Giáo viên: Cao Thị Lâm
ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN PHÚ XUYÊN
TRƯỜNG THCS SƠN HÀ
CỨU LẤY CÁ VOI
Whale Rescue Story
Sản phẩm của TRỢ GIẢNG
youtube.com/trogiang
ĐÊM QUA, MỘT CƠN BÃO LỚN ĐÃ XẢY RA NƠI VÙNG BIỂN CỦA CHÚ CÁ VOI
CƠN BÃO ĐÃ CUỐN CHÚ CÁ VOI ĐI XA VÀ SÁNG DẬY CHÚ BỊ MẮC CẠN TRÊN BÃI BIỂN
MỘT ĐÁM MÂY MƯA HỨA SẼ GIÚP CHÚ NẾU CÓ NGƯỜI GIẢI ĐƯỢC CÂU ĐỐ CỦA MÂY MƯA
CÁC EM TRẢ LỜI THẬT ĐÚNG ĐỂ GIÚP CHÚ CÁ VOI TỘI NGHIỆP VỀ NHÀ NHÉ !
Subtitle : turn on CC
CƠN MƯA SỐ 1 …
CƠN MƯA SỐ 2 …
CƠN MƯA SỐ 3 …
CƠN MƯA SỐ 4 …
CƠN MƯA CUỐI …
CẢM ƠN CÁC BẠN THẬT NHIỀU.
CÁC BẠN GIỎI QUÁ ĐI
Bài 12
ĐỜI SỐNG KINH TẾ, VĂN HÓA


Nội dung
I. ĐỜI SỐNG KINH TẾ (HỌC SINH TỰ HỌC)
II. SINH HOẠT XÃ HỘI VÀ VĂN HÓA
1. Những thay đổi về mặt xã hội (HS tự học)
2. Giáo dục và văn hóa

2. Giáo dục và văn hóa
a. Giáo dục

Nhà Lý đã chăm lo phát triển giáo dục như thế nào?
- Năm 1070, xây dựng Văn miếu ở Thăng Long để thờ Khổng Tử
- Năm 1075, mở khoa thi đầu tiên để chọn quan lại.
- Năm 1076, Quốc Tử Giám được thành lập.
Văn Miếu
Đại Thành Môn
Tượng Khổng Tử
Bia Tiến sĩ Văn Miếu – Quốc Tử Giám – Hà Nội được coi như những pho sử đá về giáo dục nho học Việt Nam. Văn bia ghi lại lịch sử cụ thể của từng khoa thi. Các bài văn bia đều do những danh nhân văn hóa, trí thức lớn của đất nước soạn nên về cơ bản đều là những tác phẩm văn học vô giá. Bia được đặt trên lưng con rùa đá để biểu thị sự trường tồn của tinh hoa dân tộc.
Trạng nguyên (chữ Hán: 狀元) là danh hiệu thuộc học vị Tiến sĩ của người đỗ cao nhất trong các khoa đình thời phong kiến ở Việt Nam của các triều nhà Lý, Trần, Lê, và Mạc, kể từ khi có danh hiệu Tam khôi dành cho 3 vị trí đầu tiên. Người đỗ Trạng nguyên nói riêng và đỗ tiến sĩ nói chung phải vượt qua 3 kỳ thi: thi hương, thi hội và thi đình.
Khoa thi đầu tiên được mở ra dưới thời Lý năm 1075, lúc đó vua nhà Lý chưa đặt ra định chế tam khôi nên người đỗ đầu khoa thi này là Lê Văn Thịnh chưa được gọi là Trạng nguyên. Phải đến khoa thi năm Thiên Ứng Chính Bình thứ 16 đời vua Trần Thái Tông (1247) mới đặt ra định chế tam khôi (3 vị trí đỗ đầu có tên gọi thứ tự là: Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa) thì mới có danh hiệu Trạng nguyên. Đến thời nhà Nguyễn thì không lấy danh hiệu Trạng nguyên nữa (danh hiệu cao nhất dưới thời nhà Nguyễn là Đình nguyên). Do đó Trạng nguyên cuối cùng là Trịnh Tuệ đỗ khoa Bính Thìn (1736) thời Lê-Trịnh.
Trạng Nguyên
Đây là câu nói của Thân Nhân Trung khi viết bài ký đề tên Tiến sĩ Khoa Nhâm Tuất niên hiệu Đại Bảo thứ 3: Hiền tài là nguyên khí quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh rồi lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu rồi xuống thấp.
Văn Miếu – Quốc Tử Giám có giá trị về nhiều mặt: lịch sử, văn hóa, kiến trúc và tinh thần hiếu học của người Việt Nam được duy trì từ xưa đến nay. Văn miếu – Quốc Tử Giám xứng đáng tiêu biểu cho văn hóa 1000 năm Thăng Long, và đáng quý hơn là truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo trong suốt ngàn năm qua cần được lưu giữ và phát huy.

2. Giáo dục và văn hóa
b. Văn hóa

Em hãy cho biết văn học dưới thời Lý có đặc điểm gì nổi bật?
- Văn học chữ Hán phát triển mạnh.
Bài thơ thần “Nam quốc sơn hà” của Lý Thường Kiệt

2. Giáo dục và văn hóa
b. Văn hóa

Em hãy nêu vị trí của Đạo Phật dưới thời Lý?
- Đạo phật được tôn sùng, phát triển mạnh mẽ và rộng khắp trong nhân dân.

Tượng phật được làm bằng đá, cao gần 2m, được chia thành hai phần: tượng và bệ đá hoa sen. Tượng phật A-di-đà được xếp bằng tròn, hai bàn tay để ngửa và xếp chồng lên nhau ngay trước bụng. Cả thân tượng ngồi tĩnh tọa trên đài sen. Nếp áo dài buông xuống phủ kín hai bàn chân. Khuôn mặt phật hiền từ với đôi tai dài, đôi mắt lim dim vẻ suy tư. Bệ đá hình một bông sen nở rộ...Chiêm bái pho tượng chính là để cảm nhận và thực tập triết lí sống thanh tịnh, từ bi, hỉ xả muôn đời bất diệt.
Đây là một tác phẩm điêu khắc đặc sắc thời nhà Lý.

2. Giáo dục và văn hóa
b. Văn hóa

Em hãy kể những hoạt động văn hóa dân gian và những trò chơi dân gian mà nhân dân ưa thích ? Những trò chơi nào còn tồn tại đến ngày nay?
- Văn hoá dân gian đa dạng, có nhiều thể loại như: hát chèo, múa rối, đấu vật, đua thuyền…

Ca hát, nhảy múa
Hát Chèo
Hát Tuồng
Hát Ả Đào
Múa Rối Nước
Các nhân vật trong Rối Nước
Chọi Gà
Đấu Vật
Đu Quay
Đua Thuyền
Hội Gióng là một lễ hội truyền thống hàng năm ở nhiều nơi thuộc vùng Hà Nội để tưởng niệm và ca ngợi chiến công của người anh hùng truyền thuyết Thánh Gióng, một trong tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

