GV GIẢNG DẠY: TRƯƠNG THỊ PHƯƠNG HOA CHÀO CÁC EM HỌC SINH LỚP 8
TRƯỜNG THCS AN HỒNG
CHÀO MỪNG CÁC EM VÀO
NĂM HỌC MỚI
KHỞI ĐỘNG
3
4
6
1
5
2
Từ loại này có chức nang chính
là dùng để nối ?
Đây là từ loại có chức năng gọi đáp và bộc lộ cảm xúc ?
Biện pháp tu từ này là cách vận dụng ngữ âm,
ngữ nghĩa tạo sắc thái dí dỏm, hài hước?
Biện pháp tu từ em đã học ở lớp 6 là gọi tên sự vật
hiện tượng này bằng tên
sự vật hiện tượng khác có nét tương đồng ?

T? "nhu" l� t? ng? du?c s? d?ng ph?
bi?n trong bi?n phỏp tu t? n�y ?
Ô chữ hàng dọc
Nói quá
Ô số 1 có 7 chữ cái
ô số 2 có 6 chữ cái
ô số 4 có 8 chữ cái
ô số 5 có 4 chữ cái
ô số 6 có 6 chữ cái
ô số 3 có 7 chữ cái
(1) Đây là biện pháp tu từ mà các em đã học ở lớp 6:
là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật...
Bằng những từ ngữ vốn được dùng để
gọi hoặc tả con người ?
TIẾT 40: NÓI QUÁ
I, NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ:
*Ngữ liệu
a. Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng.
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
(Tục ngữ)










