CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ ĐẾN DỰ GIỜ THĂM LỚP
TRƯỜNG THPT HƯƠNG TRÀ
GV: TRẦN THỊ THANH
Hot Tip
How do I incorporate my logo to a slide that will apply to all the other slides?

On the [View] menu, point to [Master], and then click [Slide Master] or [Notes Master]. Change images to the one you like, then it will apply to all the other slides.
[ Image information in product ]
Image : www.openas.com
Note to customers : This image has been licensed to be used within this PowerPoint template only.
You may not extract the image for any other use.
Phạm Ngũ Lão
( Thuật hoài )
Tiết 37: Đọc văn
TỎ LÒNG
I. TÌM HiỂU CHUNG
1. Tác giả
- Quê: làng Phù Ủng,Huyện Đường Hào, tỉnh Hưng Yên.
- Bản thân:
+ Là một võ tướng tài giỏi.
+ Có công lớn trong hai cuộc kháng chiến chống Nguyên –Mông thời nhà Trần.
+ Thích đọc sách ngâm thơ.
Người anh hùng văn võ toàn tài.
Phạm Ngũ Lão
( Thuật hoài )
TỎ LÒNG
Những hình ảnh, câu chuyện về Phạm Ngũ Lão
Phạm Ngũ Lão trong đời sống văn hóa tinh thần nhân dân
Cổng Đình thôn Châu thờ
Phạm Ngũ Lão
Lễ hội Phù Ủng- Hưng Yên
-Tác phẩm:
+ “Tỏ lòng”,
+ “Viếng Thượng tướng quốc công Hưng Đạo Đại Vương”
2. Bài thơ “ Tỏ lòng”
a. Nhan đề:
- Thuật: kể, bày tỏ
- Hoài: nỗi lòng
bày tỏ nỗi lòng
b. Hoàn cảnh sáng tác:
Bài thơ ra đời trong không khí quyết chiến quyết thắng của quân dân đời Trần khi giặc Nguyên – Mông xâm lược nước ta.
Phạm Ngũ Lão
( Thuật hoài )
TỎ LÒNG
Phạm Ngũ Lão
( Thuật hoài )
PHIÊN ÂM
Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu.
Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.
DỊCH THƠ
Múa giáo non sông trải mấy thu,
Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu.
Công danh nam tử còn vương nợ,
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.
Bùi Văn Nguyên (dịch)
DỊCH NGHĨA
Cầm ngang ngọn giáo gìn giữ non sông đã mấy thu
Ba quân như hổ báo, khí thế hùng dũng nuốt trôi trâu
Thân nam nhi mà chưa trả xong nợ công danh,
Thì luống thẹn thùng khi nghe người đời kể chuyện Vũ hầu.
TỎ LÒNG
c. Thể thơ, bố cục

- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

- Bố cục:

2 phần:
Hai câu đầu
Hai câu cuối
Phạm Ngũ Lão
( Thuật hoài )
TỎ LÒNG
TỎ LÒNG
(Thuật Hoài) Phạm Ngũ Lão
Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu ,
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu .
Nam nhi vị liễu công danh trái ,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu .
Phiên âm
Múa giáo non sông trải mấy thu ,
Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu .
Công danh nam tử còn vương nợ ,
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu .
Dịch thơ
Cầm ngang ngọn giáo gìn giữ non sông đã mấy thu ,
Ba quân như hổ báo , khí thế hùng dũng nuốt trôi trâu .
Thân nam nhi mà chưa trả xong nợ công danh ,
Thì luống thẹn thùng khi nghe người đời kể chuyện Vũ hầu .
Dịch nghĩa

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
Phạm Ngũ Lão
( Thuật hoài )
1. Hai câu đầu:
Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu.
(Cầm ngang ngọn giáo gìn giữ non sông đã mấy thu
Ba quân như hổ báo, khí thế hùng dũng nuốt trôi trâu)
( Múa giáo non sông trải mấy thu,
Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu.)
TỎ LÒNG
* Hình ảnh tráng sĩ thời Trần.
- Tư thế: cầm ngang ngọn giáo ( hoành sóc)
+ Sự rắn rỏi tự tin, sẵn sàng, vững chãi, nội lực mạnh mẽ.
+ Sự tự ý thức sâu sắc về trách nhiệm, bổn phận đối với đất nước.
Bối cảnh xuất hiện:
+ Thời gian: “kháp kỉ thu” (đã mấy năm)
Thời gian dài
+ Không gian: “giang sơn” ( non sông)
Vũ trụ rộng lớn
Hình ảnh người anh hùng mang tầm vóc vũ trụ với tư thế hiên ngang, kì vĩ.
* Hình ảnh “ba quân”- quân đội thời Trần.
- Sức mạnh: “tì hổ” ( như hổ báo)
Hình ảnh so sánh, ẩn dụ nói lên sức mạnh vô địch của quân đội thời Trần.
- Khí thế: “khí thôn ngưu” (nuốt trôi trâu)
Cách nói cường điệu chỉ hùng khí dũng mãnh, ào ào ra trận.
Tự hào, kiêu hãnh về sức mạnh thời đại, sức mạnh dân tộc.
Khí thế ra trận
Giặc Mông - Nguyên xâm lược
Trận biên giới - Phạm Ngũ Lão cùng các tướng phục kích Thoát Hoan
Trận Vạn Kiếp-Hưng Đạo Vương cùng các tướng đại thắng
Trận Tây Kết-Hưng Đạo Vương chém đầu Toa Đô
Hình ảnh cá nhân và hình ảnh quân đội nhà Trần đan lồng vào nhau, bổ sung ý nghĩa cho nhau tạo nên một sức mạnh dân tộc,một Hào khí Đông A.
Chữ “Đông” + bộ A = chữ “Trần”
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hai câu cuối:
Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.
( Thân nam nhi mà chưa trả xong nợ công danh,
Thì luống thẹn thùng khi nghe người đời kể chuyện Vũ hầu.)
( Công danh nam tử còn vương nợ,
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.)
Phạm Ngũ Lão
( Thuật hoài )
TỎ LÒNG
- Coi công danh như món nợ (chưa trả xong nợ công danh)
+ Tự nhận thức