2. Giáo dục và văn hóa
b. Văn hóa
Nghê thuật kiến trúc, điêu khắc như thế nào?
- Kiến trúc và điêu khắc: Có nhiều công trình lớn và độc đáo, trình độ tinh vi, thanh thoát.
Tháp Báo Thiên tên đầy đủ là Đại Thắng Tư Thiên Bảo Tháp  được xây năm 1057 ở Chùa Báo Thiên, nay là khu đất mé tây hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội (khu đất thuộc phố Nhà Chung, gần Nhà thờ Lớn). Tháp này cao đến 20 trượng, có tất cả 12 tầng. Tầng trên cùng bằng đồng, những tầng dưới bằng đá và gạch.
Tháp được xếp vào một trong An Nam tứ đại khí, bốn vật báu của đất nước, mà ba vật quý giá khác là tượng Phật chùa Quỳnh Lâm, Vạc Phổ Minh và Chuông Quy Điền.
Sử ghi tháp cao 20 trượng chia thành 12 tầng. Đỉnh tháp bằng đồng. Thân tháp được xây bằng những hòn gạch hoa khắc những chữ Lý gia đệ tam đế, Long thụy Thái Bình [1054-1058], tứ niên tạo tức là "Đúc năm thứ tư niên hiệu Long thụy Thái Bình đời vua thứ ba triều nhà Lý".
Chùa Một Cột (Chùa Diên Hựu) – Phúc lành dài lâu, được xây năm 1049 thời vua Lý Thái Tông. Theo truyền thuyết, khi vua về già chưa có con trai nên nhà vua thường đến chùa cầu tự. Một đêm, vua mơ thấy Đức Phật Quan Âm hiện lên đài hoa sen ở một hồ nước phía tây thành Thăng Long, tay bế con trai đưa cho nhà vua. Ít lâu sau, hoàng hậu sinh con trai. Nhà vua cho dựng chùa Một Cột có dáng dấp như đã thấy trong giấc mơ để thờ đức Phật Quan Âm. Chùa được đặt trên 1 cột đá cao giống như ngó sen. Bên trên cột là ngôi chùa giống như bông Sen mọc trên mặt nước. Chùa có cấu tạo hình vuông, mỗi bên 3m, mái cong, cột đá có đường kính 1,2m, cao 4m. Gồm 2 trụ đá ghép lại với nhau rất khéo, thoạt nhìn như một khối liền. Tầng trên hoàn toàn bằng gỗ, có một hệ thống mộng giằng chéo từ cột lớn đến sàn, không chỉ tạo thế vững chắc mà còn đem lại nét lượn đẹp như những cánh sen.
Chuông chùa Trùng Quang
Gạch thời Lý có khắc chữ Hán “Lý gia đệ tứ Long Phù Nguyên Hòa ngũ niên tạo”, cho thấy gạch được sản xuất trước khi xây tháp Chương Sơn 3 năm (tháp được khởi dựng năm 1108 hoàn thành vào năm 1117)
Hình rồng thời Lý
? Quan sát tranh, em thấy rồng thời lý có hình dáng như thế nào?
Toàn bộ con rồng có hoa văn uốn lượn theo hình chữ S, tượng trưng cho mây, mưa, sấm, chớp. Thân Rồng uốn hình Sin 12 khúc, đại diện 12 tháng trong năm, biểu trưng cho sự thay đổi thời tiết theo năm, tháng, sự trù phú và phồn vinh của nền nông nghiệp lúa nước. Thân mềm mại, uốn lượn thể hiện sự biến hóa và khả năng thay đổi, dịch chuyển thiên nhiên của con Rồng cai quản thời tiết, mùa màng. Trên lưng có vây nhỏ đều đặn và liền mạch, đầu Rồng có bờm dài, râu cằm, mắt lồi to, có hàm mở rộng có răng nanh ngất lên, có mào ở mũi. Đầu rồng luôn hướng lên đớp lấy viên ngọc -> thể hiện tinh thần tôn trọng các giá trị nhân văn cao quý, theo đuổi sự uyên bác và tinh thần cao thượng.

2. Giáo dục và văn hóa
b. Văn hóa
Từ những đặc điểm trên em có nhận xét gì về nghệ thuật thời Lý?
=> Nghệ thuật đa dạng, linh hoạt, tạo nên nét văn hoá riêng biệt – văn hoá Thăng Long.
Luyện tập

Em hãy chọn câu trả lời đúng nhất
Câu 1. Văn Miếu được xây dựng vào năm:
A. 1068 C. 1070
B. 1069 D. 1071

Câu 2. Các vua nhà Lý sùng bái tôn giáo nào nhất?
A. Đạo Nho C. Đạo Hồi
B. Đạo Phật D. Đạo Bà La Môn


Em hãy chọn câu trả lời đúng nhất
Câu 3. Nhà Lý mở khoa thi đầu tiên để tuyển chọn quan lại vào năm nào?
A. Năm 1075 C. Năm 1077
B. Năm 1076 D. Năm 1078

Câu 4. Chùa Một Cột được xây dựng dưới thời:
A. Nhà Ngô C. Nhà Tiền Lê
B. Nhà Đinh D. Nhà Lý


Em hãy chọn câu trả lời đúng nhất
Câu 5.  Văn hóa - nghệ thuật phong phú, độc đáo, sáng tạo và linh hoạt của nhân dân ta bắt đầu hình thành rõ nét vào
A. thời Tiền Lê
B. thời Hậu Lê
C. thời Lý
D. thời Đinh
Dặn Dò


- Học bài cũ
Tiết sau làm bài tập lịch sử
Phần Hai. LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ X ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX
Chương I và Chương II