b. Cày đồng đang buổi ban trưa
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày
Ai ơi bưng bát cơm đầy
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần.
(Ca dao)
- Những từ ngữ in đậm / ngữ liệu nói đến hiện tượng, sự việc nào trong thực tế? So với thực tế thì cách nói ở những từ ngữ in đậm có mức độ thế nào? Tác dụng?
5
10
a. Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng.
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
(Tục ngữ)
b. Cày đồng đang buổi ban trưa
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày
Ai ơi bưng bát cơm đầy
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần.
(Ca dao)
Đêm tháng năm rất ngắn
Ngày tháng mười rất ngắn
Các từ ngữ in đậm -Nói quá sự thật
=>nhấn mạnh :
+Hiện tượng ngày / đêm dài-ngắn theo mùa (a)
+sự vất vả cực nhọc của người nông dân.(b)
Mồ hôi đổ rất nhiều
Cách nói đúng sự thật trong thực tế.
I, NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ:
*Ngữ liệu
SO SÁNH HAI CÁCH NÓI
 Cách nói của ca dao, tục ngữ hay hơn vì gợi hình ảnh, gây ấn tượng mạnh cho người đọc, người nghe.
Em hãy cho biết cách nói nào gây ấn tượng hơn?
Qua đó em thấy cách nói trên có tác dụng gì?
Khái quát và chốt kiến thức
Cách nói ở các từ ngữ in đậm trong ngữ liệu được gọi là phép tu từ nói quá..Em hiểu thế nào là nói quá? Nói quá có tác dụng gì?
Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.
* Ngữ liệu thêm: Con rắn vuông
* Ngữ liệu thêm: Con rắn vuông
Anh chàng nọ có tính hay nói khoác. Một hôm, đi rừng về, bảo vợ:
- Tôi vào rừng trông thấy một con rắn to ơi là to !...Bề ngang dài ba mươi thước, bề dài một trăm hai mươi thước !
Chị vợ bĩu môi nói:
- Làm gì có con rắn như thế bao giờ.
- Không tin à ? Chẳng một trăm hai mươi thước, cũng một trăm thước !
- Cũng không thể dài đến một trăm thước.
Anh chồng gân cổ cãi, và muốn cho vợ tin, cứ rút xuống dần. Cuối cùng nói:
- Tôi nói thật nhé ! Quả tôi có trông thấy con rắn dài đúng ba mươi thước, không kém một phân nào !
Lúc đấy chị vợ bò lăn ra cười:
- Bề ngang ba mươi thước, bề dài ba mươi thước, thế thì là con rắn vuông rồi.
Thảo luận bàn (3’)
1. Sự vật, hiện tượng được nói đến trong truyện có đúng với thực tế không?
2. Cách nói trong câu chuyện có gì giống, có gì khác với biện pháp nói quá?
3. Về tác động của nó tới người tiếp nhận thì đó là tác động tích cực hay tiêu cực?
* Con rắn
Bề ngang dài ba mươi thước,
bề dài một trăm hai mươi thước ->cũng một trăm thước !
->dài đúng ba mươi thước, không kém một phân nào !
Không đúng với thực tế
Phóng đại sự vật
Không tin, tác động tiêu cực
Nói khoác.
*Chốt lại
II. Luyện tập:
Bài tập 1.(SGK Tr 102)
a) Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.
nhấn mạnh thành quả của lao động gian khổ được tạo từ sức người.
b) Em có thể đi lên đến tận trời
.-> vết thương nhẹ, không cần bận tâm.
c) Thét ra lửa
lời nói của kẻ có quyền sinh, quyền sát với người khác
 Bài 2: Điền các thành ngữ sau đây vào chỗ trống/....../ để tạo thành biện pháp tu từ nói quá: bầm gan tím ruột; chó ăn đá gà ăn sỏi; nở từng khúc ruột; ruột để ngoài da; vắt chân lên cổ.
Ở nơi ............................... thế này, cỏ không mọc nổi nữa là trồng rau trồng cà.
Nhìn thấy tội ác của giặc ai ai cũng .........................
Cô Nam tính tình sởi lởi,.........................
Lời khen của cô giáo làm cho nó ...........................
Bọn giặc hoảng hồn ..........................mà chạy.
chó ăn đá gà ăn sỏi
bầm gan tím ruột
ruột để ngoài da
nở từng khúc ruột
vắt chân lên cổ
II. LUYỆN TẬP:
Bài tập 3.(SGK Tr 102)
