MÔN : NGỮ VĂN
Tiết 37
CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
(TĨNH DẠ TỨ)
Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
LÍ BẠCH
Tiết 37:
( Tĩnh dạ tứ )
I. Đọc - hiểu văn bản:

1. Đọc :
2. Chú thích:
II. Tìm hiểu văn bản:
701 - 762
LÍ BẠCH
*.Tác giả:
-
- Thuở nhỏ ông hay lên núi Nga Mi ngắm trăng.
- 25 tuổi ông đã xa quê mãi, vì vậy mỗi lần thấy trăng ông lại nhớ về quê nhà.
- Thơ Lí Bạch ngập tràn ánh trăng.
Lí Bạch ngắm trăng
Mộ Lí Bạch ở Trung quốc
Núi Nga Mi nhìn từ xa
Mặt trước núi Nga Mi
8
*. Tác phẩm:
cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
(TĨNH DẠ TỨ)
Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.
DỊCH NGHĨA:
Ánh trăng sáng đầu giường,
Ngỡ là sương trên mặt đất.
Ngẩng đầu ngắm vầng trăng sáng,
Cúi đầu nhớ quê cũ.
DỊCH THƠ:
Đầu gường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.
LÍ BẠCH

? Bài thơ được viết theo thể thơ gì?


? Lí Bạch sáng tác bài thơ trong hoàn cảnh nào ?

- Thể thơ: ngũ ngôn tứ tuyệt cổ thể (một thể thơ trong đó mỗi câu thường có 5 hoặc 7 chữ, song không bị những quy tắc chặt chẽ về niêm, luật và đối ràng buộc)
II. Tìm hiểu văn bản:
- Hoàn cảnh sáng tác: Sống tha phương trong cơn li loạn, nhìn trăng nhớ quê.

? So sánh bài thơ “ Xa ngắm thác núi Lư” và “ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh”, xét về nội dung miêu tả không gian, thời gian, cảm xúc của tác giả ở 2 bài có gì khác nhau?

- Xa ngắm thác núi Lư : ban ngày ánh nắng mặt trời chiếu rọi, bài thơ tả cảnh thiên nhiên hùng tráng, ca ngợi cảnh đẹp thác nước. Thể hiện tính cách mạnh mẽ, hào phóng của tác giả

- Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh: ban đêm, ánh trăng sáng bàng bạc, là bức tranh thiên nhiên thanh tĩnh. Bài thơ này là tình cảm suy tư trong đêm trăng sáng của tác giả.

? Nội dung chính của bài này là gì ?


Mối suy tư, niềm cảm xúc của nhà thơ trong đêm trăng thanh tĩnh.

? Em hiểu thế nào là đêm thanh tĩnh?

Đêm bầu trời trong xanh, mát mẻ không có tiếng động, cảnh vật vắng lặng thơ mộng trữ tình.

Có người cho rằng trong bài “Tĩnh dạ tứ ” hai câu đầu là thuần túy tả cảnh, hai câu cuối là thuần túy tả tình. Em có tán thành ý kiến đó không? Vì sao?
CÂU HỎI THẢO LUẬN NHÓM
Thời gian: 2 phút

Hai câu đầu không phải là những câu tả cảnh thuần tuý, chủ thể là con người

? Chữ “ sàng” gợi cho em biết nhà thơ ngắm trăng với cách thức như thế nào?


Nhà thơ đang nằm trên giường
để ngắm trăng.

?Từ “ nghi” có ý nghĩa gì trong việc tả cảnh ở câu thơ thứ 2 ?
Nghi thị địa thượng sương
( Ngỡ mặt đất phủ sương)


Trăng sáng quá màu trắng của ánh trăng khiến tác giả ngỡ là sương bao phủ khắp nơi trên mặt đất.
1.Hai câu đầu: Trăng và thi nhân
Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
(Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.)
Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
(Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.)
1/ Hai câu thơ đầu
Cảm giác ngỡ ngàng, bất ngờ khi gặp ánh trăng.
Vẻ đẹp dịu êm, mơ màng,
yên tĩnh, huyền ảo. .
Ánh trăng cực sáng khiến tác giả ngỡ là sương bao phủ khắp nơi trên mặt đất, là đối tượng cảm nghĩ của chủ thể trữ tình trong một đêm trằn trọc không ngủ được.


