Luyện tập phát triển câu chuyện
Trang 82
Ôn bài cũ:

Nêu cấu tạo
của bài văn kể chuyện?

Bài văn kể chuyện gồm có 3 phần:
mở đầu, diễn biến và kết thúc

Đoạn văn kể chuyện có cấu tạo như thế nào?
Đoạn văn kể chuyện gồm có câu mở đoạn, câu diễn biến và câu kết thúc
TẬP LÀM VĂN
LUYỆN TẬP PHÁT TRIỂN CÂU CHUYỆN
(TRANG 82)
Bài 1: Dựa vào cốt truyện “Vào nghề”, hãy viết câu mở đầu cho từng đoạn văn (đã cho ở tiết tập làm văn, tuần 7)
Dựa vào đâu
để viết được những câu mở đoạn đó?
1. Va-li-a ước mơ trở thành diễn viên xiếc biểu diễn tiết mục phi ngựa đánh đàn.
Các sự việc chính
2. Va-li-a xin học nghề ở rạp xiếc và được giao việc quét dọn chuồng ngựa.
3. Va-li-a đã giữ chuồng ngựa sạch sẽ và làm quen với chú ngựa diễn.
4. Va-li-a đã trở thành một diễn viên như em hằng mong ước.

Đoạn 1:
Mở đầu: Vào mùa xuân năm ấy, người ta tổ chức một đêm dạ hội thật tưng bừng đủ các trò chơi và các trò xiếc đẹp mắt. Va – li- a được bố mẹ cho đi dự dạ hội
Diễn biến: Chương trình đêm dạ hội thật phong phú nhưng Va-li-a thích nhất là tiết mục " Cô gái phi ngựa đánh đàn". Em rất cảm phục lòng dũng cảm và sự tài ba của cô gái. Ngựa tung vó phi nước đại. Thế mà, cô gái vẫn ngồi vững vàng trên lưng ngựa, lại cầm cây đàn dạo một bản nhạc trông thật điệu nghệ
Kết thúc: Từ đó lúc nào trong trí óc non nớt của Va-li-a cũng hiện lên hình ảnh cô diễn viên phi ngựa đánh đàn. Em mơ ước một ngày nào đó cũng được như cô gái phi ngựa và chơi những bản đàn rộn rã.

Mở đầu: Rồi một hôm rạp xiếc thông báo cần tuyển diễn viên. Va-li-a xin bố mẹ cho ghi tên học nghề
Diễn biến : Thấy Va-li-a quá đam mê nghề xiếc, bố mẹ cũng đồng ý viết đơn cho em vào học. Giám đốc rạp xiếc cũng tán thành nhận Va-li-a vào học. Em không ngờ ước mơ của mình bước đầu lại thuận lợi như thế. Em đến rạp xiếc trong một trạng thái phấn khởi. Em được ông giám đốc giao cho nhiệm vụ quét chuồng ngựa. Lúc đầu cô bé rất ngạc nhiên nhưng rồi cũng nhận lời và hứa sẽ làm tốt công việc được giao
Kết thúc: Bác giám đốc gật đầu cười bảo em : "Công việc của diễn viên phi ngựa đánh đàn bắt đầu như thế này đấy cháu ạ.Cái tháp cao nào cũng phải xây từ mặt đất lên".
Đoạn 2

Đoạn 3:
Mở đầu: Thế là Va-li-a trở thành diễn viên xiếc tương lai bắt đầu từ giờ phút đó.
Diễn biến : Những ngày đầu, Va-li-a rất bỡ ngỡ. Có lúc em nản chí. Nhưng cứ nhớ đến hình ảnh cô diễn viên phi ngựa, em lại thấy phấn chấn lên.
Kết thúc : Va-li-a làm hết mình. Chuồng ngựa lúc nào cũng sạch sẽ gòn gàng thoáng mát. Em không hề nà bất cứ chuyện gì. Dần dần, em đã làm quen với công việc của mình, quen với chú ngựa trong suốt thời gian học.
Đoạn 4:
Mở đầu: Bằng sự cố gắng nỗ lực của mình cộng với sự đam mê nghề xiếc. Va-li-a đã trở thành một diễn viên xiếc thực sự, được giám đốc rạp xiếc đánh giá cao và khán giả rất ái mộ
Diễn biến : Cứ mỗi lần Va-li-a bước ra sàn diễn, những tràng vỗ tay nồng nhiệt lại vang lên. Chỉ trong nháy mắt, cô đã đứng trên lưng ngựa, tay ôm đàn vĩ cầm. Ngựa tung vó, tiếng đàn bỗng cất lên. Vẻ thán phục lộ rõ trên gương mặt khán giả
Kết thúc: Từ một ước mơ nhỏ nhoi và sự yêu thích đam mê, Va-li-a đã trở thành một diễn viên chính như em hằng mong ước
Bài 2: Đọc lại toàn bộ các đoạn văn trong truyện “Vào nghề” mà em vừa hoàn chỉnh và cho biết:
Các đoạn văn được sắp xếp theo trình tự nào?
Các câu mở đầu đoạn văn đóng vai trò gì trong việc thể hiện trình tự ấy?
Đoạn 1:
*Mở đầu: Vào mùa xuân năm ấy, người ta tổ chức một đêm dạ hội thật tưng bừng đủ các trò chơi và các trò xiếc đẹp mắt. Va – li- a được bố mẹ cho đi dự dạ hội
*Diễn biến: Chương trình xiếc hôm ấy hay tuyệt, nhưng Va-li-a thích hơn cả là tiết mục cô gái xinh đẹp vừa phi ngựa vừa đánh đàn…
*Kết thúc: Từ đó, Va-li-a lúc nào cũng mơ ước …
Đoạn 2:
*Mở đầu: Rồi một hôm, rạp xiếc thông báo cần tuyển diễn viên. Va-li-a xin bố mẹ cho ghi tên học nghề.
*Diễn biến: Sáng hôm ấy, Va-li-a đến gặp bác giám đốc rạp xiếc. Bác dẫn em đến chuồng ngựa, chỉ con ngựa và bảo…
*Kết thúc: Bác giám đốc cười, bảo em…
Đoạn 3:
*Mở đầu: Từ hôm đó, ngày ngày Va-li-a đến làm việc trong chuồng ngựa.
*Diễn biến: Những ngày đầu, Va-li-a rất bỡ ngỡ, có lúc em nản chí. Nhưng…
*Kết thúc: Cuối cùng, em quen việc và trở nên thân thiết với chú ngựa…
Đoạn 4:
*Mở đầu: Chẳng bao lâu, Va-li-a trở thành một diễn viên thực thụ, được biểu diễn trên sân khấu
*Diễn biến: Mỗi lần Va-li-a bước ra trình diễn, những tràng vỗ tay nồng nhiệt lại vang lên…
*Kết thúc: Thế là ước mơ thuở nhỏ của Va-li-a đã trở thành sự thật.
Đoạn 1:
*Mở đầu: Vào mùa xuân năm ấy, người ta tổ chức một đêm dạ hội thật tưng bừng đủ các trò chơi và các trò xiếc đẹp mắt. Va – li- a được bố mẹ cho đi dự dạ hội
*Diễn biến: Chương trình xiếc hôm ấy hay tuyệt, nhưng Va-li-a thích hơn cả là tiết mục cô gái xinh đẹp vừa phi ngựa vừa đánh đàn…
*Kết thúc: Từ đó, Va-li-a lúc nào cũng mơ ước …
Đoạn 2:
*Mở đầu: Rồi một hôm, rạp xiếc thông báo cần tuyển diễn viên. Va-li-a xin bố mẹ cho ghi tên học nghề.
*Diễn biến: Sáng hôm ấy, Va-li-a đến gặp bác giám đốc rạp xiếc. Bác dẫn em đến chuồng ngựa, chỉ con ngựa và bảo…
*Kết thúc: Bác giám đốc cười, bảo em…
Đoạn 3:
*Mở đầu: Từ hôm đó, ngày ngày Va-li-a đến làm việc trong chuồng ngựa.
*Diễn biến: Những ngày đầu, Va-li-a rất bỡ ngỡ, có lúc em nản chí. Nhưng…
*Kết thúc: Cuối cùng, em quen việc và trở nên thân thiết với chú ngựa…
Đoạn 4:
*Mở đầu: Chẳng bao lâu, Va-li-a trở thành một diễn viên thực thụ, được biểu diễn trên sân khấu
*Diễn biến: Mỗi lần Va-li-a bước ra trình diễn, những tràng vỗ tay nồng nhiệt lại vang lên…
*Kết thúc: Thế là ước mơ thuở nhỏ của Va-li-a đã trở thành sự thật.
a) Trình tự sắp xếp các đoạn văn:
Sắp xếp theo trình tự thời gian. Nói rõ hơn, việc xảy ra trước thì kể trước, việc xảy ra sau thì kể sau.
b) Vai trò của các câu mở đầu đoạn văn:
Thể hiện sự tiếp nối về thời gian. Tác dụng của câu mở đầu (cụm từ in đậm) để nối đoạn văn sau với các đoạn văn trước.