Đặt câu
1 nghiêng nước nghiêng thành.
2 dời non lấp biển.
3 lấp biển vá trời
4mình đồng da sắt
5 nghĩ nát óc
1 Nàng Tây Thi có vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thành.
2 Đoàn kết là sức mạnh để dời non lấp biển.
3 Công việc lấp biển vá trời ấy là công việc của nhiều đời, phải nhiều thế hệ mới có thể làm xong.
4 Những chiến sĩ mình đồng da sắt đã chiến đấu và chiến thắng giặc Mĩ xâm lược.
5 Mình nghĩ nát óc mà vẫn chưa giải được bài toán này.
Bài tập 3.(SGK Tr 102)
Đặt câu
AI NHANH? AI GIỎI?
NHÌN HÌNH NÊU THÀNH NGỮ
Kết hợp bài 4/sgk
LUẬT CHƠI
Lớp được chia làm HAI đội chơi. Khi bức tranh hiện lên mỗi đội sẽ sử dụng TÍN HIỆU để GIÀNH được quyền trả lời. Nếu đội trả lời sai thì quyền trả lời sẽ thuộc về đội còn lại. Đội trả lời đúng sẽ được 10 điểm và khi kết thúc trò chơi, đội nào có nhiều điểm hơn sẽ nhận được phần thưởng.
KHỎE NHƯ VOI
1
2
Nhanh như chớp
3
Gầy như que củi
Bức tranh 4:
4
Ăn như lợn
Bức tranh 5:
5
Khóc như mưa
Bức tranh 6:
6
Nhanh như gió
Bức tranh 7:
gió
7
Chậm như rùa
Bức tranh 8:
8
Xấu như ma
Bức tranh 9:
9
khò
khò
khò
Ngáy như sấm
ầm
ầm
ầm
Bức tranh 10:
10
BÀI BỔ TRỢ NÂNG CAO
Nối A và B cho phù hợp ?
A
B
1. Con rận bằng con ba ba.
Đêm nằm nó ngáy cả nhà thất kinh.
2. Sống để bụng, chết mang theo.
3. Đau lòng kẻ ở người đi Lệ rơi thấm đá, chia tơ rũ tằm .
b.Thơ ca trữ tình
a. Lời nói hằng ngày
c.Thơ ca châm biếm, trong đó có ca dao, tục ngữ, thành ngữ.
Nói quá được dùng nhiều trong thơ ca châm biếm
trong đó có ca dao, tục ngữ, thành ngữ,
thơ ca trữ tình và trong lời nói hằng ngày.
 Trong các câu ca dao sau, câu nào không sử dụng biện pháp tu từ nói quá ?
a. Tiếng đồn bác mẹ anh hiền Cắn cơm không vỡ, cắn tiền vỡ tan.
b. Làm trai cho đáng nên trai Khom lưng, uốn gối gánh hai hạt vừng.
c. Miệng cười như thể hoa ngâu Cái khăn đội đầu như thể hoa sen
=> Biện pháp so sánh
BÀI TẬP NÂNG CAO
IV. Vận dụng và mở rộng: Sưu tầm ca dao, tục ngữ có phép tu từ nói quá ( Ở nhà)
TK:
Bài vè "Cô gái Sơn Tây" được Vũ Ngọc Phan sưu tầm và cho in lần đầu năm 1957. Có nhiều giai thoại khác nhau về bài vè này. Tuy nhiên, nội dung trong bài là những câu ca dao trào phúng tổng hợp của các tỉnh phía bắc, cường điệu những thói xấu của các cô gái, mục đích gây tiếng cười. Đây là một ví dụ điển hình về nghệ thuật phóng đại (còn gọi là thậm xưng)
Con gái Sơn Tây yếm thủng tầy giần,
Răng đen hạt nhót, chân đi cù nèo
Tóc rễ tre cô chải lược bồ cào
Xù xì da cóc, hắc lào tứ tung
Trên đầu chấy rụng như sung
Rốn lồi quả quýt, má hồng chôn niêu
Cô nghĩ mình cô aí ố mỹ miều
Việc nhà chẳng thiết, quyết liều thân ru !
Nách hôi sánh tổ chuột chù,
Mắt thì gián nhấm lại gù lưng tôm.
Cô đẹp làm sao ba mươi sáu tỉnh đồn,
Đồn qua tỉnh Bắc lại đồn tỉnh Đông,
Đồn rằng cô ả xóm trong,

-Chân đi yểu điệu hình dung ai tầy:
Hai cổ tay cô bằng hai cái bắp cầy,
Thân hình nhỏ nhắn coi tầy voi nan,
Nước da cô trắng tựa hòn than,
Nằm đâu ngủ đấy lại toan chê chồng
Cái trứng rận to bằng quả nhãn lồng
Miệng cười tủm tỉm như sông Ngân hà
Con rận bằng con ba ba
Đêm nằm nó ngáy cả nhà thất kinh
Hàng xóm tưởng trộm đi rình
Té ra rận đực nóng mình bò ra.
Sơ đồ hệ thống hóa kiến thức
Phóng đại
Nói quá
Tác dụng
Mức độ
Quy mô
Tính chất

Nhấn mạnh

Gây ấn tu?ng
Tăng sức biểu cảm
Sự vật, hiện tu?ng

1. Hoàn thiện bài tập vào vở.
2. Học thuộc phần ghi nhớ.
3. Làm bài tập 5
4.Soạn “Thông tin về ngày trái đất năm 2000”

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Chân thành cảm ơn quý thầy cô giáo và các em!
Bức tranh 1:
Bức tranh 2