Sự khiêm tốn, bộc lộ cái tôi yêu nước, cái tôi trách nhiệm.
Khát vọng công danh trở thành lí tưởng sống.
- Lí tưởng làm trai
+ Công:
Lập công (để lại sự nghiệp)
+ Danh:
Danh tiếng (để lại tiếng thơm)
+ Tự than
Phạm Ngũ Lão
( Thuật hoài )
TỎ LÒNG
Tự thẹn với lòng:
+ Vì chưa trả xong nợ nước
+Vì không có đủ mưu trí (như Vũ Hầu)
Cái thẹn cao cả của một con người có khát vọng lớn, có nhân cách lớn.

Hai câu thơ bộc lộ vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách, lí tưởng của tác giả.
“Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu”
Phạm Ngũ Lão
( Thuật hoài )
TỎ LÒNG
TỎ LÒNG
(Thuật Hoài) Phạm Ngũ Lão
III.Tổng kết
1.Nghệ thuât:
- Hình ảnh thơ hoành tráng, thích hợp với việc tái hiện khí thế hào hùng của thời đại và tầm vóc, chí hướng của người anh hùng.
- Ngôn ngữ cô đọng, hàm súc, có sự dồn nén cao độ về cảm xúc.
2.Ý nghĩa văn bản:
Thể hiện lí tưởng cao cả của vị danh tướng Phạm Ngũ Lão, khắc ghi dấu ấn đáng tự hào về một thời kì oanh liệt, hào hùng của lịch sử dân tộc.
TUỔI TRẺ VIỆT NAM HÃY CỐNG HIẾN HẾT MÌNH VÌ TỔ QUỐC
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Trắc nghiệm: Khoanh tròn vào đáp án mà em cho là đúng và đầy đủ nhất:

Câu 1: Dòng nào không gắn với nội dung bài thơ
Tỏ lòng?
Tầm vóc, tư thế, hành động của con người thời Trần
B.Chí lớn lập công danh của con người thời Trần
C. Vẻ đẹp của thiên nhiên, đất nước, con người thời Trần
D. Khí thế hào hùng mang tinh thần quyết chiến, quyết
thắng thời Trần
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu 2: Biện pháp nghệ thuật chủ yếu được sử dụng trong câu thơ thứ hai là gì?

A. Nhân hóa C. So sánh

B. Hoán dụ D. Liệt kê
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu 3: Cách nào hiểu đúng nghĩa của từ “Ba quân” ?

Hình ảnh quân đội nhà Trần.

B. Hình ảnh dân tộc.

C. Hình ảnh quân đội nhà Trần và nhà Nguyên.

D. Hình ảnh quân đội nhà Nguyên.
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu 4: Dòng nào nêu đúng nhất lí do “thẹn” của nhà thơ ?

Chưa đạt được danh vọng gì nên xấu hổ với vợ con, tổ tiên.

B. Chưa lập công, lập danh và chưa hoàn thành nghĩa vụ đối với đất nước.

C. Chưa tài giỏi và giàu sang như Vũ hầu.

D. Chưa có địa vị và quyền cao chức trọng như Vũ hầu.
BÀI TẬP CỦNG CỐ
PHIẾU HỌC TẬP
Suy nghĩ của em về vẻ đẹp của trang nam nhi thời Trần? Ý nghĩa của vẻ đẹp đó trong cuộc sống hiện nay?
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Phần so sánh: Các em đã được học bài thơ “Tụng giá hoàn kinh sư” của Trần Quang Khải. Em hãy so sánh cách thể hiện hào khí Đông A trong bài thơ này với “Thuật hoài” của Phạm Ngũ Lão.
THUẬT HOÀI
Phạm Ngũ Lão
Múa giáo non sông trải mấy thu,
Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu.
Công danh nam tử còn vương nợ,
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.
TỤNG GIÁ HOÀN KINH SƯ
Trần Quang Khải
Chương Dương cướp giáo giặc,
Hàm Tử bắt quân thù.
Thái bình nên gắng sức,
Non nước ấy ngàn thu.
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Giống nhau
Khác nhau
Tụng giá hoàn kinh sư: Khúc ca khải hoàn, khích lệ tinh thần xây dựng và bảo vệ nền độc lập.
Cả hai bài thơ đều ca ngợi khí thế hào hùng, mạnh mẽ, đánh đâu thắng đấy của quân và dân nhà Trần. Âm hưởng sử thi hoành tráng, ghi lại mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc.
Tỏ lòng: để có nền độc lập cần khắc sâu công ơn của các tráng sĩ đời Trần và bày tỏ khát vọng lập công danh…
Viết một đoạn văn ngắn nói lên suy nghĩ về hoài bão, lý tưởng sống của thế hệ trẻ ngày nay ?
BÀI TẬP VỀ NHÀ
Tiết học kết thúc.
Xin chân thành cảm ơn
thầy cô và các em!