Bài 3: Kể lại một câu chuyện em đã học (qua các bài tập đọc, kể chuyện, tập làm văn) trong đó các sự việc được sắp xếp theo trình tự thời gian.
Dế Mèn bênh vực kẻ yếu
NGƯỜI ĂN XIN
MỘT NHÀ THƠ CHÂN CHÍNH
NHỮNG HẠT THÓC GIỐNG
NỖI DẰN VẶT CỦA AN-ĐRÂY-CA
LỜI ƯỚC DƯỚI TRĂNG
BA LƯỠI RÌU
Bài làm
Có một cậu bé tên là An-đrây-ca chín tuổi sống với mẹ và ông. Ông cậu đã 96 tuổi rồi nên sức khỏe yếu lắm. Một buổi chiều nọ, ông nói với mẹ An-đrây-ca: “Bố thấy khó thở lắm!” Mẹ An-đrây-ca liền bảo cậu nhanh chân chạy đi mua thuốc cho ông uống. An-đrây-ca nhanh nhẹn đi ngay. Dọc đường cậu gặp mấy đứa bạn rủ đá bóng, cậu nhập cuộc ngay. Chơi được một lúc, chợt nhớ lời mẹ dặn, cậu vội chạy đi mua thuốc rồi mang nhanh về nhà.
Cậu vừa bước vào phòng ông nằm thì nghe tiếng mẹ cậu khóc nức nở, cậu hoảng lên. Ông cậu đã qua đời. Cậu nghĩ: “Có lẽ mình mải chơi bóng, đưa thuốc về chậm mà ông đã chết”. Cậu ân hận quá, òa lên khóc và kể hết sự việc cho mẹ nghe. Mẹ cậu an ủi. – Trong việc này, con không có lỗi. Chẳng có ai cứu được ông cả. Con vừa đi ra khỏi nhà thì ông qua đời. Dù sự thật là như thế nhưng An-đrây-ca không nghĩ như vậy. Cả đêm ấy, cậu không tài nào nhắm mắt được. Cậu ra ngồi nức nở dưới gốc cây táo do ông trồng. Rồi sau này khi đã trưởng thành, cậu vẫn luôn dằn vặt mình: “Giá như mình không mải đá bóng, mua thuốc về nhanh thì ông mình còn sống thêm được vài năm nữa”.
THI KỂ CHUYỆN
Tiêu chí đánh giá:
Câu chuyện của bạn kể đã đúng nội dung chưa?
Theo đúng trình tự thời gian chưa?
Bạn kể to, rõ ràng chưa?
Thế nào là phát triển câu chuyện
theo trình tự thời gian?
Luyện tập phát triển câu chuyện
Trang 84
1. Dựa theo nội dung trích đoạn kịch Ở Vương quốc Tương Lai (bài tập đọc tuần 7), hãy kể lại câu chuyện ấy theo trình tự thời gian.
Chuyện kể về Tin-tin và Mi-tin được một bà tiên ban phép mầu nhiệm, hai bạn đã vượt qua nhiều thử thách, đến nhiều xứ sở để tìm con Chim Xanh đem về chữa bệnh cho một bạn ở xóm. Trong các nơi mà hai bạn đi qua thì một xứ sở vô cùng kì thú – xứ sở của những phát minh và những người bạn sắp ra đời ở Vương quốc Tương Lai.
Trước hết, hai bạn nhỏ rủ nhau thăm quan là công xưởng xanh. Hai bạn hỏi một em bé đang làm gì. Em bé trả lời rằng mình đang chế một cỗ máy mà khi ra đời sẽ dùng đôi cánh này để chế ra một vật làm cho con người hạnh phúc. Mi-tin tò mò hỏi xem vật ấy có ngon không và nó có ồn ào không. Em bé nói cỗ máy không ồn ào, và sắp chế xong rồi, Tin-tin có muốn xem không ? Tin-tin háo hức trả lời rằng
– Có chứ ! Nó đâu ?
