Tiết: 43
Cảnh khuya
1. Tác giả
Hồ Chí Minh (1890 - 1969)
Sinh ra trong gia đình nhà nho yêu nước ở làng Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An
Vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc và cách mạng Việt Nam
Anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, nhà thơ lớn
I. Tìm hiểu chung
Tiếng suối trong / như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ / bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ / người chưa ngủ,
Chưa ngủ / vì lo nỗi nước nhà.
Cách đọc: Giọng chậm rãi, thanh thản và sâu lắng, nhấn mạnh điệp ngữ “chưa ngủ”; nhịp câu 1: 3/4; Câu 2, 3: 4/3; câu 4: 2/5.
2. Tác phẩm
PHIẾU HỌC TẬP
Hoàn cảnh sáng tác
………………………..
………………………...
2. Thể thơ
………………………..
………………………...
3. PTBĐ
………………………..
………………………...
4. Bố cục
………………………..
………………………...
PHIẾU HỌC TẬP
Hoàn cảnh sáng tác


2. Thể thơ
Thất ngôn tứ tuyệt
3. PTBĐ
Biểu cảm
4. Bố cục


Bài thơ viết năm 1947 ở chiến khu Việt Bắc, trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp.
- Hai câu đầu: Cảnh thiên nhiên núi rừng Việt Bắc.
- Hai câu cuối: Tâm trạng của nhà thơ.
II. Đọc - hiểu văn bản
Tìm những âm thanh, hình ảnh xuất hiện ở hai câu đầu.
Biện pháp nghệ thuật được sử dụng?
Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa.
- Âm thanh: Tiếng suối
- Nghệ thuật: nhịp thơ 3/4, so sánh, lấy động tả tĩnh.
=> Tiếng suối chảy trong trẻo như tiếng hát từ xa vọng lại.
- Hình ảnh: trăng, cổ thụ, hoa.
- Nghệ thuật: điệp từ (lồng), thi liệu cổ, tiểu đối.
=> Sự đan cài, giao hòa của thiên nhiên.
1. Hai câu thơ đầu
Cảnh rừng núi đêm khuya
Tiếng suối
Trăng, cổ thụ, hoa
Trong trẻo, gần gũi, ấm áp
So sánh
Quấn quýt, lung linh, huyền ảo
Tiểu đối
Điệp từ
Gần gũi, huyền ảo, sống động, tràn ngập ánh trăng
2. Hai câu thơ cuối
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
- Nghệ thuật: So sánh
=> Cảnh khuya đẹp như một bức tranh.
Con người
Trạng thái: Chưa ngủ
Khép mở hai thế giới tâm trạng của Bác.
Nghệ thuật: điệp ngữ
Tâm trạng
Say mê ngắm cảnh
Nỗi lo việc nước
Tâm hồn thi sĩ
Tâm hồn chiến sĩ
Một con người mang hai tâm trạng
III. TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật:
- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, sáng tạo về nhịp thơ.
- Biện pháp so sánh, điệp ngữ...
- Hình ảnh thiên nhiên đẹp.
- Vẻ đẹp cổ điển - hiện đại
2. Nội dung:
- Tình yêu thiên nhiên, lòng yêu nước sâu nặng, tâm hồn nhạy cảm, phong thái ung dung, lạc quan cách mạng của Bác.
NHỔ CÀ RỐT

A : Thất ngôn tứ tuyệt
Bài thơ “Cảnh khuya” thuộc thể thơ nào?
A B C D
B : Ngũ ngôn tứ tuyệt
C : Tự do
D : Lục bát
Nghệ thuật so sánh trong câu thơ “Tiếng suối trong như tiếng hát xa” có tác dụng gì?
A B C D
A : Làm cho tiếng suối gần gũi với con người.
B : Gợi sự tĩnh lặng, huyền diệu trong đêm rừng Việt Bắc.
C : Thể hiện cách cảm nhận riêng của Bác so với các nhà thơ khác khi cùng viết về một đối tượng.
D : Cả A, B, C
Câu “Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa” miêu tả cảnh thiên nhiên thế nào?
A B C D
A : Sự vật chen chúc, chật chội trong không gian nhỏ hẹp.
B : Sự vật quấn quýt, giao hòa trong không gian ấm áp tình người.
C : Sự vật kì bí, huyền diệu trong không gian thần tiên, thoát tục.
D : Sự vật mờ ảo, trang nhã như trong tranh thủy mặc.
Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng trong 2 câu cuối bài “Cảnh khuya”
A B C D
A : Điệp, Đối
B : So sánh, Đối
C : So sánh, Điệp
D : Ẩn dụ, So sánh
Giá trị nội dung, nghệ thuật chủ yếu của bài thơ “Cảnh khuya” là:
A B C D
A : Thể hiện tình yêu thiên nhiên 
B : Thể hiện tình yêu nước sâu sắc, tâm hồn nhạy cảm, ung dung.
C : Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, bút pháp cổ điển và
hiện đại, biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa, điệp từ.
D : Cả a, b, c