CỤM
DANH
TỪ
PHT: 67
SGK: 108
[MỤC TIÊU BÀI HỌC]
DT
DT
DT
Ngày xưa, có hai vợ chồng ông lão đánh cá ở

với nhau trong một túp lều nát trên bờ biển.
I. KHÁI NIỆM CỤM DANH TỪ
1. Phân tích ví dụ (SGK tr.116)
Ví dụ 2:
túp lều / một túp lều
một túp lều / một túp lều nát
một túp lều / một túp lều nát
túp lều / một túp lều
một túp lều nát / một túp lều nát trên bờ biển
một túp lều nát / một túp lều nát trên bờ biển
 Nghĩa của cụm danh từ đầy đủ hơn nghĩa của một danh từ.
Số lượng phụ ngữ càng tăng => nghĩa của cụm danh từ càng đầy đủ hơn.
2. Ghi nhớ 1
- Cụm danh từ là loại tổ hợp từ do danh từ với một số từ ngữ phụ thuộc nó tạo thành.
- Cụm danh từ có ý nghĩa đầy đủ hơn và có cấu tạo phức tạp hơn một mình danh từ, nhưng hoạt động trong câu giống như một danh từ.
ba quả chuối
Hai con mèo trên cỏ
một chiếc đồng hồ
Quan sát bức tranh gọi tên cụm danh từ
Một em bé
Các bạn học sinh phát biểu
II. CẤU TẠO CỦA CỤM DANH TỪ
1. Phân tích ví dụ (SGK tr.117)
Các cụm danh từ: làng ấy, ba thúng gạo nếp, ba con trâu đực, ba con trâu ấy, chín con, năm sau, cả làng.
Điền các cụm danh từ vừa tìm được vào mô hình của cụm danh từ
Thảo luận nhóm(1 phút 30 giây)
chín con
cả làng
ấy
3
5
6
Nhóm 2: Cụm 1,2 - 3,4
Nhóm 3,4: Cụm 5,6,7
làng
làng
cả
ba
con
đực
ba
thúng
nếp
chín
con
năm sau
năm
sau
con
ba
ba con trâu đực
2
làng ấy
1
ba thúng gạo nếp
4
7
ba con trâu ấy
trâu
gạo
trâu
ấy
Nhóm 1: Cụm 1,2 - 3,4
2. Ghi nhớ 2
- Mô hình của cụm danh từ
- Trong cụm danh từ:
+ Các phụ ngữ ở phần trước bổ sung cho danh từ các ý nghĩa về số và lượng.
Ghi nhớ 2
+ Các phụ ngữ ở phần sau nêu lên đặc điểm của sự vật mà danh từ biểu thị hoặc xác định vị trí của sự vật ấy trong không gian hay thời gian.
III. Luyện tập
BT 1: (SGK - 118) Tìm các cụm danh từ trong những câu sau:
a- Vua cha yêu thương Mị Nương hết mực, muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng.
b- […] Gia tài chỉ có một lưỡi búa của cha để lại.

c- Đại bàng nguyên là một con yêu tinh ở trên núi, có nhiều phép lạ.

- một người chồng thật xứng đáng
- một lưỡi búa của cha để lại
- một con yêu tinh ở trên núi, có nhiều phép lạ
một
chồng
thật xứng đáng
một
lưỡi
búa
của cha để lại
một
con
yêu tinh
ở trên núi
người
BT 2: Chép các cụm danh từ nói trên nào mô hình cụm danh từ.
có nhiều phép lạ
Cụm danh từ gồm:
BT 3: Điền phụ ngữ thích hợp vào chỗ trống:
Khi kéo lưới lên, thấy nằng nặng, Lê Thận chắc mẩm được mẻ cá to. Nhưng khi thò tay vào bắt cá, chàng chỉ thấy có một thanh sắt. Chàng vứt luôn thanh sắt . . . xuống nước, rồi lại thả lưới ở một chỗ khác.
Lần thứ hai cất lưới lên cũng thất nặng tay, Thận không ngờ thanh sắt . . . lại chui vào lưới mình. Chàng lại ném nó xuống sông. Lần thứ ba, vẫn thanh sắt . . . mắc vào lưới.
(Sự tích Hồ Gươm)
ấy
vừa rồi
cũ
Câu 1: Điền từ còn thiếu vào chỗ trống
……….là loại tổ hợp từ do danh từ với một số từ ngữ phụ thuộc nó tạo thành.
a- cụm danh từ
b- danh từ
c- cụm động từ
Bài tập trắc nghiệm
Câu 2: Cụm danh từ có ý nghĩa thế nào so với danh từ?
a- Giống như một danh từ.
b- Đầy đủ hơn và có cấu tạo phức tạp hơn một mình danh từ.
c- Cả a và b đều đúng
Câu 3: Các phụ ngữ ở phần trước bổ sung cho danh từ về:
a- Số và lượng
b- Đặc điểm của sự vật
c- Vị trí của sự vật
Câu 4: Các phụ ngữ xác định vị trí của sự vật trong không gian và thời gian thuộc phần nào trong cụm danh từ?
a- Phần trước
b- Phần trung tâm
c- Phần sau
Câu 5: Cụm danh từ có cấu tạo đầy đủ gồm:
a-Phần trước, phần trung tâm, phần sau
b- Có trung tâm và phần trước
c- Có trung tâm và phần sau
Câu 6: Cụm danh từ:
“một quả chuối tươi” được phân tích như sau;
a- Có phụ ngữ trước, danh từ trung tâm,
b- Có danh từ trung tâm và phụ ngữ sau.
c- Có phụ ngữ trước, phần trung tâm và phụ ngữ sau.
A
N
C
Ụ
T
Ừ
H
D
M
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
1
2
3
4
5
6
7
8
*
Cấu tạo đầy đủ nhất của cụm danh từ gồm có mấy phần?
Phần trước và phần sau của cụm danh từ được gọi là gì?
Cụm từ “Qủa na này” trong “Qủa na này đang mở mắt” giữ chức vụ ngữ pháp gì?
Trong cụm danh từ phần nào là quan trọng nhất?

Cụm danh từ do từ loại nào đảm nhiệm chính?

Phần trước 1 (t1) thường bổ sung ý nghĩa cho danh từ về mặt nào?
Phần trung tâm 2 (T2) thường do danh từ nào đảm nhiệm?
Các từ “con, cái, chiếc, quyển” thuộc loại danh từ chỉ đơn vị?
Đây là tên gọi của một tổ hợp từ do danh từ và một số từ ngữ phụ thuộc tạo thành?
Dặn dò: Làm bài tập PHT/68