- Ánh trăng cực sáng khiến tác giả ngỡ là sương bao phủ khắp nơi trên mặt đất, là đối tượng cảm nghĩ của chủ thể trữ tình trong một đêm trằn trọc không ngủ được.

1/ Hai câu thơ đầu:
2.HAI CÂU CUỐI:
VỌNG NGUYỆT
HOÀI HƯƠNG
Cử đầu vọng minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng
Cúi đầu nhớ cố hương
Tìm cụm từ tả tình trực tiếp ?
Cố hương
2.HAI CÂU CUỐI:
VỌNG NGUYỆT
HOÀI HƯƠNG
Cử đầu vọng minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng
Cúi đầu nhớ cố hương
 Tình yêu và nỗi nhớ quê hương luôn thường trực trong trái tim.
Nhớ quê => Không ngủ => Trông trăng
=> Tình yêu thiên nhiên tha thiết, đắm say.
Hãy chỉ ra các động từ có trong bài thơ? Chủ thể của các động từ đó là ai?
Nghi (thị sương)  Cử (đầu)  Vọng (minh nguyệt)




Đê (đầu)  Tư (cố hương)
Lí Bạch tạo ra được một cặp đối 2 câu cuối. Chỉ ra những từ đối nhau trong 2 câu cuối?
- Cử đầu >< đê đầu
- Vọng minh nguyệt>< tư cố hương






- Hình ảnh nhân vật trữ tình và nỗi nhớ quê hương da diết.
- Ở hai câu thơ cuối đối nhau rất chỉnh
+Hai tư thế: cử đầu>< đê đầu
+Hai hình ảnh: minh nguyệt>< cố hương
+ Hai hành động:vọng >
2/ Hai câu thơ cuối:
III. T?ng k?t: Ghi nh? sgk/tr -124
1. Ngh? thu?t:
-L?i tho cụ d?ng h�m sỳc, t? ng? gi?n d? m� tinh luy?n.
- S? d?ng phộp d?i r?t ch?nh.
- S? d?ng nhi?u d?ng t? du?c rỳt g?n ch? ng? t?o s? li?n m?ch c?a c?m xỳc v� cú tớnh khỏi quỏt cao.
2. N?i dung:
B�i tho th? hi?n m?t cỏch nh? nh�ng m� th?m thớa tỡnh yờu quờ huong tha thi?t c?a m?t ngu?i s?ng xa nh� trong dờm thanh tinh.


- Hai câu thơ dịch đã nêu được tương đối đủ ý tình cảm của bài thơ.
IV. Luyện tập:
- Nhưng cũng có điểm khác:
+ Lí Bạch không sử dụng phép so sánh.
+ Bài thơ ẩn chủ ngữ không nói Lí Bạch.
+ Năm động từ chỉ còn ba.

Bài tập
Nhân vật chủ
thể trữ tình
trong bài thơ
là ai?
Lí Bạch
Lí Bạch là
nhà thơ Trung Quốc triều
Đại nào?
Nhà Đường
Biện pháp nghệ thuật nào
tiêu biểu nhất?
Phép đối
Tĩnh dạ tứ
Thuộc thể thơ nào?
Ngũ ngôn tứ tuyệt cổ thể

Th? d?ch b�i tho "Tinh d? t?" theo th? l?c b�t.

D?u giu?ng trang s�ng chan hịa,
Trang lan m?t d?t ng? l� suong d�m.
Ng?ng d?u trang t?a �m d?m,
C�i d?u da di?t nh? mi?n qu� xua.

Tru?c giu?ng ng?m �nh trang soi,
Ng? l� m?t d?t suong roi nh? nh�ng.
Ng?ng d?u th?y �nh trang v�ng,
C�i d?u thuong nh? vơ v�n c? huong.
Học thuộc bài thơ và nội dung.
2. Soạn bài Hồi hương ngẫu thư:
+ Thể loại, tìm hiểu về tác giả, tác phẩm
+ Nội dung 2 câu thơ đầu và 2 câu thơ cuối
Hướng dẫn về nhà: