũ, động viên nhân dân bảo vệ chính quyền, bảo vệ nền độc lập vừa mới giành được.
NEXT