Vừa lúc đó, em bé thứ hai tới khoe vật mình sáng chế là ba mươi lọ thuốc trường sinh đang nằm trong những chiếc lọ xanh. Cũng chính lúc ấy, em bé thứ ba từ trong đám đông bước ra và nói mình mang đến một thứ ánh sáng lạ thường mà xưa nay chưa có ai biết đến. Em bé thứ tư kéo tay Tin-tin, rủ cậu lại xem cái máy biết bay trên không như một con chim của mình. Còn em bé thứ năm thì khoe chiếc máy biết dò tìm những kho báu trên mặt trăng.
Rời khỏi công xưởng xanh, Tin-tin và Mi-tin đến khu vườn kì diệu. Một em bé mang một chùm quả trên đầu gậy đi tới, không ngăn được sự ngưỡng mộ, Tin-tin trầm trồ: ‘‘Chùm lê đẹp quá”. Em bé mỉm cười nhìn Tin-tin và nói đó không phải là lê mà là nho, chính em đã tìm ra cách trồng và chăm bón chúng. Em bé thứ hai tiến tới. Tay bê một sọt quả to như quả dưa. Mi-tin tưởng đó là dưa và hỏi “Dưa đỏ, phải không cậu ?”. Em bé nói không phải là dưa đỏ mà là táo, và thậm chí những trái táo đó cũng không phải là những trái to nhất nữa. Tin-tin chưa hết ngạc nhiên, thì lúc đó một em bé đẩy một xe đầy những quả đi tới và khoe sản phẩm của mình. Tin-tin nói rằng mình chưa bao giờ thấy những bí đỏ lạ như thế. Em nói đó không phải bí đỏ mà nó là dưa. Khi ra đời, em sẽ trồng những quả dưa to như thế !
2. Giả sử hai nhân vật Tin-tin và Mi-tin trong câu chuyện Ở Vương quốc Tương Lai không cùng nhau lần lượt đi thăm công xưởng xanh và khu vườn kì diệu cùng lúc mà mỗi người tới thăm một nơi. Hãy ghi lại câu chuyện theo hướng đó (trình tự không gian).


Mi-tin đến thăm khu vườn kì diệu. Thấy một em bé mang một chùm quả trên đầu gậy, Mi-tin khen : “Chùm lê đẹp quá!” Em bé trả lời rằng đó không phải là lê mà là nho. Chính em đã nghĩ ra cách trồng và chăm bón chúng. Em bé thứ hai bê đến một sọt quả, Mi-tin tưởng đó là dưa đỏ, hóa ra là những quả táo, mà vẫn chưa phải là loại to nhất. Em bé thứ ba thì đẩy tới khoe một xe đầy những quả mà Mi-tin tưởng là bí đỏ. Nhưng đó lại là những quả dưa. Em bé nói rằng khi nào em ra đời em sẽ trồng những quả dưa to như thế.
Trong khi Mi-tin đang ở khu vườn kì diệu thì Tin-tin đến thăm công xưởng xanh. Thấy một em bé mang một cái máy có đôi cánh xanh. Tin-tin hỏi em đang làm gì. Em bé nói rằng khi nào em ra đời em sẽ dùng đôi cánh này để chế ra một vật làm cho con người hạnh phúc. Em bé còn hỏi Tin-tin có muốn xem cỗ máy không, vì cỗ máy sắp chế xong rồi. Tin-tin háo hức muốn xem. Vừa lúc ấy một em bé khoe với Tin-tin ba mươi lọ thuốc trường sinh. Em bé thứ ba từ trong đám đông bước ra mang đến một thứ ánh sáng lạ thường. Em bé thứ tư kéo tay Tin-tin khoe một chiếc máy biết bay trên không như chim. Em bé thứ năm khoe với Tin-tin chiếc máy biết dò tìm những kho báu trên mặt trăng.
3. Cách kể chuyện ở bài tập 2 có điểm gì khác so với với bài tập 1 ?
a) Về trình tự sắp xếp sự việc.
b) Về những từ ngữ nối hai đoạn
a)  Về trình tự sắp xếp sự việc :
Ở bài tập 2, sự việc được sắp xếp theo trình tự không gian. Trong khi đó ở bài tập 1, sự việc được sắp xếp theo trình tự thời gian.
b) Về những từ ngữ nối hai đoạn
Luyện tập phát triển câu chuyện
Trang 91
Câu 1: Đọc trích đoạn kịch dưới đây:
                                                   Yết Kiêu
a. Giặc Nguyên xâm lược nước Đại Việt ta. Yết Kiêu nói chuyện với cha.
Yết Kiêu: - Con đi giết giặc đây, cha ạ!
Người cha: - Mẹ con mất sớm, cha bây giờ tàn tật không làm gì được.
Yết Kiêu: - Cha ơi! Nước mất thì nhà tan…
Người cha: - Cha hiểu chứ. Con cứ đi đi.
b. Yết Kiêu đến kinh đô Thăng Long yết kiến vua Trần Nhân Tông.
Nhà vua: - Trầm cho nhà ngươi nhận lấy một loại binh khí.
Yết Kiêu: - Thần chỉ xin một chiếc dùi sắt.
Nhà vua: - Để làm gì?
Yết Kiêu: - Để dùi thủng chiến thuyền của giặc vì thần có thể lặn hàng giờ dưới nước.
Nhà vua: - Ngươi là dân thường mà phi thường. Ai dạy ngươi được như thế?
Yết Kiêu: - Muôn tâu bệ hạ, người đó là cha thần.
Nhà vua: - Ai dạy cha ngươi?
Yết Kiêu: - Ông của thần.
Nhà vua: - Ai dạy ông của ngươi?
Yết Kiêu: - Vì căm thù giặc và noi gương người xưa mà ông của thần tự học lấy.
Theo LÊ THI
Câu 2: Dựa vào trích đoạn kịch, hãy kể lại câu chuyện Yết Kiêu theo gợi ý sau :
a. Chia đoạn:
Đoạn 1: Giặc Nguyên xâm lược nước ta.
Đoạn 2: Yết Kiêu tới kinh đô Thăng Long, yết kiến vua Trần Nhân Tông.
Đoạn 3: Cha của Yết Kiêu ở quê nhà nhớ con, nhó câu chuyện giữa hai cha con trước lúc Yết Kiêu lên đường.
b. Cách trình bày : Nên chuyển lời đối thoại trong kịch thành lời kể và lời dẫn gián tiếp. Chỉ giữ lại những lòi đối thoại quan trọng.
Đoạn 1: 
Năm đó, giặc Nguyên kéo binh hùng, tướng dữ sang với ý định làm cỏ nước ta. Đến đâu, chúng cũng làm nhiều điều bạo ngược khiến lòng dân ngập tràn oán hận.
Đoạn 2:
Yết Kiêu đến kinh đô Thăng Long yết kiến vua Trần Nhân Tông. Là một chàng tuấn tú dũng mãnh, chuyên nghề đánh cá vốn nổi tiếng về tài bơi lội. Yết Kiêu có một tấm lòng yêu nước nồng nàn, căm thù giặc sâu sắc. Chàng quyết chí lên tận kinh đô Thăng Long yết kiến vua Trần Nhân Tông xin với nhà vua cho chàng được đầu quân đánh giặc. Nhà vua bằng lòng và bảo chàng hãy chọn lấy một thứ binh khí cho mình. Yết Kiêu chỉ xin với nhà vua một chiếc dùi sắt. Nhà vua hết sức kinh ngạc, không hiểu chàng xin dùi để làm gì. Yết Kiêu bèn tâu: "Để dùi thủng chiến thuyền của giặc vì thần có thể lặn sâu hàng giờ dưới nước." Nhà vua hết lời khen ngợi chàng và muốn biết ai là người dạy chàng. Chàng kính cẩn tâu đó là cha ông mình. Nhà vua lại gặng hỏi ai là người dạy ông chàng. Yết Kiêu đáp: "Vì căm thù giặc và noi gương người xưa mà ông của thần tự học lấy."
Đoạn 3:
Cùng lúc ấy, ở làng quê nơi cách xa thăm thẳm kinh thành, có một người cha già đang vào ra, một mình vò võ. Ông nhớ mãi phút chia tay bịn rịn với từng câu nói đầy xúc động yêu thương của Yết Kiêu, đứa con trai hiếu thảo của mình. Thấy cha không được vui vì sắp phải xa con, Yết Kiêu cũng cố nén lòng mình: "Cha ơi! Nước mất thì nhà tan..." Ông vội ngăn lời vỗ về con: "Con mau lên đường lo việc lớn. Đừng lo cho cha." Người cha đó, thân phụ của Yết Kiêu giờ đây đang ngày đêm mong ngóng con mau lập công lớn, chiến thắng trở về.