KIỂM TRA BÀI CŨ

CÂU HỎI: Để tạo ý cho bài văn biểu cảm và khơi nguồn cho mạch cảm xúc nảy sinh,người ta thường sử dụng những cách lập ý nào?

Có 4 cách lập ý cho bài văn biểu cảm:
Tưởng tượng tình huống, hứa hẹn mong ước
Quan sát, suy ngẫm
Hồi tưởng quá khứ, suy nghĩ hiện tại
Suy nghĩ hiện tại với tương lai.

精致水彩新汇报通用PPT
Sweet and fresh Work Report Powerpoint Template
汇报人：熊猫
Tiết 38 : Tập làm văn
Các yếu tố tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm
I. Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm
1/ Tìm hiểu ngữ liệu:
Những ngón chân của bố khum khum, lúc nào cũng như bám vào đất để khỏi trơn ngã. Người ta nói “đấy là bàn chân vất vả”. Gan bàn chân bao giờ cũng xám xịt và lỗ rỗ, bao giờ cũng khuyết một miếng, không đầy đặn như gan bàn chân người khác. Mu bàn chân mốc trắng, bong da từng bãi, lại có nốt lấm tấm. Đêm nào bố cũng ngâm chân nước nóng hòa muối, gãi lấy gãi để rồi xỏ vào đôi guốc mộc. Khi ngủ bố rên, rên vì đau mình, nhưng cũng rên vì nhức chân. Rượu tê thấp không tài nào xoa bóp khỏi.
Bố đi chân đất. Bố đi ngang dọc đông tây đâu đâu con không hiểu. Con chỉ thấy ngày nào bố cũng ngâm chân xuống nước, xuống bùn để câu quăng. Bố tất bật đi từ khi sương còn đẫm ngọn cây ngọn cỏ. Khi bố về cũng là lúc cây cỏ đẫm sương đêm. Cái thúng câu bao lần chà lên xát lại bằng sắn thuyền. Cái ống câu nhẵn mòn, cái cần câu bóng dấu tay cầm.... Con chỉ biết cái hòm đồ nghề cắt tóc sực mùi dầu máy tra tông-đơ, cái ghế xếp bao lần thay vải, nó theo bố đi xa lắm.
Bố ơi ! Bố chữa làm sao được lành lặn đôi bàn chân ấy: đôi bàn chân dầm sương dãi nắng đã thành bệnh.
(Duy Khán, Tuổi thơ im lặng)
Em hãy chỉ ra các yếu tố tự sự, miêu tả và cảm nghĩ của tác giả trong đoạn văn?
Yếu tố tự sự
Cảm nghĩ
Yếu tố miêu tả
+ Đêm nào bố cũng ngâm nước...xoa bóp khỏi.
+ Bố đi chân đất...để câu quăng.
+ Bố tất bật đi...nó theo bố đi xa lắm.
+ Những ngón chân của bố khum khum,...trơn ngã.
+ Gan bàn chân bao giờ cũng xám xịt...người khác.
+ Mu bàn chân mốc trắng,...lấm tấm.
+ Bố ơi! Bố chữa làm sao được lành lặn đôi bàn chân ấy: đôi bàn chân dầm sương dãi nắng đã thành bệnh.
Kể chuyện bố ngâm chân nước muối, bố đi sớm về khuya làm ăn vất vả bằng đôi chân ấy.
Miêu tả bàn chân bố - đôi bàn chân vất vả
Thương bố, biết ơn và thông cảm sâu sắc với bố
=> Ý nghĩa: Các yếu tố tự sự và miêu tả làm nền tảng, phương tiện cho cảm xúc được bộc lộ rõ nét.
- Nếu không có yếu tố tự sự và miêu tả thì người đọc không thể hình dung được về đối tượng biểu cảm
-> không thể biểu cảm một cách sâu sắc.
b)
- Bộc lộ trực tiếp sẽ kém phần xúc động, cảm xúc thiếu chân thực, sâu sắc
-> Không tạo được sự đồng cảm nơi người đọc
Dùng phương thức tự sự và miêu tả để gợi ra đối tượng biểu cảm và gửi gắm cảm xúc
Hình dung về bố và những vất vả của bố
Gửi gắm tình cảm thương bố, tạo sự đồng cảm.
- Nhà văn miêu tả, tự sự trong niềm hồi tưởng về cuộc đời vất vả, lam lũ của người cha; tình cảm ấy chi phối mạnh khiến cho các yêu tố tự sự, miêu tả đầy xúc động và gợi cảm.
b)
Tình cảm là chất keo gắn kết các yếu tố tự sự, miêu tả thành mạch văn nhất quán.
Tự sự và miêu tả nhằm khêu gơi cảm xúc, do cảm xúc chi phối chứ không nhằm mục đích kể chuyện, miểu tả đầy đủ sự việc, phong cảnh.
_Ghi nhớ_
Lưu ý
Trong văn biểu cảm, yếu tố miêu tả có tác dụng khơi gợi sự cảm thụ và tưởng tượng. Miêu tả chân thật, chọn lọc, có sức gợi cảm lớn, hỗ trợ mạnh cho văn biểu cảm
Tự sự trong văn biểu cảm không nhằm mục đích kể chuyện. Cần lựa chọn sự việc có ý nghĩa sâu sa, người đọc nhớ lâu, suy nghĩ và cảm xúc về nó.
II.
Luyện tập
II. Luyện tập
Bài 2(sgk tr138): Trên cơ sở bài “Kẹo Mầm” viết lại thành một bài văn biểu cảm.
* Gợi ý:
Chú ý các yếu tố sau trong bài:
+ Tự sự: câu chuyện đổi tóc lấy kẹo mầm ngày bé
+ Miêu tả: cảnh chải tóc của người mẹ ngày xưa, hình ảnh người mẹ
+ Biểu cảm: lòng nhớ mẹ khôn xiết
oi
Đoạn văn tham khảo
Mẹ tôi đã khuất xa, chị gái tôi cũng đi lấy chồng. Giờ đây, trước hiện nhà thân thuộc, nghe tiếng rao vang xa ngoài phía cổng “Ai đổi kẹo”, trong lòng tôi bỗng trào dâng những kí ức tuổi thơ ngọt ngào với món quà ngọt thơm dòng sữa gạo: Kẹo mầm.
Nỗi buồn lặng lẽ ấy đưa tôi trở về ngày mẹ còn sống. Tôi còn nhớ như in hình anhr mẹ ngồi gỡ tc bằng cái lược hưa gỗ vàng. Đầu mẹ nghiêng nghiêng, sóng toác đổ dài một bên vai, tay câm fluowjc chải dọc theo mái tóc, mềm mại như múa, thỉnh thoảng mẹ dừng lại vuốt những sợi tóc rụng theo lược, vo thành nắm nhỏ, giắt nó lên mái hiên nhà. Rồi chị tôi khi lớn lên, mái tóc cũng dài như mẹ, cũng chải đầu gỡ tóc rối, vo lại và giắt lên mái hiên.
oi
Đoạn văn tham khảo
Lúc bấy giờ tôi còn là một cậu bé học cấp I, cứ tan học là đeo vội cái cặp sách đan bằng cói rồi ba chân bốn cẳng chạy về nhà, gọi toáng lên từ ngỡ: “Mẹ ơi, con về rồi”. Thỉnh thoảng trên đường về, tôi lại thấy bà cụ quẩy đôi quang thúng đi đổi kẹo lấy đồng nát, vỏ chai, lông vịt, tóc rối,...Gọi là kẹo, nhưng thực chất chỉ là mạch nha làm bằng mầm cây mạ, mầm thóc, hoàn toàn không có đường mật gì. Thứ đó gọi là kẹo mầm.

Hướng dẫn tự học
Làm bài tập 1 + 2 (SGK –tr138 + 139)
Chuẩn bị: Luyện nói văn biểu cảm về sự vật, con người.
Soạn bài “Cảnh khuya”, “Rằm tháng Giêng”
Hẹn gặp lại các em!